Heyrnar- og talmeinastöð Íslands sinnir stórum hópi einstaklinga á degi hverjum. Hún þjónustar börn og fullorðna, þá sem farið hafa í kuðungsígræðslu, fólk með samþætta sjón- og heyrnarskerðingu, suð fyrir eyrum og aldraða sem eru farnir að heyra illa. Einnig býður HTÍ aðstandendum fræðslu og ráðgjöf. Þar starfar fjöldi sérfræðinga, m.a. heyrnarfræðingar.

„Heyrnarfræði er þverfagleg grein sem tvinnar saman líffræði, hugvísindi, eðlisfræði og tæknifræði. Sem vísindagrein snýst hún um að rannsaka mismunandi tegundir heyrnarskerðingar og lögð er áhersla á að nálgast endurhæfingu heyrnarskertra á heildrænan hátt,“ segir Kristbjörg Gunnarsdóttir.

„Heyrnarfræði snýst einnig um að greina orsök heyrnarskerðingar og afleiðingar hennar á líf einstaklingsins og hvaða meðhöndlun hentar hverju sinni. Í dag snúast rannsóknir vísindamanna helst að því hvernig hægt er að koma í veg fyrir heyrnarskerðingu. Mikil tækniþróun er á þessu sviði sem snýr að því að létta heyrnarskertum lífið,“ bætir Kristbjörg Pálsdóttir við.

Þær eru sammála um að starf heyrnarfræðings sé fjölbreytt og áhugavert. Það felst m.a. í heyrnarmælingu, ráðgjöf um val og stillingu á heyrnartækjum og öðrum hjálpartækjum, sem og skipulagningu á endurhæfingu.

„Við vinnum með einstaklingum á öllum aldri, með allar tegundir heyrnarskerðingar. Hægt er að sérhæfa sig á ákveðnum sviðum, svo sem heyrnarskerðingu barna, kuðungsígræðslu, tinnitus, heilastofnsmælingum og fleiru,“ segir Kristbjörg Pálsdóttir.

Nafna hennar bætir við að þróun á sviði heyrnarfræðinnar sé hröð, bæði hvað varðar tækni og læknisfræði. „Góð undirstöðuþekking á heyrnarfræði er nauðsynleg til að tileinka sér nýja tækni og geta um leið horft gagnrýnum augum á hana. Siðferði er mikilvægt í þjónustu við einstaklinga með heyrnarskerðingu, líkt og hjá öðrum heilbrigðisstéttum. Við val á heyrnartækjum og öðrum hjálpartækjum er t.d. nauðsynlegt að þörf einstaklingsins sé höfð í forgangi en ekki sölusjónarmið.“

Vantar fleiri heyrnarfræðinga

Þær segja brýna þörf á fleiri vel menntuðum heyrnarfræðingum þar sem þjóðin sé að eldast og stöðug fleiri glími við heyrnarskerðingu. Vorið 2018 fengu heyrnarfræðingar löggildingu sem heilbrigðisstétt. Fagið er ekki kennt á Íslandi en hægt er að fara í nám t.d. til Svíþjóðar, Noregs, Bretlands, Bandaríkjanna og Ástralíu.

Kristbjörg Pálsdóttir er sérhæfð í heyrnarskerðingu barna, endurhæfingu og fræðslu til foreldra. „Á Heyrnar- og talmeinastöð Íslands sjáum við um að greina heyrnarskerðingu hjá börnum og meðhöndla hana eftir þörfum hvers og eins. Með tilkomu nýburaskimana höfum við nú möguleika á að finna heyrnarskerðingu fyrr og þá er hægt að hefja meðhöndlun fyrr sem eykur líkur á nær eðlilegum málþroska. Sumir geta ekki nýtt sér hefðbundin heyrnartæki og hafa þá möguleika á að fara í kuðungsígræðslu, bæði börn og fullorðnir. Þá er rafskautum komið yfir í kuðungi innraeyrans sem örva þannig taugaenda heyrnartaugarinnar í stað hárfrumnanna. Við erum líka með svokölluð beinleiðnitæki, sem hjálpa þeim sem glíma við miðeyrnavandamál og geta ekki nýtt sér hefðbundin heyrnartæki.“

Kristbjörg Gunnarsdóttir segir heyrnarskerðingu hjá fullorðnum vaxandi vanda þar sem fólk lifi að jafnaði lengur nú en áður. „Heyrnarskerðing flokkast sem krónískur sjúkdómur en þeir eiga það sameiginlegt að breyta lífsgæðum og lífsformi einstaklinga, oftast til frambúðar. Ekki er einungis brýnt að greina heyrnarskerðingu heldur er endurhæfing líka mikilvæg. Endurhæfing felur í sér margþættar aðgerðir með það markmið að bæta stöðu þess heyrnarskerta í samfélaginu og stuðla að því að viðkomandi læri að lifa með henni. Aðgerðirnar eru og eiga að vera einstaklingsmiðaðar og leiða til þess að einstaklingurinn verði sjálfstæður og virkur þátttakandi í samfélaginu. Með hækkandi aldri fjölgar þeim sem glíma við hvort tveggja í senn; heyrnarskerðingu og sjónskerðingu og það hefur margföldunaráhrif á lífsgæði einstaklingsins.“