Sex þeirra sjö umsækjenda sem sóttu um embætti dómara við Hæstarétt í haust eru metin hæfust, í drögum að dómnefndaráliti nefndar, sem metur hæfi dómaraefna í aðdraganda skipunar.

Um er að ræða fjóra dómara við Landsrétt, þau Aðalstein E. Jónasson, Davíð Þór Björgvinsson, Oddnýju Mjöll Arnardóttur og Þorgeir Inga Njálsson, auk tveggja prófessora við lagadeild Háskóla Íslands, Ásu Ólafsdóttur og Bjargar Thorarensen.

Ástríður Grímsdóttir, héraðsdómari, dró umsókn sína til baka.

Samkvæmt heimildum Fréttablaðsins hafa drög að dómnefndaráliti með þessari niðurstöðu nú verið send til umsækjenda og þeim veittur frestur fram í næstu viku til að andmæla. Það mun þó ekki vera í fyrsta heldur annað sinn, sem drög frá nefndinni eru send til umsækjenda. Í fyrri drögum voru eingöngu landsréttardómararnir metnir hæfastir og hæfari en báðir prófessorarnir.

Heimildir blaðsins herma að það hafi komið mörgum innan lögfræðingasamfélagsins mjög á óvart að Björg Thorarensen, prófessor í stjórnskipunarrétti, sé ekki í hópi þeirra sem nefndin taldi hæfasta, en hvorki hún né Ása Ólafsdóttir voru í úrvalshópi umsækjenda í fyrstu drögum.

Prófessorarnir tveir hafa báðar minni dómarareynslu en hin fjögur sem öll eru dómarar við Landsrétt. Heimildarmenn blaðsins sem þekkja til málsins segja að álitsdrögin hafi verið gagnrýnd sérstaklega, fyrir ofuráherslu á dómarareynslu umsækjenda, enda Hæstiréttur með annars konar hlutverk en aðrir dómstólar í landinu.

Vegna breytts hlutverks Hæstaréttar fækkar mjög málum sem tekin eru til meðferðar við réttinn og er markmiðið að dómarar við réttinn fái svigrúm til að kveða upp vandaða og fordæmisgefandi dóma, sem veita um leið leiðbeiningu til neðri dómstiganna, en sem æðsti dómstóll landsins fer Hæstiréttur einnig með það hlutverk að skera úr um hvort sett lög og aðrar réttarreglur standist stjórnarskrá.

Dómarareynsla skipti hins vegar meira máli hjá dómstólum á neðri dómstigum þar sem málaálag er mikið.

Eins og Fréttablaðið fjallaði um í vor er nú þegar gríðarlega mikil dómarareynsla í Hæstarétti, en flestir dómaranna sem nú sitja í réttinum höfðu áður starfað sem dómarar, ýmist við héraðsdómstóla eða Landsrétt, og einn þeirra hefur einnig reynslu af setu í alþjóðlegum dómstól.

Eins og áður sagði hafa umsækjendum um stöðurnar, sem eru nú allir metnir jafnhæfir, verið send ný drög að áliti og þeim gefinn frestur á ný til að veita andmæli. Þessi málsmeðferð vekur einnig nokkra furðu, enda hefur umsækjendum þegar verið veittur andmælaréttur um hvernig þeir eru metnir af nefndinni.

Verði niðurstaða nefndarinnar í samræmi við þau drög sem nú liggja fyrir, þarf dómsmálaráðherra því að velja dómaraefnin tvö úr hópi allra umsækjendanna, nema þess eins sem dró umsögn sína til baka.

Aðeins fimm dómarar sitja nú í Hæstarétti eftir að Gréta Baldursdóttir og Þorgeir Örlygsson fóru á eftirlaun fyrr í haust, en dómarar við réttinn eiga að vera sjö, lögum samkvæmt. Fjórir karlar sitja nú í réttinum en aðeins ein kona. Því þykir líklegt að dómsmálaráðherra velji allavega eina konu en kysi hún að velja tvær konur verða kynjahlutföll við réttinn jafnari en nokkru sinni fyrr.