Við stundum mjög þverfaglegt þróunarstarf hér í Reykjavík. Hér starfa reynslumiklir verkfræðingar með mikla sérþekkingu á stoðtækjum og stoðtækjanotendum, en margir aðrir koma að nýsköpunarstarfinu, til dæmis fólk úr heilbrigðisvísindum, eins og læknar, sjúkraþjálfarar og stoðtækjafræðingar,“ segir Hildur Einarsdóttir, forstöðumaður á þróunarsviði Össurar.

„Það er gríðarlega mikilvægt fyrir okkur að huga að hugverkavernd og skapa okkur þannig sérstöðu í þessum ört vaxandi geira og sérfræðingar okkar á því sviði vinna náið með verkfræðiteymunum. Við erum að þróa lækningatæki sem lúta mjög ströngum reglugerðum, þannig að við þurfum að hafa sérfræðinga á því sviði líka, til að tryggja að þróunin og lokavaran uppfylli þær kröfur sem á okkur eru settar.“

Eitt af því sem Hildur segir mjög mikilvægt í þróun stoðtækja, eins og til dæmis gervihandleggja eða fótleggja, er notagildið við daglegar athafnir.

„Það er áfall að missa útlim og fólk þarf að vinna sig í gegnum það og sætta sig við að nota gervihönd eða gervifót. Þá er mikilvægt að við séum ekki bara að hugsa um hvernig varan virkar tæknilega séð, heldur líka að fólk tengi svolítið við hana og geti hugsað sér að nota hana. Útlitið, áferðin og viðmótið, eru gríðarlega mikilvægir þættir í vöruþróuninni.“

Síðustu áratugi hefur Össur verið mjög leiðandi í stoðtækjaiðnaði þegar kemur að nýsköpun og tækninýjungum, að sögn Hildar.

„Það er mjög mikilvægt fyrir okkur að geta sýnt fram á öryggi og mikilvægi vörunnar fyrir notandann og að hún hafi áhrif til hins betra fyrir viðkomandi, sem geti stundað þann lífsstíl sem hann hefur valið sér. Þetta er veigamikill þáttur í þróunarstarfinu. Það eru kannski ekki margir sem átta sig á hvað mikið á sér stað hér í Reykjavík, þegar kemur að nýsköpun og þverfaglegu samstarfi.“

Hildur Einarsdóttir, forstöðumaður á þróunarsviði Össurar, segir daglegt notagildi mikilvægt við þróun stoðtækja. FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI

Nýsköpun fyrir eldri notendur

„Þegar kemur að vöruþróun hefur fyrirtækið verið mjög öflugt síðustu ár og áratugi, í framþróun á vörum fyrir notendur sem eru frekar virkir í sínu daglega lífi, í vinnu og utan vinnu. Nú erum við í meira mæli að beina sjónum okkar, þegar kemur að nýsköpun, að eldri notendum. Notendum sem eru kannski ekki eins virkir í sínu daglega lífi, en myndu græða mikið á því að hreyfa sig reglulega og geta notað gervifótinn dags daglega,“ segir Hildur.

Í dag er Össur á þeirri vegferð að byggja á tækninni sem fyrirtækið býr yfir, til að þróa vörur fyrir þennan hóp eldri notenda. Hildur nefnir að oft sé þetta fólk sem er farið að missa sjón. Þá þarf að passa að allir sjónrænir þættir á stoðtækinu séu skýrir.

„Þetta er líka fólk sem er yfirleitt mjög hrætt við að detta, svo það þarf að tryggja að það finni fyrir öryggi og noti þar af leiðandi gervifótinn. Þessi hópur á oft erfitt með fínhreyfingar, svo það þarf líka að tryggja það að það sé ekkert í meðhöndlun vörunnar sem krefst þess að notandinn beiti flóknum hreyfingum. Það hefur ítrekað verið sýnt fram á að eldri einstaklingar geti aukið bæði lífsgæði sín og lífslíkur verulega, með því að hreyfa sig reglulega. Þess vegna er mjög mikilvægt að koma fólkinu aftur á fætur eftir aflimun. Að það fái tækifæri til að prófa að nota gervifætur og að þeir séu nógu einfaldir í notkun til þess að fólk noti þá dagsdaglega.“

Þó að Össur hafi alltaf haft vörur í sínu vörusafni sem ætlaðar eru fyrir eldri notendur, er það stefnan núna að beina nýsköpun meira að þessum hópi.

„Við erum að sinna mjög breiðum hópi, allt frá Ólympíuförum til íbúa hjúkrunarheimila. Þá er mikilvægt að nýta þessa tækni sem við höfum, en líka vera mjög meðvituð um hvað það er mikilvægt að vörurnar, viðmót, útlit og virkni sé sérsniðið fyrir þarfir hvers hóps fyrir sig.

Starfsfólk hjá Össuri gerir prófanir á gervifæti á hlaupabretti.

Vöðvaskynjarar sem stýra hreyfingu

Sérfræðingar hjá Össuri eru þessa stundina að rannsaka notkun skynjara í vöðvum, hjá fólki sem hefur misst útlim, og getu þess til að stjórna gervilimnum með merki frá skynjaranum.

„Þetta er hin vegferðin sem við erum á núna og beinist á þessu stigi frekar að yngri notendum. Við erum að leita leiða til að gefa notandanum meiri stjórn á gervifætinum eða gervihendinni,“ segir Hildur.

„Um er að ræða skynjara sem er komið fyrir í vöðvum á stúfnum. Þessir skynjarar nema merki frá vöðvunum og senda út í gervihöndina eða fótinn til að koma af stað hreyfingu. Í stað þess að fóturinn eða höndin séu að giska á hvað þau eiga að gera, fá þau bein skilaboð frá notandanum um hvaða hreyfingu á að framkvæma næst.“

Hildur segir þetta ólíkt því sem Össur hefur verið að vinna að áður. Allar vörur frá Össuri liggja utan á líkamanum, en þarna er verið að sækja upplýsingar innvortis frá.

„Þetta er stórt skref fyrir okkur og gríðarlega áhugavert skref inn í framtíðina. Þessi tækni gerir notandanum kleift að stýra okkar tölvustýrðu stoðtækjum á nákvæmari hátt. Þetta er alveg ný tækni og er bara í undirbúningi.“

Hildur tekur sem dæmi að það sé auðvelt að forrita gervihné svo það hjálpi notandanum að ganga á flötu gólfi. En mörgum hreyfingum sem fólk gerir er erfitt að stýra og erfitt að sjá þær fyrir.

„Það gefur notandanum mikið vægi að geta framkvæmt þessar hreyfingar á einfaldan hátt. Þegar við horfum á gervihendur þá eru alveg óteljandi leiðir til að stilla höndina af og hreyfa hana. Það eru liðamót í hverjum fingri og hægt að hreyfa hvern fingur sjálfstætt og snúa úlnliðunum. Það eru svo margar hreyfingar sem notandinn vill framkalla og ef við getum gripið þá hreyfingu sem notandinn vill, beint frá vöðvunum, þá er náttúrlega gríðarlegur akkur í því.“

Hildur segir notendaprófanir, sem gerðar hafa verið á þessari nýju tækni, gefa mjög góða von.

„En við lítum á þetta sem langhlaup út af því hversu flókin tæknin er og hversu ný hún er fyrir stoðtækjamarkaðinn. Þetta er margra ára verkefni. Að lokum má geta þess að Netflix frumsýndi áhugaverða kvikmynd í vikunni þar sem vörur Össurar eru í forgrunni. Myndin heitir Rising Phoenix og fjallar um sögu Ólympíuleika fatlaðra, en leikarnir áttu sem kunnugt er að hefjast í Tókíó í vikunni en verða nú haldnir að ári.“