Foss Distillery er vínframleiðandi sem fram að COVID byggði afkomu sína á framleiðslu áfengis. Þegar ferðamönnum fækkaði vegna ástandsins í heiminum dróst sala áfengis verulega saman en Jakob S. Bjarnason framkvæmdastjóri hjá Foss Distillery segir að þau hjá fyrirtækinu hafi þá tekið til sinna ráða.

„Við færðum okkur frá því að framleiða eigin vörur yfir í að framleiða vörur fyrir aðra. Við höfum þróað vörurnar með samstarfsaðilum og framleitt þær en höfum látið samstarfsaðilana sjá um markaðshlutann. Þannig höfum við brugðist við okkar samdrætti,“ segir Jakob.

„Við höfum meðal annars verið að framleiða hreinsivökva fyrir Ásthildi Gunnlaugsdóttur hjá Mist & Co.“

Vörurnar sem Foss Distillery framleiðir fyrir Mist & Co eru tvenns konar, það er Deep Clean sem djúphreinsar förðunarbursta og Daily sem er aðeins mýkri og hugsaður til að hreinsa förðunarbursta eftir hverja notkun. Ásthildur sagði einmitt frá þessari nýju hreinsivörulínu í viðtali við Fréttablaðið fyrr í mánuðinum, en þar segist hún hafa prófað 80 mismunandi formúlur áður en hún fann þá réttu.

Frá víni yfir í spritt

Vörurnar sem Foss Distillery hefur verið að framleiða eru úr etanóli. Etanól er vínandi en framleiðslumöguleikarnir eru fjölbreyttir.

„Etanólið er þeirrar náttúru að úr því má vinna fleira en áfenga drykki og um leið og COVID-19 skrúfaði fyrir eftirspurnina í brennivínsframleiðslu varð sprenging í eftirspurn á sótthreinsispritti. Þannig að við fórum í það að þróa handspritt,“ segir Jakob.

Munurinn á handsprittinu sem Foss Distillery framleiðir og hefðbundnu handspritti er að Foss blandar ilmkjarnaolíum saman við etanólið sem áður var grunnurinn í vodkanum. Jakob fór síðan í samstarf við þær Írisi Gunnarsdóttur og Ingu Kristjánsdóttur hjá Mulier Fortis sem dreifa handsprittinu undir merkinu Númer eitt.

Jakob nefnir að Foss Distillery hafi einnig farið í samstarf við Rekstrarvörur og þróað með þeim yfirborðshreinsi og framleiði einnig fyrir RV sjúkrahússspritt og fleiri vörur.

„Það er ekki gott að nota handsprittið sem yfirborðshreinsi þar sem það er olía í því,“ útskýrir hann og tekur fram að þó sprittið innihaldi etanól líkt og áfengi sé það alls ekki drykkjarhæft.

Vinna etanól úr mjólk

„Við höfum verið í samstarfi við Mjólkursamsöluna og Kaupfélag Skagfirðinga um framleiðslu á etanóli úr mjólkursykri sem kemur frá ostamysu. En það er verið að setja upp verksmiðju og undirbúa framleiðslu á etanóli á Sauðárkróki,“ segir Jakob.

Hægt verður að framleiða um eina og hálfa milljón lítra af etanóli á ári úr þessari ostamysu. Hún verður í fyrstu að mestu seld öðrum fyrirtækjum til iðnaðarnota. Nú gefst í fyrsta sinn á Íslandi möguleiki á að þróa og framleiða hundrað prósent íslenskar vörur úr hráefni sem er framleitt á Íslandi, ekki innflutt eins og staðreyndin er í dag.

„Mjólkursamsalan byrjaði að vinna að verkefninu árið 2015 og það hefur auk okkar verið unnið í samstarfi við Matís, Háskólann á Akureyri og danska tækniháskólann DTU. Við vorum í raun lykilaðili í þróun á þessari lausn. Við keyrðum alla rannsóknar- og þróunarvinnuna hér hjá okkur. Tilraunaverksmiðjan er hér í húsnæði Foss Distillery, segir Jakob.

Jakob segir að þrátt fyrir að áfengisframleiðslan hafi dregist saman séu þau hjá Foss Distillery tilbúin að hefja aftur framleiðslu á fullu þegar ferðamennirnir fara að koma aftur. Fyrirtækið fjárfesti nýlega í auknum sjálfvirknibúnaði í pökkun þannig að ekkert er því til fyrirstöðu að auka áfengisframleiðsluna á ný þegar eftirspurnin eykst.

„Við erum búin að vélvæða okkur svo framleiðslumöguleikar Foss Distillery eru miklu meiri í dag en þeir voru áður, fyrir COVID,“ segir Jakob og er þokkalega bjartsýnn á framtíðina.

Lykilvörur Foss Distillery eru líkjörarnar Björk og Birkir sem byggja báðir á íslensku birki. Foss Distillery framleiðir einnig vodka og brennivín kennd við vörumerkið Helvíti.

„Við framleiðum líka Olafsson ginið, fyrir Eyland Spirits, en það hlaut tvenn gullverðlaun síðasta sumar,“ segir Jakob.

„Við höfum alveg framleiðslugetu til að bæta við nýjum vörum samhliða vínframleiðslu. Það eru miklir möguleikar í framleiðslu etanóltengdra vara. Ef einhver þarna úti er að spá og spekúlera í nýjum vörum þá má alltaf hafa samband.“