Fyrsti sunnudagur í aðventu er í dagr. Aðventa er annað heiti á jólaföstu og hefst hún fjórða sunnudag fyrir jóladag og stendur því í fjórar vikur. Ef aðfangadag ber upp á sunnudegi verður hann fjórði sunnudagurinn í aðventu.

Fyrst er vitað um jólaföstu í Antíokku á Sýrlandi um miðja 5. öld og einni öld seinna varð hennar vart í Rómaborg. Í fyrstu var misjafnt hversu löng jólafastan var en þeirri reglu var komið á um árið 600 að fastan skyldi hefjast fjórða sunnudag fyrir jól. Sú regla um lengd föstunnar náði þó ekki verulegri útbreiðslu fyrr en á 11. til 13. öld.

Orðið aðventa hefur verið notað í íslensku að minnsta kosti frá því á 14. öld. Orðið er tökuorð úr latínu, sprottið úr orðinu „adventus “ sem merkir „tilkoma“. Orðið vísar í komu Krists og er aðventan sá tími þegar beðið er með eftirvæntingu eftir fæðingarhátíð hans.

Aðventukransar

Víða um heim setur fólk upp aðventukrans á aðventunni. Sú hefð að setja upp slíkan krans kemur frá Norður-Evrópu en aðventukrans er talinn vera upprunninn í Þýskalandi á fyrri hluta 19. aldar. Þaðan barst kransinn til Danmerkur þar sem hann varð vinsæll og algengur eftir árið 1940, frá Danmörku barst hann svo hingað til Íslands.

Hér á landi voru aðventukransar aðallega notaðir sem skreytingar í búðargluggum til að byrja með en upp úr 1960 fór að tíðkast að setja upp aðventukrans á íslenskum heimilum. Í upphafi var notast við greni eða greinar í kransana en nú eru þeir þó orðnir fjölbreyttari. Hinar sígrænu grenigreinar tákna lífið og hringurinn táknar eilífðina.

Hér sést dæmi um afar klassískan aðventukrans.
Fréttablaðið/Getty

Kransinn er skreyttur fjórum kertum sem tendruð eru á sunnudögum aðventunnar, á fyrsta sunnudegi aðventu er kveikt á einu kerti, öðrum sunnudegi tveimur og svo koll af kolli.

Fyrsta kertið nefnist spádómskerti og minnir á fyrirheit spámanna Gamla testamentisins sem höfðu sagt fyrir um komu frelsarans, Jesú. Annað kertið nefnist Betlehemskertið og vísar til þorpsins þar sem Jesús fæddist. Þriðja kertið nefnist hirðakertið en snauðir fjárhirðar voru þeir fyrstu sem fengu fregnir af fæðingu Jesú og fjórða kertið nefnist englakertið og er því ætlað að minna á englana sem báru mannheimi fregnir af fæðingu hans.

Það þarf ekki að vera flókið að gera flottan krans.
Fréttablaðið/Getty
Hér eru notaðar gamlar niðursuðudósir í skreytingu
Fréttablaðið/Getty

Aðventuljós

Aðventuljós eru önnur hefð en hjá mörgum Íslendingum tíðkast að setja slík ljós í glugga fyrsta sunnudag í aðventu og eru ljósin með vinsælla jólaskrauti landsins. Miðað við vinsældir aðventuljósa mætti ætla að um ævafornan sið væri að ræða en talið er að fyrstu aðventuljósin hafi ekki borist til landsins fyrr en árið 1964.

Það ár fór Gunnar Ásgeirsson kaupsýslumaður í verslunarferð til Stokkhólms. Þar keypti hann aðventuljós í jólagjöf handa nokkrum gömlum frænkum sínum. Ljósin vöktu slíka lukku að Gunnar hóf að flytja þau inn og selja og nú má sjá þau í nærri hverjum einasta glugga í jólamánuðinum.

Hér á landi er hefð fyrir því að setja upp aðventukrans og aðventuljós. Kransarnir eða skreytingarnar þurfa ekki að vera flóknar og er um að gera að nýta í þær það sem til er heima.
Fréttablaðið/Getty