„Sjónarafl miðar með markvissum hætti að því að tengja kennslu í myndlæsi og listasögu við skólakerfið og auka þekkingu nemenda á menningarsögu og menningararfi þjóðarinnar. Þjálfun í myndlæsi eykur einnig hæfni í tjáningu, virkri hlustun, hugtakaskilningi, rökleiðslu og gagnrýnni hugsun.“

Þetta segir Ragnheiður Vignisdóttir, fræðslu- og útgáfustjóri Listasafns Íslands.

Fræðsluverkefnið Sjónarafl felur í sér valdeflingu þátttakenda til að skilja og takast á við myndrænar upplýsingar og heiminn eins og hann kemur þeim fyrir sjónir.

„Í myndlæsi er unnið markvisst með umræðu- og spurnaraðferð kennslufræðinnar þar sem þátttakendum er gefið gott rúm til að tjá sig og lýsa eða túlka það sem þeir sjá. Með tímanum fá þátttakendur í verkefninu dýrmæta lykla sem veita þeim hæfni til að skoða og njóta myndlistar í hvaða formi sem er. Þá eru einungis tvö listaverk tekin fyrir í hverri safnaheimsókn eða kennslustund, en tekinn er allt að hálftími til að greina, ræða um og rýna í hvert verk með virkri þátttöku nemenda,“ útskýrir Ragnheiður.

Í Sjónarafli fer fram myndlæsisþjálfun þar sem stuðst er við valin verk úr eigu Listasafns Íslands. MYND/AÐSEND

Skilningur sem situr eftir

Í Sjónarafli er unnið mikið með eftirfarandi setningu: „Því lengur sem við horfum á listaverk, því meira sjáum við!“

„Það er svo fallegur sannleikur í þessari setningu,“ segir Ragnheiður. „Við sjáum þetta raungerast í heimsóknum nemenda til okkar, þar sem til verður dýpri skilningur á listaverkinu sem skoðað er hverju sinni – skilningur sem situr eftir. Það er einstaklega dýrmætt, ekki síst nú þegar allt hreyfist svo hratt og myndir dynja á okkur úr öllum áttum.“

Myndlæsisþjálfunin fer fram með því að styðjast við valin verk úr safneign Listasafns Íslands og er fræðsluefnið sjálft unnið sérstaklega með kennara í huga – þannig að hvaða kennari sem er geti tekið efnið og notað í kennslu, eða komið í heimsókn á safnið sem hluta af náminu.

„Efnið er unnið út frá alþjóðlegum rannsóknum og kennsluaðferðum í myndlæsi. Í Safnahúsinu við Hverfisgötu stendur nú yfir sýningin Viðnám þar sem myndlist og vísindi mætast og þar má sjá lykilverk úr safneign Listasafns Íslands sem tekin eru fyrir í fræðsluefni Sjónarafls,“ upplýsir Ragnheiður.

Geta nemenda til að lesa í myndir og beita aðferðum myndlæsis hefur sýnt sig að verða áberandi góð eftir þátttöku þeirra í Sjónarafli. Þá jókst bæði sjálfstraust nemenda í tjáningu og færni þeirra í rökhugsun. MYND/AÐSEND

Aukið sjálfstraust og færni

Í Listasafni Íslands starfa sérfræðingar í íslenskri myndlist. Hluti af gæðastarfi safnsins í fræðslumálum var að byrja verkefnið í þróunarfasa þar sem hægt var að meta praktísk atriði ásamt raunverulegum árangri.

„Síðasta ár var Listasafnið í samstarfi við kennara og nemendur í Barnaskóla Hjallastefnunnar í Reykjavík þar sem verkefnið var á þróunarstigi. Með því samstarfi gátu sérfræðingar í fræðsluteymi safnsins lagt mat á árangur nemenda sem tóku miklum framförum á tímabilinu. Til dæmis varð geta þeirra til að lesa í myndir og beita aðferðum myndlæsis áberandi góð, sjálfstraust nemenda í tjáningu jókst og færni þeirra í rökhugsun að sama skapi,“ greinir Ragnheiður frá.

Lengi hefur verið kallað eftir fræðsluefni eins og Sjónarafli, jafnt frá skólastofnunum í nærumhverfinu og eins frá skólastjórnendum og kennurum á landsbyggðinni sem ekki hafa sama svigrúm til safnaheimsókna og skólar á höfuðborgarsvæðinu.

„Við höfum nú þegar fengið pantanir frá kennurum sem vilja nota efnið í sinni kennslu. Þá hefur fræðsluefnið verið gert aðgengilegt á vef Listasafns Íslands, listasafn.‌is, og verður því meðal annars fylgt eftir með námskeiðum og kynningum fyrir kennara á næstu mánuðum. Ég hvet áhugasama skólastjórnendur og kennara til að hafa samband við okkur og fá nánari kynningu á efninu,“ segir Ragnheiður.

Fræðsluefnið sjálft er unnið sérstaklega með kennara í huga – þannig að hvaða kennari sem er geti tekið efnið og notað í kennslu eða komið í heimsókn á safnið sem hluta af náminu. MYND/AÐSEND

Aukinn sýnileiki myndlistar

Listasafn Íslands sinnir lögbundnu menntunarhlutverki.

„Með Sjónarafli og framsetningu þess er safnið að þróa nýja leið til að styðja við kennslu í mynd- og menningarlæsi með faglegum hætti í beinum tengslum við listaverkaeign þjóðarinnar, aðalnámskrár, Barnasáttmálann og myndlistar- og menntastefnu stjórnvalda til ársins 2030. Er það von okkar að verkefnið muni stuðla að auknum sýnileika myndlistar og að hún fái meira vægi við menntun komandi kynslóða,“ segir Ragnheiður, en með henni í fræðsluteymi Sjónarafls eru Marta María Jónsdóttir, Hólmar Hólm og Anja Ísabella Lövenholdt.

Sjá listasafn.is og listasafn.is/laera/sjonarafl-thjalfun-i-myndlaesi/