Fimm­tán fé­laga­sam­tök sem starfa í þágu kvenna, barna og jaðar­settra hópa á Ís­landi skora á ís­lensk yfir­völd að endur­skoða frum­varp til breytinga á lögum um út­lendinga. Þau gagn­rýna skort á sam­ráði við hags­muna­aðila og kalla eftir því að „stigið sé til baka“ og sam­talið og sam­ráðið dýpkað. Þau segja að að­eins þannig sé hægt að ná fag­legri sátt um málið.

Fyrstu um­ræðu um frum­varpið sem var lagt fram af dóms­mála­ráð­herra lauk á þriðju­dag og gekk þá málið til alls­herjar- og mennta­mála­nefndar sem hefur sent frum­varpið til um­sagnar. Sam­tökin benda á í yfir­lýsingu sinni að um sé að ræða fjórða sinn sem frum­varpið fer þessa leið á þingi og að endur­tekið hafi komið fram fjöldi um­sagna um frum­varpið sem bendi til þess að það sé „mjög um­deilt“.

„Eftir­taldir aðilar lýsa því yfir á­huga og vilja á því að koma á sam­ráði og sam­vinnu um mótun laga í mála­flokknum. Út­lendinga­lög­gjöfina þarf að þróa á­fram af á­byrgð og raun­sæi til fram­tíðar. Til að tryggja víð­tæka sátt er mikil­vægt að auka traust og gagn­sæi um á­kvarðanir út­lendinga­yfir­valda, sem og móta skýra og heild­stæða stefnu í mála­flokknum, enda væri það í anda stjórnar­sátt­mála nú­verandi ríkis­stjórnar og mark­miða hennar,“ segir í yfir­lýsingunni og að mikil­vægt sé að verndar­kerfið sé í stakk búið til að mæta þeim að­stæðum sem uppi eru hverju sinni en það er ekki síður mikil­vægt að breytingar séu unnar í sátt og sam­ráði við fag­aðila.

„Þá fyrst verður hægt að ná þeirri þver­fag­legu sátt sem tókst við mótun fyrri laga. Við skorum því á ríkis­stjórnina að stíga skref til baka, dýpka sam­talið og sam­ráðið og þannig ná fag­legri sátt líkt og áður hefur tekist,“ segir að lokum í yfir­lýsingunni sem má lesa hér að neðan í heild sinni.

Samtökin sem skrifa undir yfirlýsinguna.

Yfirlýsingin í heild sinni

Skortur á samráði við gerð frumvarps til breytinga á lögum um útlendinga

Alþingi hefur nú lokið fyrstu umræðu um frumvarp dómsmálaráðherra um breytingar á útlendingalögum. Frumvarpið er nú endurflutt í fjórða sinn en í örlítið breyttri mynd frá því frumvarpi sem birt var til umsagnar í Samráðsgátt í lok janúar sl. Endurtekið hefur komið fram fjöldi umsagna um efni frumvarpsins og því ljóst að það er mjög umdeilt. Eftirtaldir aðilar lýsa því yfir áhuga og vilja á því að koma á samráði og samvinnu um mótun laga í málaflokknum. Útlendingalöggjöfina þarf að þróa áfram af ábyrgð og raunsæi til framtíðar. Til að tryggja víðtæka sátt er mikilvægt að auka traust og gagnsæi um ákvarðanir útlendingayfirvalda, sem og móta skýra og heildstæða stefnu í málaflokknum, enda væri það í anda stjórnarsáttmála núverandi ríkisstjórnar og markmiða hennar. Allsherjar- og menntamálanefnd Alþingis hefur nú sent frumvarpið til umsagnar á ný. Núverandi frumvarp er í meginatriðum það sama og áður hefur verið birt til umsagnar í Samráðsgátt. Í umsögnum um fyrri útgáfu frumvarpsins hafa umsagnaraðilar frá stofnunum og samtökum lýst yfir skorti á samráði við gerð frumvarpsins auk verulegra vankanta á efni frumvarpsins. Áríðandi er að mikilvægar lagabreytingar eins og þessar séu unnar í samráði og samtali við aðila sem starfa við málaflokkinn og hafa til þess sérþekkingu og reynslu. Við vinnslu núverandi frumvarps var lítið horft til þess. Þess ber að geta að lög um útlendinga sem tóku gildi í upphafi árs 2017 voru unnin í þverpólitísku og þverfaglegu samráði og fólu í sér verulegar réttarbætur fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd á Íslandi. Mikilvægt er að verndarkerfið sé í stakk búið til að mæta þeim aðstæðum sem uppi eru hverju sinni en það er ekki síður mikilvægt að breytingar séu unnar í sátt og samráði við fagaðila. Í fyrstu umræðu Alþingis um frumvarpið kom fram að mikil vinna væri fyrir höndum fyrir allsherjar- og menntamálanefnd og að frumvarpið þurfi að skoða gríðarlega vel, bæta þurfi kerfið og jafnvel kalla til sérfræðinga ef þörf er á. Við viljum því með þessari sameiginlegu yfirlýsingu benda á að áður en lög sem þessi eru mótuð og skrifuð teljum við rétt að samráð verði haft við alla þá hagsmunaaðila sem að málaflokknum koma svo lögin tryggi að réttindi þeirra sem sækja um alþjóðlega vernd séu vernduð og virt í hvívetna. Þá fyrst verður hægt að ná þeirri þverfaglegu sátt sem tókst við mótun fyrri laga. Við skorum því á ríkisstjórnina að stíga skref til baka, dýpka samtalið og samráðið og þannig ná faglegri sátt líkt og áður hefur tekist.