Íslenskir neytendur eru kröfuharðir og þó að þeim finnist frábært að það séu í boði íslenskar vörur þá er það til lítils nema vörurnar standist samanburð í gæðum og verði,“ segir Gunnar B. Sigurgeirsson, aðstoðarforstjóri Ölgerðarinnar. Hann segir að átakið Íslenskt skiptir máli sé þörf áminning um að íslenskar framleiðsluvörur séu góður kostur. „Við erum ekki að gagnrýna erlendar vörur heldur viljum við minna á þær íslensku,“ segir hann. „Við finnum að áhugi á íslenskum vörum hefur aukist enda eru landsmenn meðvitaðir um stöðu í efnahagsmálum vegna áhrifa COVID-19. Við sáum þetta líka skýrt árin 2009-2010,“ bætir hann við.

Átak þessara sex framleiðslufyrirtækja varð til þegar að nýstofnuð auglýsingastofa, Cirkus, hafði samband við nokkur fyrirtæki og kynnti hugmyndina. „Það er gaman að segja frá því að við höfum fundið áhuga hjá fleiri íslenskum fyrirtækjum á að slást í hópinn, sem sýnir enn frekar hversu nauðsynlegt menn telja að minna á íslenskar vörur,“ segir Gunnar.

Með átakinu viljum við hvetja Íslendinga til að vera vakandi fyrir því að ef íslenskar vörur eru jafn góðar eða betri, á svipuðu verði eða hagstæðara, að velja frekar íslenskt.

„Skilaboðin hafa fengið jákvæðar viðtökur og því ber að fagna. Með átakinu viljum við hvetja Íslendinga til að vera vakandi fyrir því að ef íslenskar vörur eru jafn góðar eða betri, á svipuðu verði eða hagstæðara, að velja frekar íslenskt. Neytendur hafa val og um þessar mundir skiptir það miklu máli að velja íslenskt. Það skiptir máli í efnahagslegu tilliti en einnig er oft um umhverfislegan ávinning að ræða líka.

Við í Ölgerðinni bjóðum mikið úrval drykkjarvara sem við framleiðum hér á landi. Við erum þar í harðri samkeppni við innflutning en teljum okkur standast samanburð, bæði hvað varðar verð og gæði. Við værum ekki með þá hlutdeild sem við erum með á drykkjarvörumarkaðnum ef við værum ekki að standa okkur. Við gerum miklar kröfur til okkar og neytendur virðast kunna að meta útkomuna,“ segir hann. „Það er ólíklegt að Íslendingar haldi jól án Egils Malts og Appelsíns. Sú tvenna verði varla íslenskari. Ástarsamband Malts og Egils Appelsíns varð til árið 1955 þegar Egils Appelsín kom á markaðinn. Síðan þá hefur þessi blanda verið órjúfanlegur hluti af jólahaldi landsmanna,“ segir hann.

„Ég held að allir séu sammála um að við viljum hafa áfram íslenska framleiðslustarfsemi á mörgum sviðum. Við erum þannig sammála um að íslenskt skiptir máli en það er líka hollt fyrir okkur að rifja það upp endrum og sinnum. Um það snýst þetta átak,“ segir Gunnar og bendir á að eftir erfitt ár muni fólk reyna að gera vel við sig í jólahaldinu. „Það gætir aðeins bjartsýni um betri tíma og slíkt hefur strax áhrif. Auðvitað mun staðan í efnahagsmálum hafa áhrif á jólahaldið með einhverjum hætti. Þær atvinnuleysistölur sem við erum að horfa á eru skuggalegar og ég vona svo sannarlega að það lagist fljótt. Það er einmitt þess vegna sem ég vil hvetja neytendur til þess að hugleiða vel val á neysluvörum, því með því að velja íslenskt þá stuðlum við að atvinnusköpun hér heima. Íslensk framleiðslufyrirtæki eru að standa sig frábærlega vel og bjóða upp á ótrúlegt úrval af góðum vörum. Þetta er alls ekki sjálfgefið. Markaðurinn hér er lítill og framleiðendur þurfa að reiða sig á góða hlutdeild til þess að framleiðslan hreinlega beri sig,“ segir Gunnar.

Pétur Thor er framkvæmdastjóri Sælgætisgerðarinnar Freyju.

Sælgætisgerðin Freyja

„Fyrstu framleiðsluvörur Freyju voru Valencia súkkulaði og hin klassíska Freyju rjómakaramella sem er enn framleidd og seld í óbreyttri mynd. Hjá Freyju starfa núna um það bil 50 manns,“ segir Pétur Thor Gunnarsson, framkvæmdastjóri Freyju. „Íslensk sælgætisgerð er að mörgu leyti einstök og hefur leitt til vöruþróunar á sælgæti erlendis. Djúpur og Sterkar Djúpur voru sem dæmi fyrsta sælgæti sinnar tegundar en núna finnst sams konar sælgæti víða um Evrópu framleitt af gríðarstórum framleiðendum. Annað dæmi er Hrís sem var fyrst framleitt árið 1933 en framleiðsla á sams konar vörum hófst erlendis árið 1936. Framleiðsla Freyju er mannfrek og eru þær íslensku hefðir sem hafa skapast við framleiðsluna hafðar að leiðarljósi í gegnum allt ferlið. Við viljum hvetja landsmenn til þess að velja íslenska framleiðslu af því að íslenskt skiptir þjóðina svo miklu máli. Íslensk framleiðsla og handverk eru ekki bara efnahagslega mikilvæg heldur menningarlega einnig,“ segir Pétur.

Guðrún Haf­steinsdóttir, markaðsstjóri Kjöríss, er alltaf mjög með­vituð um að velja íslenskar vörur.

Kjörís

„Ég vel alltaf íslenskt ef ég get. Það er mikill kostur að geta keypt íslenskt grænmeti, kjöt, þvottaefni, salernispappír og annað. Með vali mínu veit ég að ég er að skapa störf hér heima. Sama gildir um fólk sem velur Kjörís fram yfir sambærilega, erlenda vöru,“ segir Guðrún Hafsteinsdóttir, markaðsstjóri Kjöríss. „Margfeldniáhrifin út í samfélagið út af þessari einu ákvörðun eru gríðarleg. Kjörís kaupir umbúðir og hráefni af íslenskum birgjum, sem stuðlar að atvinnusköpun hér heima. Og með því að velja Kjörís þá tryggirðu starfsfólki fyrirtækisins í Hveragerði, sem eru á sjötta tug, atvinnu,“ segir hún. „Íslensk matvöruframleiðsla stenst fyllilega samanburð við erlenda framleiðslu hvað varðar gæði og verðlag. Aukning matvælaframleiðslu hér heima helst enn fremur í hendur við auknar kröfur neytenda um rekjanleika og hreinleika vara sem og heimsmarkmiðið um sjálfbærni.“

Guðný Steinsdóttir, markaðsstjóri MS, segir mikilvægt að vekja athygli á íslenskri framleiðslu.

Mjólkursamsalan

„Mjólkursamsalan hefur frá upphafi verið í eigu íslenskra kúabænda og fjölskyldna þeirra. Eigendur eru kúabændur sem búsettir eru um allt land og segja má að MS sé stærsta fjölskyldufyrirtæki landsins,“ segir Guðný Steinsdóttir, markaðsstjóri MS. „Markmið fyrirtækisins er að taka við mjólk og umbreyta í hollar og góðar mjólkurafurðir í takt við þarfir neytenda. Ein af lykiláherslum hjá MS hefur verið öflug vöruþróun síðustu áratugina, sem hefur skilað fyrirtækinu fjölmörgum vörum sem íslenskir neytendur þekkja vel, ein þessara vara er Kókómjólkin góða, sem er með vinsælustu vörum fyrirtækisins en framleiðsla á henni hófst fyrir tæpum 50 árum,“ segir Guðný. „Íslensk framleiðsla er allt annað en sjálfsögð þar sem markaðssvæðið okkar er lítið. Við erum stolt af öllum vörunum okkar og viljum að neytendur hafi val en viljum á sama tíma vekja athygli á því hvernig gæti farið fyrir landsþekktum vörum ef íslenskrar matvælaframleiðslu nyti ekki við.“

Pétur Guðnason hjá Gæða­bakstri segir sjaldan hafa verið jafn brýnt að velja íslenskt og nú.

Gæðabakstur

„Vörur Gæðabaksturs skipa stóran sess á veisluborðum Íslendinga. Það er varla hægt að hugsa sér hangikjöt án þess að fá flatkökur og laufabrauð með,“ segir Pétur Guðnason, rekstrarstjóri framleiðslusviðs Gæðabaksturs. „Með því að missa framleiðslu úr landi töpum við þjóðlegum áherslum og hefðum. Íslenska rúgbrauðið er sætt og ég hugsa að Íslendingurinn yrði illa svikinn ef eingöngu væri boðið upp á sólkjarnabrauð með þorrabakkanum,“ segir hann. „Á þessu ári höfum við lagt mikla áherslu á vöruþróun og þá sérstaklega þegar kemur að lágkolvetnavörum, en það er nauðsynlegt fyrir fólk sem er meðvitað um heilsuna að geta gripið í einfalda kosti þegar það er undir tímapressu,“ segir Pétur. „Vörurnar okkar eru íslenskt handverk. Margir halda að fyrirtæki af okkar stærðargráðu sé keyrt áfram af vélum en hjá okkur er það fólkið sem er í lykilhlutverki.“

Auðjón Guð­mundsson er framkvæmda­stjóri markaðs- og sölusviðs Nóa Síríus.

Nói Siríus

„Það eru mikil forréttindi að fá að vera í hlutverki gleðigjafans og við erum rosalega heppin hvað Nói skipar stóran sess hjá Íslendingum,“ segir Auðjón Guðmundsson, framkvæmdastjóri markaðs- og sölusviðs hjá Nóa Síríus. Nói hefur fagnað 100 ára afmæli sínu í ár. „Við þekkjum öll mikilvægi þess að hafa öfluga innanlandsframleiðslu; ekki bara út af þjóðarskútunni, heldur eigum við öll vini og vandamenn sem vinna við innlenda framleiðslu og sölu. Þetta skiptir okkur öll máli og þegar kreppir að eru Íslendingar snöggir að styðja við íslenska framleiðslu og þjónustu,“ segir hann. „Við erum heppin með gott úrval af frábærum, íslenskum vörum og margar hverjar hafa fylgt Íslendingum í áratugi. Slíkt myndi ekki gerast nema íslenski valkosturinn uppfyllti kröfur neytenda. Stuttar flutningaleiðir, innlendur uppruni margra hráefna, góð loftgæði og hrein íslensk orka við framleiðsluna gerir það líka umhverfisvænna að velja íslenskt.“