Tón­listar­kennarinn Gunnar Wa­age stendur að undir­skrifta­söfnun fyrir tvær ungar sómalskar flótta­konur sem til stendur að senda úr landi. Fatma Hassan Mohamoud og Nadifa Mohamed eru ungar konur frá Moga­dishu, höfuð­borg Sómalíu. Þær sóttu um al­þjóð­lega vernd hér á landi en vegna þess að þær fengu áður vernd í Grikk­landi hafa um­sóknir þeirra ekki fengið efnis­lega með­ferð.

„Þessar konur sem hér um ræðir, Fatma og Natifa, bjuggu á götunni í Grikk­landi við hungur og kulda og miklar hættur frá um­hverfinu í formi skipu­lagðrar glæpa­starfs­semi, þ.m.t. vændis og mansals,“ stendur á síðu undir­skrifta­söfnunarinnar.

Nadifa, sem er 31 árs, kom til Ís­lands í júní 2021 og starfaði áður í Írak og Jemen við ræstingar. Fatma, sem er 22 ára, kom einnig hingað í júní 2021 og hefur ekki verið áður í vinnu. Báðar upp­lifðu þær mjög erfiðar að­stæður í Grikk­landi þar sem þær bjuggu til að mynda á götunni í pappa­kassa.

Síðasta úr­ræðið

Gunnar kynntist þeim Fötmu og Nadifu í gegnum eigin­konu sína, Hodman Omar Heidar, sem er só­mölsk og hlaut al­þjóð­lega vernd á Ís­landi fyrir einu og hálfu ári. Hann segist vita um nokkrar aðrar sómalskar konur sem vísa á úr landi á næstunni.

„Þetta er náttúr­lega síðasta úr­ræðið að fara þessa leið. Af því að þú vilt ekki gera svona mál að fjöl­miðla­máli fyrr en allt er reynt,“ segir Gunnar.

Gunnar hefur lengi fylgst með mál­efnum flótta­fólks en hann rit­stýrði til að mynda vef­síðunni Sand­kassanum þar sem fjallað var um fjöl­menningu, jafn­réttis­mál, menningu og listir.

„Þegar maður er búinn að fara nokkra hringi í gegnum þetta um­sóknar­ferli og síðan á­frýjunar­ferlið hjá kæru­nefndinni, þá fer maður að átta sig á því hvað þessi prósess er brotinn í raun og veru. Þegar fólk fær nei­kvæð svör þá er það alveg með ó­líkindum að lesa á­stæðurnar,“ segir hann.

Hræði­leg á­falla­saga

Að sögn Gunnars hefur Út­lendinga­stofnun meðal annars gefið þær á­stæður fyrir brott­vísunum fólks frá Sómalíu að Sómalía sé ekki hættu­legt land og þar sé fólk öruggt svo lengi sem það haldi sig innan laga­ramma sjaríalaga sem eru víða við gildi innan landsins. Mikill pólitískur ó­stöðug­leiki er í Sómalíu en hlutar landsins eru undir stjórn íslam­ista hryðju­verka­sam­takanna Al-Shaba­ab.

„Það eru náttúr­lega ís­lensk lög sem gilda á Ís­landi og síðan al­þjóða­lög. Þetta fólk er að flýja sjaría­lögin og sér­stak­lega konurnar. Þannig það er alveg ó­trú­legt að lesa svona lagað í neitun frá Út­lendinga­stofnun. Maður bara trúir varla sínum eigin augum,“ segir Gunnar.

Bæði Fatma og Nadifa hafa þurft að upp­lifa hræði­legar að­stæður í bar­áttu sinni við flótta­manna­kerfið í Afríku og Grikk­landi.

„Það er ekki orðum aukið að þessar stúlkur eru með hræði­lega á­falla­sögu. Þetta eru í rauninni okkar veikustu og veik­byggðustu um­sækj­endur,“ segir Gunnar og bætir því við að önnur kvennanna eigi börn sem hún hafi orðið við­skila við í Eþíópíu vegna en henni var neitað um fjöl­skyldu­sam­einingu í Grikk­landi.

Gunnar hefur fylgst grannt með máli Nadifu og Fötmu undanfarið.
Mynd/Aðsend

Pólitískt sjálfs­morð

Nýlega var greint frá því að til standi að senda hátt í 300 hælis­leit­endur úr landi á næstunni. Gunnar er mjög gagn­rýninn á Katrínu Jakobs­dóttur, for­sætis­ráð­herra, og segist fyrir sitt leyti ekki geta séð hvernig hún ætlar sér að komast út úr þessu máli pólitískt séð.

„Í gegnum tvennar þing­kosningar þá var ég með kosninga­vakt í sam­bandi við flótta­manna­mál og í báðum til­fellum komu Vinstri grænir út með fullt hús stiga. Meira að segja fékk ég gögnin send beint frá Katrínu sjálfri um sam­þykktir Vinstri grænna og þeirra stefna var lang­sam­lega sterkust af öllum flokkunum í mál­efnum flótta­fólks. Ég skil ekki hvernig hún getur síðan látið sam­starfs­flokki eftir þetta ráðu­neyti og látið þetta fara svona. Ég bara veit ekki hvernig hún ætlar að lifa þetta af pólitísk ef þetta á að vera svona, við getum ekki farið svona með fólk,“ segir Gunnar.

Þær bjuggu í pappa­kassa á götunni í drullu og drasli og við­bjóði og það er bara það sem bíður þeirra ef þær eru sendar aftur þarna út í ó­mann­úð­legar að­stæður.

Ó­mann­úð­legar að­stæður

Að sögn Gunnars er lög­reglan nú þegar byrjuð að undir­búa brott­vísun þeirra Fötmu og Nadifu. Hann segir yfir­völd vera að flýta sér að undir­búa brott­vísunina því senn líður að því að konurnar séu búnar að vera á Ís­landi í eitt ár.

„Lög­reglan hringdi tví­vegis í morgun í aðra þeirra þannig að það er verið að undir­búa þetta að senda þær úr landi. Alla­vega annað málið er komið til lög­reglu og hitt er að fara ef­laust líka. Ef það líður ár þá ber þeim skylda til þess að taka málið til efnis­legrar með­ferðar.“

Fatma og Nadifa kvíða þess báðar mjög að verða sendar aftur til Grikk­lands enda hefur í­trekað verið greint frá ó­mann­úð­legum að­stæðum flótta­manna þar í landi.

„Þær bjuggu í pappa­kassa á götunni í drullu og drasli og við­bjóði og það er bara það sem bíður þeirra ef þær eru sendar aftur þarna út í ó­mann­úð­legar að­stæður, það er bara ekkert annað,“ segir Gunnar.

Hann vonast til þess að undir­skrifta­söfnunin muni vekja at­hygli á máli kvennanna tveggja en einnig hefur verið ritað erindi til for­seta Ís­lands þar sem málið er sagt þola enga bið.

Fréttin hefur verið uppfærð.