Tónskáldið Friðrik Margrétar-Guðmundsson frumsýnir nú á sunnudaginn verkið Ekkert er sorglegra en manneskjan, sem hann vann í samstarfi við Adolf Smára Unnarsson. Friðrik hefur fengist við ýmsar tónsmíðar fyrir leikhús, dansverk, gjörninga og myndlist auk þess að semja hljóðfæratónlist, kórtónlist og hljóðverk. Verk hans hafa verið flutt víðs vegar um Evrópu og Ísland, meðal annars af Ensemble Recherche í Freiburg og Dómkórnum í Reykjavík.

Ekkert er sorglegra en manneskjan er fyrsta ópera Friðriks í fullri lengd en í febrúar gaf hann út verkið Skipholt, sem var útskriftarverk hans úr Listaháskólanum. Á síðustu árum hefur Friðrik átt í samstarfi við hljómsveitina Hatara og hefur komið fram með henni á tónleikum og á plötunni Neyslutrans.

„Ekkert er sorglegra en manneskjan er samtímaópera um leitina að hamingjunni. Adolf samdi textann og leikstýrir verkinu. Við fengum hugmyndina eftir að við unnum saman að lokaverkinu hans Adolfs úr LHÍ, þar sem ég samdi tónlistina. Það var leikverk, en í nokkrum atriðum sungu leikararnir saman sálma og það fannst okkur mest spennandi partur sýningarinnar,“ segir Friðrik.

Spennandi miðill

Í kjölfarið ákváðu þeir að næsta verk skyldi vera ópera með klassískum söngvurum í stað leikara.

„Við töluðum við söngvarana mjög snemma. Þetta eru allt krakkar á okkar aldri sem ég hef unnið með í ýmsum verkefnum. Þau eru öll með reynslu í klassískum óperusöng, en voru mjög til í að gera eitthvað nýtt og spennandi við þennan miðil,“ segir hann.

Óperan er gamalt og rótgróið form sem vekur strax upp mjög skýrar, fyrirframgefnar hugmyndir um hvað sé að fara að gerast, að sögn Friðriks.

„Þess vegna er gaman að snúa upp á væntingar fólks. Óperan er af mörgum talin hátindur fegurðar innan vestrænnar menningar og á sama tíma ekki mjög pólitískt form. Það er spennandi að nýta formið til að varpa fram okkar sýn á þessar stærstu og elstu spurningar mannsins „Hvað er hamingjan?“ og „Hvernig verð ég hamingjusamur?“ án þess að koma með áfellisdóm á spurninguna eða lausn á vandamálinu,“ segir Friðrik.

Innri ró er markaðssett

Ferlið er búið að spanna um það bil ár, en fyrstu hugmyndir kviknuðu í september í fyrra.

„Adolf Smári byrjaði á að semja einhverja texta en fókuspunkturinn til að byrja með voru myndirnar sem settar eru upp á sviðinu. Þar sem verkið er póst-dramatískt, það er að segja fylgir ekki söguþræði, erum við mest að vinna með táknmyndir og ólínulega framvindu. Við sjáum fjórar fígúrur ráfa um marmaragólf með ferðatöskur, hjá þeim á sviðinu er bekkur og stór kassi sem er sveipaður dúk sem á stendur „opnar bráðum“. Svo brjótast þau stöku sinnum út í söng, annaðhvort saman eða í sitt hvoru lagi.“

Textarnir eru bæði frumsamdir en líka teknir úr sjálfshjálparbókum, jógaæfingum og miðaldabókmenntum.

„Í nútímasamfélagi er innri ró markaðssett svo ótrúlega mikið, kannski ekki ólíkt því þegar fólk keypti syndaaflausnabréf á miðöldum, við kaupum öpp í símann og sjálfshjálparbækur. Nema leitinni að hamingjunni er í dag beint inn á við,“ segir Friðrik.

Gott samstarf

Tónlistin segir hann að vísi á sama tíma í tónbókmenntirnar en aðaluppspretta innblástursins sé í kirkjutónlist.

„Svo reyni ég að skjóta henni saman við það sem ég túlka sem hliðrænu kirkjutónlistar í samtímanum, nýaldar- og ambíent-tónlist. Mér fannst líka áhugavert að reyna að taka svolítið epíkina úr óperunni, það eru mjög fá augnablik í sýningunni þar sem söngvarar fá að tjá tilfinningar sínar og tónlistin er lágstemmd og hægfljótandi, það er smá leikur í því að snúa upp á væntingar hlustandans,“ segir hann.

Friðrik segir þá Adolf hafa kastað sín á milli hugmyndum í byrjun.

„Hann sýndi mér einhverjar pælingar og texta sem hann var að vinna með og ég samdi við það tónlist og sýndi honum og hann vann svo meiri texta út frá því og þannig mótaðist þetta hægt og hægt. Ég þurfti að semja tónlist sem auðvelt væri að endurtaka eða taka út frekar frjálslega, það endaði auðvitað með því að þetta var eiginlega mest samið í rosa stressi á lokametrunum. En þetta kom allt saman á endanum, enda erum við að vinna með frábærum söngvurum og hljóðfæraleikurum.“

Ekkert er sorglegra en manneskjan er frumsýnt í Tjarnarbíói á sunnudaginn. Miða á verkið er hægt að nálgast á tix.is.