„Þetta er misráðin útfærsla og það sem mér finnst alvarlegast er að við erum með afar skýr grunnskólalög hvað þetta varðar. Þessi mikli niðurskurður á vali, sem er beinlínis fellt út í fyrstu sjö árgöngum grunnskólans og minnkað um nærri helming á unglingastiginu, er í beinni andstöðu við lögin sem kveða skýrt á um að nemendur eigi að hafa val á öllum stigum grunnskólans,“ segir Skúli Helgason, formaður skóla- og frístundaráðs Reykjavíkurborgar, um tillögu Lilju Alfreðsdóttur, mennta- og menningarmálaráðherra, um breytingar á viðmiðunarstundaskrá grunnskóla.

Tilefni breytinganna er viðvarandi slakur árangur íslenskra nemenda í íslensku og náttúrufræði í PISA-rannsókninni. Vægi íslensku og náttúrufræði er aukið á sama tíma og vægi valgreina er minnkað, fer það vægi úr um tíu prósentum niður í tæp fjögur prósent í yngstu bekkjum grunnskóla. Stefnt er að því að breytingarnar taki gildi frá og með skólaárinu 2021 til 2022. Valfög eru mismunandi eftir skólum, hafa þeir talsvert forræði yfir því hvað er í boði fyrir nemendur.

Í greinargerð með breytingunum segir að með þeim muni viðmiðunarstundaskrá grunnskóla hér á landi færast nær meðaltali í móðurmáli- og náttúrufræðigreinum hjá nágrannaþjóðaþjóðum okkar. Ísland er nú með lægst hlutfall tíma til kennslu móðurmáls í 1.-7. bekk grunnskóla og einnig í náttúrufræði í 8.-10. bekk samanborið við nágrannalönd.

Skóla- og frístundaráð hefur sent inn umsögn vegna tillögunnar, hún bætist við þá heilmiklu gagnrýni sem tillagan hefur þegar fengið ísamráðsgátt stjórnvalda, þar á meðal frá Umboðsmanni barna, Listaháskóla Íslands, Þroskahjálp, Sambandi íslenskra sveitarfélaga, Skólastjórafélagi Íslands og Nemendaráði Reykhólaskóla.

„Þetta er mikilvægt í tengslum við áherslur menntastefnu um persónumiðað nám við hæfi hvers og eins, við í borginni höfum lagt á það mikla áherslu að vinna með áhugasvið og nýta styrkleika nemenda, sem á sér einmitt oft stað í valgreinum þar sem þeir hafa meiri áhrif á hvað þeir læra,“ segir Skúli.

Skúli Helgason, formaður skóla- og frístundaráðs Reykjavíkurborgar
Fréttablaðið/Anton Brink

„Við styðjum viðleitni ráðherrans til að grípa til aðgerða á þessu sviði, en það þarf að kafa dýpra en horfa á klukkutímana. Það eru slæm fordæmi, bæði í Evrópu og ekki síst í Bandaríkjunum, þar sem stjórnvöld hafa einmitt brugðist við slökum árangri í PISA-könnunum með því að gera meira af því sem ekki virkar. Þeir hafa fjölgað tímum í stærðfræði án þess að skoða hvernig tíminn er notaður, hverjar áherslurnar eru, hvort námsefnið sé spennandi. Við þurfum að skoða kennsluhætti, námsefni, inntak kennaranáms og tengingu við ný hæfniviðmið í náttúrugreinum. Þá þarf að skoða sérstaklega hvernig megi gera náttúrugreinar meira aðlaðandi í kennaranáminu ef við ætlum að ná tilætluðum árangri.“

Félag raungreinakennara sendi inn jákvæða umsögn inn í samráðsgáttina og fagnar því að náttúrufræði verði gefið meira vægi. Varðandi náttúrufræðina segir Skúli að það vanti tilfinnanlega kennara sem hafa fagþekkingu og kennslureynslu í greininni, það sé forsenda til að ná árangri á því sviði. „Við gerðum nýlega könnun í borginni og þá kom í ljós að meirihluti náttúrufræðikennara á unglingastiginu hafði hvorki fagþekkingu né kennslureynslu á þessu fagsviði. Ástæðan er að kennaranemar hafa ekki valið þessar greinar á undanförnum árum og það hefur ekki verið brugðist við því með sérstökum aðgerðum.“

Skúli gagnrýnir einnig skort á samráði við bæði kennara, skólastjórnendur, foreldra, nemendur og menntayfirvöld sveitarfélaga í þessu máli. „Svona breytingar verða að byggja á samráði. Við megum ekki grafa undan því sem er gott í kerfinu. Við erum tilbúin í gott samstarf við ráðherra um betri útfærslur á þessu góða markmiði, að styrkja stöðu íslenskra nemenda í íslensku og náttúrugreinum.“