Magnús Leópoldsson, einn fjórmenninganna sem upprunalegir dómþolar í Guðmundar- og Geirfinnsmálinu beittu röngum sakargiftum með þeim afleiðingum að þeir sátu að ósekju í gæsluvarðhaldi í yfir 100 daga árið 1976, segir það þungbært fyrir þá félaga að horfa upp á að fólkið sem dró þá algerlega saklausa inn í málið fái nú „greiddar himinháar bætur, án þess að fyrir liggi niðurstaða Hæstaréttar um hvort og hvað þá hvaða áhrif sök þeirra eigi að hafa á bótagreiðslur.“ Hann hafi það á tilfinningunni að verið sé að greiða bætur fyrir að bera á þá rangar sakir.

„Sýknudómur Hæstaréttar er því marki brenndur,“ heldur Magnús áfram, „að settur ríkissaksóknari sem lagði þá rannsókn upp rökstuddi ekki að okkar mati nógu vel niðurstöðuna, en hann gerði bara kröfu um að sýkna bæri Sævar Marinó, Kristján Viðar og Guðjón Skarphéðinsson af mannshvörfum.“ Aðrar sakfellingar á öðrum afbrotum standi á hinn bóginn eftir óhaggaðar, en þar á meðal séu ýmis alvarleg brot, þar á meðal rangar sakargiftir.

Afvegaleiddu rannsóknina

Í samtali við Fréttablaðið segir Magnús að þetta sé sérlega sárt í ljósi þess að þeir sem upprunalega hlutu dóm og fái nú greiddar bætur beri fulla ábyrgð á því að afvegaleiða rannsóknina á sínum tíma, en í dómnum yfir þeim frá 1980 viðurkenni þeir að það hafi verið samantekin ráð að bendla Magnús, Einar Bollason, Valdimar Olsen og Sigurbjörn heitinn Eiríksson við málið til að torvelda rannsókn þess, færi svo að upprunalegu dómþolarnir yrðu bendlaðir við það. Hugmyndin hafi verið að þá myndi rannsóknin beinast frá þeim. „Þetta fólk gerði af einhverjum ástæðum fyrir fram ráð fyrir að það yrði spurt út í Geirfinnsmálið og sammæltist um það að draga okkur saklausa inn í þetta mál, væntanlega til þess að dylja eigin glæpi,“ segir Magnús.

Hann segir Guðmundar- og Geirfinnsmálin ekki eingöngu hafa varðað mannshvörf, heldur einnig nauðgun, þjófnað, fjársvik, brennu, skjalafals, smygl, sölu á fíkniefnum og síðast en ekki síst rangar sakargiftir á hendur fjölda nafngreindra einstaklinga, en síðastnefnda atriðið varði tveggja til sextán ára fangelsi.

Fólk verður að bera ábyrgð

„Það virðist gæta einhvers misskilnings í umræðunni um öll þessi alvarlegu brot, að þau hverfi vegna þess að hægt sé að gagnrýna rannsóknarferlið og meðferð dómstóla,“ segir Magnús og bætir við að fólk verði auðvitað að bera ábyrgð á því sem það sannanlega geri. Gagnrýni á lögreglu og dómstóla sé bara allt annað mál og þurfi að skoða sérstaklega eftir því sem við eigi.

Magnús segir Erlu Bolladóttur og afkomendur annarra upprunalegra dómþola sem sækja bætur bera fulla ábyrgð á því að hafa komið því til leiðar að saklaust fólk hafi verið lokað inni. Bótagreiðslur til þessa fólks megi því og beri að gagnrýna. Nú reyni Erla Bolladóttir að koma þeirri sök á aðra, en eftirlifandi fjórmenningar viti að það sé ekki rétt. „Enda gæti hún ekki vitað um sakleysi okkar nema vegna þess að hún var sjálf stödd, að eigin sögn, í Dráttarbrautinni í Keflavík 19. nóvember 1974,“ segir Magnús.

Höfðu hag af sakbendingunni

Hann segir umrædda einstaklinga hafa haft beinan hag af því að draga saklausa menn inn í málið – og nefnir þar Guðjón Skarphéðinsson sem hafi skýrt frá því þegar hann var við yfirheyrslu, tæpu ári eftir að fjórmenningarnir voru handteknir, að hann hefði tekið það nærri sér „að vita af okkur í gæsluvarðhaldi þar sem hann vissi að við vorum saklausir,“ segir Magnús og bætir því við að það sé „ svívirðilegur glæpur að bera menn röngum sökum til að dylja eigin glæpi. Auðvitað veit Guðjón Skarphéðinsson að við vorum saklausir og það af sömu ástæðu og Erla veit það.“

Magnús segir „afskipti stjórnmálamanna af þessu máli, fyrr og síðar, vera algerlega óþolandi og hafa valdið miklum skaða.“ Og Magnús segir þar ekkert lát á. „Það er vægast sagt einkennilegt að sumir stjórnmálamenn skuli hafa frumkvæði að því að greiða þessu fólki bætur án þess að fyrir liggi dómur eða endanlegt samkomulag um uppgjör málsins. Stjórnmálamenn eiga ekki að blanda sér í úrlausn dómsmála eða reyna að hafa áhrif á niðurstöðuna.“

Undarleg hagsmunagæsla

Þá sé það undarleg hagsmunagæsla fyrir hönd ríkissjóðs að ákveða að áfrýja ekki nýlegum héraðsdómi í máli Erlu Bolladóttur. „Í mínum huga er ekki hægt að kveða þetta mál úr íslensku samfélagi hvað bætur varðar án endanlegs dóms Hæstaréttar,“ segir Magnús Leópoldsson.

Loks sé mjög athyglisvert að kynna sér aðkomu Gísla Guðjónssonar að Geirfinnsmálinu, meðal annars þegar hann hafi náð að rjúfa einangrun Guðjóns Skarphéðinssonar í desember 1976, en Gísli var á þessum tíma nemi í réttarsálfræði. „Hann er því að okkar mati algjörlega vanhæfur í því máli enda lýsti hann því sjálfur yfir í blaðagrein í DV í janúar 1998,“ segir Magnús Leópoldsson að lokum.