Birgir Kristjánsson, framkvæmdastjóri ráðgjafar- og gæðasviðs, segir að sífellt fjölgi þeim fyrirtækjum sem notfæri sér þjónustu Íslenska gámafélagsins og taki upp ábyrga stefnu varðandi mikilvægi flokkunar. „Ráðgjafar- og gæðasvið Íslenska gámafélagsins veitir ráðgjöf til fyrirtækja og sveitarfélaga varðandi flokkun auk umhverfismála almennt. Umhverfisvitund fólks hefur aukist mjög mikið á undanförnum árum, en þegar kemur að fyrirtækjum geta úrgangsmál verið flókin. Við sendum ráðgjafa í fyrirtækin, skoðum hvað til fellur og í hvaða magni og finnum hentugar lausnir sem henta hverju fyrirtæki fyrir sig. Með réttri flokkun er hægt að hámarka umhverfislegan ávinning og fjárhagslegan. Þótt mjög margir séu orðnir meðvitaðir um flokkun og endurvinnslu er algengt að í fyrirtækjum vefjist þetta aðeins fyrir fólki,“ útskýrir Birgir.

Við gerum tillögu að flokkunarkerfi og merkingum og komum með ílátin á staðinn. Sömuleiðis gefum við út flokkunarleiðbeiningar og fræðslubæklinga.

„Það má alltaf gera betur þegar kemur að flokkun úrgangs. Flest stærri fyrirtæki eru með metnaðarfulla umhverfisstefnu þar sem vel er tekið á flokkunarmálum.

Úrgangsflokkar fyrirtækja geta hins vegar verið mjög margir en við aðstoðum fyrirtæki við að finna bestu mögulegu lausnina út frá umhverfislegu og fjárhagslegu sjónarmiði. Hjá smærri fyrirtækjum þarf að finna hentugar lausnir svo hægt sé að flokka að minnsta kosti pappír, plast, málma og lífrænan úrgang. Við bjóðum alls kyns lausnir, til dæmis að setja pappírsflokkana saman með plasti sem við flokkum síðan í stöðinni hjá okkur. Við leigjum hentug ílát, sækjum þau og tæmum,“ segir Birgir og bendir á fræðsluna sem boðið er upp á.

„Það er mjög gott fyrir fyrirtæki að fá sérfræðing frá okkur sem mælir þetta út og finnur góða lausn. Við gerum tillögu að flokkunarkerfi og merkingum og komum með ílátin á staðinn. Sömuleiðis gefum við út flokkunarleiðbeiningar og fræðslubæklinga. Fræðsla til starfsfólks um mikilvægi flokkunar og sjálfa úrgangsflokkana er afar mikilvæg, til að góður árangur náist. Þá er einnig mikilvægt að starfsfólk fái upplýsingar um árangur flokkunarinnar og þess vegna mælir umhverfissvið okkar með reglulegri flokkunarfræðslu, til að viðhalda góðri flokkun hjá fyrirtækjum og sveitarfélögum. Þessi fræðsla getur verið í formi fyrirlestra, handbóka, eða minni bæklinga,“ segir Birgir. „Við hvetjum til þess að allur úrgangur sé flokkaður og almenna sorpið á helst að vera eins konar neyðartunna sem eingöngu er notuð fyrir það sem ekki er endurvinnanlegt, eins og tyggjó eða grímur og hanska sem er mikið notað núna vegna COVID. Ruslafötur við skrifborð á skrifstofum eiga ekki að þekkjast lengur, en flokkunarstöðvar eiga að vera á aðgengilegum stað,“ segir hann. „Stundum getur verið erfitt fyrir fólk að átta sig á hvað er pappír og hvað plast. Þegar svo er leyfum við plastinu að njóta vafans þar sem við getum flokkað það frá hjá okkur. Ef það reynist ekki endurvinnanlegt þá lendir það í orkuvinnslu í stað urðunar. Allt sem við getum ekki endurunnið sendum við úr landi, til viðurkenndra aðila sem framleiða úr því orku til húshitunar.“

Meðal þeirra vara sem Íslenska gámafélagið býður upp á eru flokkunarílát af öllum stærðum og gerðum til að nota innan- og utanhúss. Þar má helst nefna djúpgáma, grenndarstöðvar, fjölhólfa flokkunarílát, maíspoka og margt fleira sem hentar fyrirtækjum, stofnunum og einstaklingum.

Íslenska gámafélagið er að byggja upp nýtt svæði að Koparsléttu á Esjumelum. Ný flokkunarlína verður tekin í gagnið þar næsta sumar. „Það er mikil þróun í gangi í umhverfismálum og alltaf eitthvað nýtt í gangi. Við finnum fyrir mikilli vakningu meðal fólks og allir að leita leiða til að endurvinna hluti. Einnig er komin meiri krafa á framleiðendur að láta frá sér endurvinnanlegar umbúðir,“ segir Birgir.

Á flokkunarbandinu er endurvinnsluhráefnið handflokkað í rétta flokka.

Fer allur úrgangur í sömu holuna?

Stutta svarið er nei. Hver úrgangsflokkur á sinn feril og tilgangur með endurvinnslu er að spara auðlindir og koma í veg fyrir að fylla ,,holuna“ af hráefni sem annars væri hægt að nýta áfram.

Bylgjupappi á leið til endurvinnslu. MYNDIR/ AÐSENDAR

Íslenska gámafélagið vill stuðla að skilvirkari og umhverfisvænni leiðum við endurvinnslu og förgun, með því að hætta að líta á rusl sem úrgang heldur frekar hráefni sem má nýta. Á síðasta ári stóð fyrirtækið fyrir átakinu „Hættum að urða“ og var tilgangurinn með því að hvetja stjórnvöld til að finna betri lausnir en urðun sem förgunarleið. Íslenska gámafélagið sendir nú almennt sorp til orkuvinnslustöðva þar sem það er brennt til orkuframleiðslu. Orkan er svo nýtt til rafmagnsframleiðslu og húshitunar í stað óumhverfisvænni kosta, eins og kola og olíu. Það sem af er ári hefur fyrirtækið flutt út um 11.500 tonn af almennu sorpi til orkuvinnslu, sem annars hefði verið urðað. Með urðun tapast bæði efni og orka úr hringrásarhagkerfinu og því enginn umhverfislegur ávinningur með þeirri förgunarleið. Á Íslandi er flokkun heimilisúrgangs svipuð og á Norðurlöndunum, sem þýðir að almenna sorpið hentar sérstaklega vel fyrir þessar hátæknibrennslur þar sem hráefnið er einsleitt og álíka orkuríkt og þar.

Almennt sorp er pressað í bagga og sent erlendis til orkuvinnslu.

En hvert fer þetta þá?

Ef vel er gengið frá endurvinnsluhráefninu, það er að segja ef það er hreint og flokkað rétt, þá endar það í endurvinnslu og helst þannig inni í hringrásarhagkerfinu. Innihaldið úr Grænu tunnunni, sem er plastumbúðir, sléttur pappi, fernur, dagblöð, tímarit og annar pappír ásamt smáum málmhlutum er flokkað frekar í flokkunarskemmu Íslenska gámafélagsins. Hráefnið fer á færiband þar sem segull tekur um það bil 60% af málmunum frá en restin heldur áfram á bandinu þar sem það er handflokkað. Þannig er tryggt að allir málmhlutirnir endi í réttu ferli. Á færibandinu eru pappírsflokkarnir og plastumbúðirnar flokkaðar og síðan er hver flokkur fyrir sig pressaður og baggaður til að nýta plássið í gámunum sem best. Í dag fer almenna sorpið til Danmerkur, pappírsflokkarnir og málmarnir fara að mestu til Hollands en plastumbúðirnar til Svíþjóðar.

Þetta er í okkar allra höndum

Hugsum áður en við hendum og gerum okkar besta til að halda hringrásarhagkerfinu gangandi því það er öllum í hag.