Aðalmeðferð í þremur bótamálum vegna Guðmundar- og Geirfinnsmála fór fram í Landsrétti fyrir helgi. Í þeim gera Guðjón Skarphéðinsson og dánarbú Kristjáns Viðars Júlíussonar og Tryggva Rúnars Leifssonar kröfur um samtals 4,6 milljarða á hendur ríkinu. Þeir hafa áður fengið greiddar samtals um 500 milljónir í bætur.

Málflutningur hverfðist að mestu um hvort eigin sök bótakrefjenda væri fyrir hendi og hvort hún ætti að hafa áhrif á bótarétt þeirra sem sýknaðir voru í Hæstarétti 2018.

Andri Árnason, settur ríkislögmaður, lagði áherslu á að sögusagnir eða sögur um hvarf Geirfinns hefðu komið fram mjög fljótlega við skýrslutökur af sakborningum. Því hefði hin langa eingangrunarvist og önnur meðferð á sakborningunum ekki áhrif á bótagrundvöllinn.

„Þessi skýrslugjöf í málinu hafði veruleg áhrif á framvinduna og það hefur, samkvæmt dómaframkvæmd Hæstaréttar, bein áhrif á bótafjárhæðina,“ sagði hann. Stefnendur hefðu sjálfir með skýrslum sínum stuðlað að röngum dómum.

Þá gat hann þess að Guðjón Skarphéðinsson hefði ekki dregið framburð sinn til baka í málinu fyrr en 13 árum eftir að dómur var kveðinn upp árið 1980. Með því hefði hann ef til vill átt þátt í því að sakborningarnir voru ekki sýknaðir í upphafi.

Þessu mótmæltu lögmenn stefnenda. „Það var ekki umbjóðandi minn sem leiddi lögregluna á villigötur, það var lögreglan sem leiddi hann á villligötur,“ sagði Ragnar Aðalsteinsson, fyrir hönd Guðjóns Skarphéðinssonar.

Halldór Kristján Þorsteinsson, sem flutti mál dánarbús Kristjáns Viðars Júlíussonar, sem prófmál, leitaðist við að setja í samhengi hugmyndir setts ríkislögmanns um eigin sök Kristjáns Viðars; að hann hefði átt sök á því með einhverjum sögum í upphafi að Guðjón hefði verið dreginn inn í málið. Guðjón hefði hins vegar borið ábyrgð á því að allir hefðu ekki verið sýknaðir, af því hann dró ekki framburði sína til baka fyrr en löngu síðar.

Ragnar Aðalsteinsson hæstaréttarlögmaður.
Eyþór Árnason.

„Þegar maður metur þetta svona er eins og um sameiginlega eigin sök sakborninga í þessu máli sé að ræða, þar sem hlutur hvers sakbornings í sakfellingu annars á að hafa leitt til þess að hver um sig hafi sýnt eigin sök, sem á að hafa valdið rangri sakfellingu. Þetta stenst að sjálfsögðu ekki skoðun,“ sagði Halldór og gat þess að jafnvel þótt yfirlýsignar Guðjóns hefðu haft áhrif á niðurstöðu dómsins 1980, hefði það ekki verið Kristjáni Viðari að kenna og ætti ekki að hafa áhrif á bætur til hans.

Þá var einnig að nokkru tekist á um hvort kröfurnar væru fyrndar. Lögmenn bótakrefjenda vilja miða við það tímamark þegar sýknudómur var kveðinn upp, en að mati ríkislögmanns hefðu stefnendur getað sótt bótamál mun fyrr og án tillits til sýknudóms, þar sem ill meðferð væri alltaf ólögmæt, óháð sekt eða sýknu. Stefnendur lögðu hins vegar áherslu á að hin ólögmæta málsmeðferð frá öndverðu hefði valdið því að rangur dómur var kveðinn upp í málinu.

Dóms í málinu er að vænta í næsta mánuði.