„Vinnumarkaðurinn hefur breyst á þessum rúma áratug frá stofnun félagsins. Tækninni hefur fleygt fram og viðhorf fólks til vinnunnar hefur breyst, en rannsóknir sýna að ánægja fólks hefur aukist á mörgum sviðum. Mælingar Gallup sýna að almennt upplifa Íslendingar meira jafnrétti á vinnustöðum sínum í dag heldur en fyrir áratug síðan. Einnig finnst fólki í auknum mæli að skoðun þess og álit skipti máli í vinnunni. Niðurstöður sýna að fólk fær oftar hrós og endurgjöf í starfi í dag heldur en fyrir áratug síðan og almennt virðast Íslendingar upplifa meiri umhyggju í vinnunni og fá meiri hvatningu til að þróast,“ segir Ásdís Eir.

„Þetta er sannarlega jákvæð þróun sem endurspeglar aukna fagmennsku í mannauðsstjórnun hér á landi og fjölgun í stéttinni, en félagsfólk Mannauðs hefur farið úr því að vera tæplega hundrað við stofnun yfir í rúmlega 650 manns í dag.“

Ásdís segir fagmennsku almennt hafa aukist þegar kemur að stjórnun.

„Fjöldi þeirra sem hafa lokið stjórnunarnámi hefur margfaldast og mælingar Gallup sýna að ánægja fólks með stjórnendur á sínum vinnustað hefur jafnframt verið að aukast jafnt og þétt.“

Aukinn þroski og meiri áhrif

Að sögn Ásdísar er aðeins áratugur síðan meirihluti íslenskra fyrirtækja mat ekki frammistöðu starfsfólks eða stjórnenda með formlegum hætti og var það lægra hlutfall en í löndunum sem við berum okkur saman við.

„Þessar upplýsingar höfum við úr CRANET-verkefninu, en um áratugaskeið hefur Ísland tekið þátt í alþjóðlegum samanburðar- og langtímarannsóknum í mannauðsstjórnun til að byggja upp þekkingu á faginu. Þroskastig mannauðsstjórnunar á Íslandi hefur aukist á liðnum árum,“ segir Ásdís og vísar í rannsóknirnar.

„Fyrir tíu árum var helmingur íslenskra fyrirtækja með það sem kallast hefðbundið starfsmannahald (þroskastig 1). Þá eru stjórnendur farnir að átta sig á að starfsmannatengdar ákvarðanir sem byggja á innsæinu eru ekki líklegar til árangurs, en verkefnin snúast samt aðallega um að halda starfsmannaskrá, fylgjast með fjölda stöðugilda og launakostnaði,“ greinir Ásdís frá.

„Í dag er landslagið nokkuð breytt og helmingur íslenskra fyrirtækja með faglega starfsmannastjórnun (þroskastig 2) og þriðjungur með árangursríka mannauðsstjórnun (þroskastig 3), en þá eru ferli og kerfi á sviði mannauðsstjórnunar orðin vel mótuð og farin að hafa marktæk og jákvæð áhrif á rekstur og starfsemi fyrirtækisins. Ekki er talið líklegt að ná þessu þroskastigi nema til staðar sé formleg mannauðsdeild og mannauðsstjóri sitji í framkvæmdastjórn eða sambærilegu stjórnendateymi.“

Í dag hafa nokkur íslensk fyrirtæki líka náð því sem kallast samþætting mannauðsstjórnunar og rekstrar (þroskastig 4), en á því stigi er mannauður metinn sem grunnforsenda samkeppnisforskots og mælingar á mannauði eru hluti af árangursmælingum rekstursins.

„Ítarlegt mat er lagt á umsækjendur og krafa gerð um að þau sem eru ráðin bæti frammistöðu hópsins. Mikil áhersla er á fræðslu og þjálfun og náið fylgst með áhrifum þess starfs á frammistöðu bæði einstaklinga og hópa. Lagt er formlegt mat á árangur þjálfunar. Laun eru árangurstengd og kerfisbundið er tekið á slakri frammistöðu og miklar kröfur gerðar til hvers starfsmanns. Allir stjórnendur eru öflugir mannauðsstjórar og þjálfa og þróa sitt starfsfólk. Reglulega og formlega er leitað eftir áliti starfsfólks og er það kerfisbundið upplýst um stefnu og fjárhagslega stöðu fyrirtækisins. Mannauðsteymið er nátengt rekstrinum og þátttakandi í stefnumörkun og viðskiptatengdum ákvörðunum,“ útskýrir Ásdís.

:Ásdís Eir segir að framsýn og þroskuð mannauðsstjórn hafi aldrei verið mikilvægari en nú. FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI

Örþreyta aldrei verið meiri

Það er þó ekki öll þróun á vinnumarkaði jákvæð. Nýlegar niðurstöður Gallup sýna að hlutfall örþreyttra hefur tvöfaldast frá 2009. Fólk er spurt hvort það komi oft eða sjaldan fyrir eftir að vinnudegi lýkur að það sé svo þreytt að það eigi erfitt með að gera nokkurn skapaðan hlut. Hjá körlum hefur hlutfall þeirra sem segjast „oft“ hafa verið svona þreyttir aukist úr 19 prósentum árið 2009 í 38 prósent árið 2022. Hjá konum hefur hlutfall þeirra sem segjast „oft“ hafa verið svona þreyttar aukist úr 22 prósentum árið 2009 í 47 prósent árið 2022. Örþreyta hefur aukist mest í aldurshópnum 25 til 34 ára – þar jókst hlutfallið sem segir „oft“ úr 17 prósentum í 47 prósent.

„Þessi þróun er sláandi og ég viðurkenni að mér var brugðið þegar ég sá þessar niðurstöður hjá Gallup. Það er athyglisvert að á meðan viðhorf fólks til starfsumhverfis styrkist, þá eykst örþreytan. Er það eitthvað annað en vinnan sem veldur þessu álagi, eða er þetta samspil margra þátta? Hraðari samfélagsbreytingar, breytt lífsviðhorf, tæknin, samfélagsmiðlar, alltaf tengd, hátt húsnæðisverð, heimsfaraldur, hvernig við vinnum og þær kröfur sem við setjum á okkur sjálf eða upplifum frá fólki í kringum okkur? Ég er ekki með svarið en veit að við þurfum að gefa þessu gaum,“ segir Ásdís.

Tilfinningagreind og samkennd

Alþjóðlegar rannsóknir sýna að eftirsóttasta færnin á vinnumarkaði er ekki lengur hreinræktuð tækniþekking heldur er eftirsóttasta fólkið það sem býr yfir sköpunarkrafti, kann að leysa flókin vandamál, er forvitið og gott í mannlegum samskiptum. Fólk sem býr yfir leiðtogafærni og samkennd.

„Eins og Brené Brown hefur talað um þá hefur hagkerfið okkar þróast úr því að vera vöðvadrifið á 19. og 20. öld, þegar vinnuaflið þurfti að búa yfir styrk og úthaldi, yfir í að verða heiladrifið frá um 1960 fram yfir aldamótin, þegar eftirsóttasta starfsfólkið bjó yfir hárri greindarvísitölu og rökhugsun,“ upplýsir Ásdís.

Í dag, þegar snjallvæðingin hefur dregið verulega úr einhæfum og endurteknum rútínuverkefnum, er hagkerfið í síauknum mæli knúið áfram af hjartanu.

„Í dag þurfum við fólk sem býr yfir tilfinningagreind. Við stöndum frammi fyrir stórum áskorunum sem tengjast orku, einbeitingu, afköstum og frammistöðu fólks. Til að ná árangri þarf atvinnulífið þess vegna á starfsfólki og stjórnendum að halda sem búa yfir samkennd og setja fólk í forgang. Ég myndi því segja að framsýn, hugrökk og þroskuð mannauðsstjórnun hafi aldrei verið mikilvægari en nú og ég er full tilhlökkunar að móta framtíðina,“ segir Ásdís að lokum.