Stúlkurnar sem sigruðu í keppninni heita Guðbjörg Ósk, Kristjana Kría og Sara Lind og eru í sjöunda og áttunda bekk Grunnskóla Drangsness. Þetta er ekki eina afrek stelpnanna en Kristjana Kría varð einnig í fyrsta sæti í Stóru upplestrarkeppninni og Guðbjörg Ósk hreppti þriðja sætið í sömu keppni. Svo fékk Sara Lind viðurkenningu í Handritasamkeppni Stofnunar Árna Magnússonar – í tilefni 50 ára frá heimkomu fyrstu handritanna. Sara valdi þá brot úr ljóði Björns Guðmundssonar frá Bæ og skrifaði upp á næfurkollu ásamt því að mála mynd af Grímsey.

Guðný Rúnarsdóttir hefur gegnt starfi skólastjóra hjá Grunnskóla Drangsness og kennt myndmennt undanfarinn vetur og segir það hafa verið lærdómsríkt og skemmtilegt að kynnast svæðinu.

„Grunnskóli Drangsness er einn af minnstu skólum landsins ásamt til dæmis Grunnskóla Borgarfjarðar eystra og Hríseyjarskóla. Nemendur í skólanum voru átta á undanförnu skólaári og svo er hefð fyrir því að skólinn taki á móti gestanemendum, sem voru tólf talsins í ár. Þetta eru nemendur sem flytjast ýmist tímabundið á Drangsnes með foreldrum sínum vegna vinnu eða tengjast einhverjum á svæðinu. Það lífgar alltaf mjög upp á starfið þegar við fáum gestanemendur.

Skólinn leggur einnig metnað í að tengja skólann við samfélagið og förum við til dæmis árlega í sauðburð. Einnig fáum við gestakennara til að koma og kenna krökkunum. Í vetur kom til dæmis Judith Scott, heimamaður og sérfræðingur í hvölum, í heimsókn og spjallaði við nemendur um hvali. Þá fengu nemendur að nefna fimm hvali sem eru fastagestir hér í Steingrímsfirðinum. Annað dæmi um tengingu við samfélagið er þegar nemendur heimsóttu fornleifauppgröftinn í Sandvík og eftir það héldum við fornleifasmiðju.“

Stolt af stelpunum

Sara, Kristjana og Guðbjörg unnu verkefnið undir handleiðslu Estherar Aspar Valdimarsdóttur, kennara á Hólmavík, og Guðnýjar, sem kennir myndmennt á Drangsnesi. „Esther hélt utan um þetta og sat vikulega Zoom-fundi með stelpunum yfir veturinn og var með jafnréttis- og kynheilbrigðisfræðslu fyrir þær. Við erum mjög ánægð með samstarfið við Hólmavík og stefnum á að halda því áfram. Þær unnu svo í verkefninu í myndmenntartímum hjá mér. Ég er mjög stolt af stelpunum og því góða samstarfi sem var þeirra á milli en þær tóku allar jafnan þátt og lögðu til sína styrkleika.“

Keppnin var haldin á landsvísu og máttu nemendur ýmist taka þátt sem einstaklingar eða hópur. JAKÍ lagði til hugtakalista sem mátti velja úr til að vinna verk út frá og sem dæmi voru hugtök eins og staðalímyndir, drusluskömm, hinsegin og líkamsvirðing. Hugtökin sem unnið var með eru hugtök sem hafa verið mikið í umræðunni og jafnvel fullorðið fólk virðist oft eiga í vandræðum með að ná utan um.

Hvernig gekk þetta hjá nemendum í 7. og 8. bekk?

„Stúlkurnar völdu orðið „hinsegin“. Það var áhugavert að fylgjast með þeim vinna en krökkum á þeirra aldri er það eðlislægt að hugsa um þessi málefni. Það er þeim hjartans mál að hlutirnir séu sanngjarnir. Mörg börn á þessum aldri eru oft að ræða þessi mál og hugsa um þau, en það er líka gott fyrir þau að fá tækifæri til að kjarna hugsanir sínar í svona verkefni.

Það spruttu upp mjög áhugaverðar umræður og pælingar hjá stelpunum varðandi hugtakið en þeim fannst orðið hinsegin svolítið skrítið og frekar neikvætt. Þeim fannst það lýsa einhverjum sem væri „öðruvísi“ en sjálfum fannst þeim það röng lýsing. Þær í raun gagnrýndu orðið og leiðréttu þannig skipuleggjendur keppninnar. Þetta sýnir bara að tungumálið er í stöðugri þróun meðfram því sem er í gangi. Það hvernig við tölum um hlutina breytist stöðugt. Það er mjög mikilvægt að koma þessari jafnréttisumræðu út í samfélagið og að unga fólkið byrji snemma að pæla í þessu.“

Orðið „hins­egin“ fannst stelpunum vera neikvætt og benda til þess að hinsegin einstaklingur væri öðruvísi á einhvern hátt. Verkið sýnir manneskju sem horfir í spegil, en það er ósamræmi á milli þess sem sést og þess sem er.

Sterkt verk

„Verkið er einfalt en ótrúlega sterkt. Það sýnir manneskju sem horfir í spegil sem sýnir annað kyn. Það er mjög erfitt að koma hugtakinu í eina mynd en þeim tókst það frábærlega. Þær byrjuðu fyrst á að skissa andlit sem var skipt í miðju, karl öðrum megin og kona hinum megin, en svo fengu þær hugmyndina um spegilinn, og að láta spegilinn sýna innri hugsanir og tilfinningalíf manneskjunnar.“

Í rökstuðningi dómnefndar segir: „... Í verkinu kemur skýrt fram að einstaklingurinn sér ekki samhljóm hjá sjálfum sér og birtingarmynd sinni. Þannig tekst verkinu að draga kjarnyrt fram hvernig trans einstaklingur getur þurft að takast á við sjálfsmynd sína. Myndin er opin fyrir túlkun, þrátt fyrir einfalda framsetningu. Verkið tekur afstöðu til hugtakanotkunar og jaðarsetningu einstakra hópa, þetta er gert í fylgitexta þar sem tekin er afstaða til hugtaksins hinsegin. Dómarar völdu verkið byggt á þessum rökstuðningi en jafnframt þótti það áhugavert og vel unnið.“

Viðurkenningarskjalið frá JAKÍ.

Gjöfult samstarf

Guðný segir að samstarfið á milli stúlknanna hafi gengið frábærlega. „Mér fannst gaman að sjá hvað þær unnu vel saman þrátt fyrir að vera ólíkar. Ein þeirra segist til dæmis ekki vera listræn en hún er frábær í að miðla hugmyndum sínum. Svo er hún góð í samstarfi, bæði drífandi og jákvæð og fær flottar hugmyndir. Svo er ein mjög góð í að teikna og önnur sterk í lita- og formfræði. Ein þeirra er mjög gagnrýnin í hugsun og kom reglulega með sprengjur í samtalið sem mynduðu skemmtilegar umræður. Þær hjálpuðust vel að og þetta kom rosalega vel út hjá þeim. Þær græddu allar á samstarfinu og lærðu hver af annarri. Þeim fannst líka hvetjandi að þetta var keppni og þær voru mjög ánægðar með verðlaunin sem var spjaldtölva.“

Hægt er að fylgjast með spennandi skólastarfi Grunnskóla Drangsness á Instagram: Grunnskóli Drangsness.