Benedikt Bóas Hinriksson og Kristinn Haukur Guðnason
Sunnudagur 26. júní 2022
20.00 GMT

Sumarið er tíminn þar sem flösuþeytarar landsins fara út fyrir landsteinana til þess að horfa á goð sín og rífa upp hornin. Metalhausarnir eru alþjóðlegt samfélag engu öðru líkt, með sitt eigð tungumál, sínar eigin táknmyndir og sinn eigin dans. Sá dans er reyndar frekar einfaldur en hann snýst um að feykja flösu sem víðast og standa kyrr.

Fyrir löngu seldust upp allir miðar á hátíðir eins og Wacken í Þýskalandi, Graspop í Belgíu og Copenhell í Danmörku, enda allir risarnir í rokkinu að spila. Þegar betur er að gáð sést þó alvarlegt mein. Óheilbrigður vítahringur sem getur ekki endað með neinu öðru en háu falli.

Stærstu hljómsveitirnar á þessum hátíðum, og öllum öðrum, eru þær sömu og trekktu að fyrir 30, 40 og jafnvel 50 árum síðan. Á Copenhell, einni þeirri vinsælustu hjá Íslendingum, er meðalstarfsaldur tíu stærstu sveitanna 39,5 ár. Á Graspop var starfsaldurinn hærri, eða 42,5 ár.

Margar af stjörnunum, eins og Gene Simmons í KISS og Rob Halford í Judas Priest, eru komnar á áttræðisaldur og sumar hljómsveitir eru byrjaðar að missa meðlimi vegna öldrunarsjúkdóma.

Stutt er í hálfrar aldrar afmæli hljómsveitarinnar KISS.
Fréttablaðið/Matti Finns

Nýjar sveitir trekkja ekki að eins og þær gömlu og þess vegna er þeim komið fyrir á smærri sviðum og á verri tímum. Fólk er komið til að sjá risana sem plægt hafa akurinn áratugum saman. En hvað tekur við þegar þessar sveitir hætta? Er þungarokkið á leiðinni í gröfina? Hvað tekur við? Fréttablaðið tók snúning á Copenhell þar sem tvöföld bassatromma, glæsileg gítarsóló og konur og kallar öskruðu úr sér lungun, flest með miklum tilþrifum. Fréttablaðið mátti reyndar ekki mynda Metallica og Iron Maiden en blátt bann var við því. Aðrar hljómsveitir hleyptu blaðinu mun nær.

Þá leitaði blaðið til rokksérfræðinga sem hafa lifað og hrærst í þungarokkinu frá því þeir heyrðu fyrst bassatrommuna slá. Flestir eru sammála um að rokkið standi á tímamótum. Rokkið muni lifa en endurnýjunin er ekki að eiga sér stað. Hvorki í hljómsveitum né aðdáendum. Þó, ef horft er í kristalkúluna, sé hægt að sjá að þungarokkshátíðir muni bjóða upp á þrívíddarupptökur af hljómsveitum sem hafa farið yfir móðuna miklu.

Iron Maiden var stofnuð árið 1975.
Fréttablaðið/Matti Finns

Þarf að losna við þá gömlu

„Þungarokkið hefur haft sína öldudali og toppa. Endalokum þess hefur áður verið spáð en það heldur velli og mun gera það áfram, segir Eiríkur Hauksson, söngvari Artch og Drýsils. „Ég held einmitt að þegar gömlu „risarnir“ leggja upp laupana komi þörf fyrir nýtt blóð og viss endurnýjun muni eiga sér stað. Þetta mun taka sinn tíma en þungarokkarar er dyggur aðdáendahópur sem alltaf rís úr öskustónni.“

Eiríkur Hauksson
Arnþór Birkisson

Eiríkur segist því miður fylgjast lítið með nýju þungarokki. „Ég er einmitt einn þeirra mörgu sem þurfa að „losna við“ gömlu meistarana til að uppgötva þá nýrri og yngri,“ segir hann.

Engir fimmtán ára metalhausar

„Rokkið er ekki dautt. Undirstefnan þungarokk er rosa vinsæl en er að standa í stað,“ segir Arnar Eggert Thoroddsen, doktor í tónlist.

Vísar hann til rannsóknar á gestum Hellfest í Frakklandi þar sem kom í ljós að meðalaldurinn var nálægt fertugu. „Endurnýjun metalhausa er ekki að eiga sér stað. Fimmtán ára metalhausar eru ekki til lengur,“ segir Arnar.

Arnar Eggert Thoroddsen

Arnar segir erfitt að spá fyrir um hvað gerist þegar gömlu risarnir hætta. Hugsanlega leggist þungarokkið af og flestum verði sama um það. Eða þá að það komi fram ný gerð af „ýktri músík“. Enn séu sífellt að koma fram þungarokkshljómsveitir, sem oft „uppfæri“ eldri tónlist. Þær séu þó sjaldnast að ná sömu meginstraumshylli og gömlu risarnir.

„Það er svolítið skondið að sjá plaköt fyrir risahátíðir eins og Wacken þar sem eru ekkert nema 30 ára gamlar hljómsveitir,“ segir Arnar.

Risarnir lifa

Snæbjörn Ragnarsson, þungarokkari með meiru og tónlistaráhugamaður, segir öruggt að þungarokkið sé ekki yngjast en hann sjái það nú ekki deyja út í nánustu framtíð. „Staðreyndin er sú að við erum enn að sjá fyrstu kynslóð þungarokkara í fullu fjöri og eiginlega ekki hægt að segja að neitt risaband hafi dáið eiginlegum ellidauða enn þá – nema kannski Motörhead og kannski Sabbath.

Minni og úthaldslélegri böndin heltust vitanlega frekar úr lestinni en risarnir lifa, sem ég held að sé ekkert óeðlilegt miðað við miklar vinsældir þeirra,“ segir Snæbjörn.

Snæbjörn Ragnarsson
Fréttablaðið/Ernir

Hann segist vera sirka af þriðju kynslóð þungarokkara og það sé enn gaman að sjá Judas Priest (1969), Kiss (1973), Iron Maiden (1975) og Metallica (1981) spila. „Þetta eru mennirnir sem bjuggu þetta til og sýndu mér hvað ég átti að gera. Guðfeður. Óskoraðir brautryðjendur.

Mig grunar að þetta jafnist aðeins þegar þessi elsta víglína fellur frá. Stjörnuljóminn er ekki jafn bjartur kringum næstu kynslóðina – jú, þetta eru auðvitað alger risabönd og fylgið gríðarlegt, en þau komu til skjalanna þegar þungarokkið var tekið að kvíslast. Þannig sýnist hverju okkar sitt um KoRn, Slipknot, Rammstein og Mastodon.

En við vitum öll að Iron Maiden er besta hljómsveit í heimi. Það gerðist áður en skoðanamismunurinn kom til skjalanna,“ segir Snæbjörn.

Böndin verða eilíf í framtíðinni

Þráinn Árni Baldvinsson gítarleikari gaf nýlega út sitt fyrsta sólólag, Stringendo, sem er í þyngri kantinum. Þráinn hefur vakið athygli fyrir áhuga sinn á Kiss og gítarleik með Skálmöld. Hann segir að hann hafi einnig velt því fyrir sér hvort þungarokkið sé að slá sinn síðasta tón. „Þegar við spiluðum á Graspop 2019, rétt fyrir Covid, þá voru það Def Leppard, Whitesnake og KISS sem kláruðu kvöldið þegar við vorum búnir að spila. Það var mikil dvalar­heimilis­stemning yfir öllu baksviðs og ekkert hart undir tönn í boði og fátt sterkara en engiferte. Það er auðvitað eitt og eitt band sem klifrar upp og í átt að toppnum en ég held þetta sé í raun spurning um samfélagið og miðlana frekar en að þungarokkið sé að hverfa,“ segir hann.

Þráinn Árni Baldvinsson

Þráinn bendir á að þegar öll stóru böndin komu fram á sínum tíma voru bara örfáir miðlar sem komu tónlistinni og upplýsingum um böndin til fólks. Allir fengu sömu upplýsingarnar um Metallica, KISS, Black Sabbath, Deep Purple í gegnum miðlana sem voru fáir til að byrja með. „Núna geta allir hins vegar gleymt sér í búbblunni sinni og algórhythminn stýrir nánast öllu fyrir þig.

Það er fullt af frábærum nýjum böndum úti um allan heim og þær geta núna gert tónlistina aðgengilega í gegnum alls kyns samfélagsmiðla og streymisveitur. En hættan er auðvitað á að týnast í flóðinu.“

Þráinn segir að góð bönd sem ná einhverri athygli þurfi samt alltaf að deila athyglinni með öðrum, enda sé framboðið mikið. „Hvað tekur við þegar þessi stóru bönd leggja upp laupana? Þetta verður allt sett upp í þrívídd og enginn þarf að óttast þungarokkshátíð án Megadeth eða Kreator. Aldrei. Þeir verða alltaf með okkur.“

Gene Simmons var í stuði á CopenHell.
Fréttablaðið/Matti Finns
Paul Stanley vitaskuld líka.
Fréttablaðið/Matti Finns
Judas Priest trekkja ávallt að á þungarokkshátíðum.
Fréttablaðið/Matti Finns
Phil Anselmo, söngvari Down og fyrrverandi söngvari Pantera, er orðinn 53 ára og hefur einu sinni dáið og verið lífgaður við.
Fréttablaðið/Matti Finns
Greg Graffin söngvari Bad Religion er orðinn grár í vöngum enda ráðsettur doktor í líffræði.
Fréttablaðið/Matti Finns
Mastodon er meðal yngri stórhljómsveita í þungarokkinu, stofnuð fyrir 22 árum.
Fréttablaðið/Matti Finns
Jonathan Davis söngvari KoRn leiddi bylgju hins nýja metals undir lok seinustu aldar. Nú er hann á sextugsaldri.
Fréttablaðið/Matti Finns
Uppselt var á CopenHell í ár enda gott lænöpp.
Fréttablaðið/Matti Finns
Vonarglæta þungarokksins er fólgin í ungviðinu. Hún tekur við kyndlinum og þörf er á endurnýjum.
Fréttablaðið/Matti Finns
Það læra börnin sem fyrir þeim er haft.
Fréttablaðið/Matti Finns
Athugasemdir