Halldór Benjamín Þorbergsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir að í umræðu um skattkerfið í aðdraganda kosninga sé öllu snúið á haus. „Vandséð er hvað vakir fyrir þeim flokkum sem tala með þeim hætti að skattkerfið sé sérstaklega ósanngjarnt hér á landi, annað en einbeittur vilji til að rugla fólk í ríminu,“ segir Halldór.

Hér á landi séu greidd ein hæstu lágmarks- og meðallaun í heimi. Báðar stærðir séu leiðréttar fyrir kaupmætti og taki þannig tillit til hás framfærslukostnaðar hér á landi.

„Lágtekjufólk býr ekki við háa skattbyrði, enda á það ekki að gera það. Þeir sem hærra standa í tekjustiganum skila sannarlega sínu til samfélagsins og búa við mun hærri skattbyrði, hvort sem talið er í prósentum eða krónum. Það blasir við að tekjuskattskerfið á Íslandi er öflugt við að jafna kjör í landinu,“ segir Halldór.

Hann segir mikilvægt að skoða tekjuskatta í samhengi við heildartekjur og vaxta- og barnabætur auk annarra tekjutilfærslna ríkisins. „Tekjuskattsgreiðslur, að frádregnum vaxta- og barnabótum, leiða í ljós mikil jöfnunaráhrif. Tekjuhæstu 10 prósent framteljenda greiða um 50 prósent af öllum tekjuskatti til samneyslu og fjárfestinga ríkisins. Næstu 10 prósent greiða 22 prósent alls tekjuskatts. Lægstu fimm tekjutíundirnar, sem eru framteljendur með heildartekjur, að undanskildum fjármagnstekjum, undir 490 þúsund krónum á mánuði, greiða 1 prósent af öllum tekjuskatti.

Halldór Benjamín Þorbergsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins.
Fréttablaðið/Sigtryggur Ari

Tekjujöfnunaráhrif skattkerfisins eru þannig miklu meiri en ég held að fólk geri sér almennt grein fyrir,“ segir hann.Bæði Sósíalistaflokkurinn og Flokkur fólksins vilja gera lágmarkslaun skattfrjáls. „Lágmarkslaun duga ekki fyrir framfærslu. Eftirlaun og örorkulaun enn síður,“ segir Gunnar Smári Egilsson, oddviti Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavíkurkjördæmi norður.

„Fyrir þrjátíu árum var enginn skattur greiddur af lágmarkslaunum, eftirlaunum eða örorkulífeyri. Það er siðlaust að fjármálaráðherra komi og taki fé af fólki sem á ekki fyrir mat. Það vissi fólk fyrir þrjátíu árum.“Halldór segir það alveg rétt að lægstu laun hafi verið skattfrjáls þá.

„En munurinn er sá að þá voru lágmarkslaun töluvert lægri en nú. Á árinu 1992 voru lágmarkslaun 133 þúsund krónur á mánuði á verðlagi dagsins í dag, en eru nú 351 þúsund krónur á mánuði, eða næstum þrefalt hærri. Bætt lífskjör hafa leitt til þess að á síðustu þremur áratugum hefur framteljendum, sem greiða tekjuskatt, fjölgað hlutfallslega. Það er heilbrigðismerki að fleiri launamenn geti tekið þátt í fjármögnun samneyslunnar,“ segir Halldór.

Gunnar Smári segir að á umliðnum árum hafi stjórnvöld, með 25 ára setu ráðherra Sjálfstæðisflokksins í fjármálaráðuneytinu, lækkað skatta á þá ríku, en lagt þá á fólk sem hefur ekki efni á mat út mánuðinn. „Þetta er alvarlegt siðrof í samfélaginu sem almenningur verður að rísa upp gegn.“

Halldór segir mikilvægt að allar tillögur um skattkerfisbreytingar, bæði stórar sem smáar, séu settar í samhengi. „Tekjur ríkissjóðs myndu skerðast um 162 milljarða króna ef lágmarkslaun yrðu gerð skattfrjáls. Það svarar til um 80 prósenta af öllum tekjuskattsgreiðslum einstaklinga til ríkisins. Slík skattalækkun er óraunhæf nema stefnt sé að samsvarandi niðurskurði samneyslunnar, eða að byrðinni verði velt yfir á millitekjuhópa, sem raunar enginn hefur lagt til,“ segir Halldór.

Gunnar Smári Egilsson, oddviti Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavíkurkjördæmi norður.
Fréttablaðið/Stefán