Neytendasamtökin velta því upp hvort að ekki sé eðlilegt að þeir aðilar sem taka ákvarðanir um lögbrot á samkeppnislögum verði gerðir persónulega ábyrgir og hýrudregnir. Þetta kemur fram í skriflegu svari Breka Karlssonar, formanns samtakanna við fyrirspurn Fréttablaðsins.

Tilefnið er dómursem féll í Hæstarrétti í gær gegn MS. Þar var sekt fyrirtækisins vegna brota á samkeppnislögum upp á 480 milljónir króna staðfest.

„Það virðist ekki vera mikill fælingarmáttur í því að fyrirtæki sé sektað mörgum árum, jafnvel áratug, eftir að brot eiga sér stað. Staðfesting á sektargreiðslu í ríkissjóð breytir því ekki að fyrirtæki var bolað af markaði með tilheyrandi tjóni fyrir eigendur þess og neytendur,“ segir þar og er vísað til fyrrum stjórnenda Mjólkursamsölunnar.

„Hafi þau ekki skilning á samkeppnislögunum og mikilvægi samkeppni eiga þau að finna sér eitthvað annað að gera“

MS er dæmt fyrir að hafa mismunað viðskiptaaðilum sínum með ólíkri verðlagningu og brotið þar með alvarlegum hætti gegn samkeppnislögum, 11.grein og 19.grein laganna, sem fjalla annars vegar um misnotkun á markaðsráðandi stöðu og hins vegar rangri upplýsingagjöf.

Neytendasamtökin segja mörg dæmi um samkeppnislagabrot hér á landi en benda á að forsvarsfólk fyrirtækja í ráðandi markaðsstöðu beri sérstaka ábyrgð a að haga sér í samræmi við ábyrgð sína.

„Hafi þau ekki skilning á samkeppnislögunum og mikilvægi samkeppni eiga þau að finna sér eitthvað annað að gera. Sektargreiðsla til ríkissjóðs hjálpar ekki fyrirtækinu sem brotið var á fyrir hartnær áratug. Líklegt má telja að kostnaði vegna hennar verði velt út í verðlag til neytenda,“ segir Breki.

Ari Edwald tók við sem forstjóri MS árið 2015 og stjórnar nú erlendri starfsemi fyrirtæksins
Fréttablaðið/Stefán

Samkeppniseftirlitið komst að þeirri niðurstöðu árið 2016 að MS hefði misnotaði markaðsráðandi stöðu sínu gegn fyrirtækinu Mjólku ehf. (síðar Mjólkurbúið Kú ehf.) Voru brotin með þeim hætti að MS seldi samkeppnisaðilum hráefni til framleiðslu á mjólkurvörum á hærra verði á sama tíma og MS sjálft og tengd félög fengu hráefni á mun lægra verði og jafnvel undir kostnaðarverði. Brotin eru sögð alvarleg og er sektin há í sögulegu samhengi, stendur í bréfi samtakanna í dag.

Í tilkynningu Neytendasamtakanna segir að á litlum markaði eins og Íslandi virðist sem fákeppni sé óhjákvæmileg á sumum sviðum. Því sé mjög mikilvægt að hér sé sterkt Samkeppniseftirlit sem getur gripið hratt og vel inn í mál. „Eins og þetta mál sýnir er nauðsynlegt að Samkeppniseftirlitið geti farið með mál fyrir dómstóla ef svo ber undir en hugmyndir voru uppi fyrir ekki alls löngu um að afnema þá heimild með lagabreytingu“.

„Þessi niðurstaða er mikilvæg og varpar ljósi á það hversu alvarlegt það er þegar fyrirtæki misnota markaðsráðandi stöðu sína því á endanum er tapið allra."

Neytendasamtökin segja á endanum sé tapið allra þegar fyrirtæki misnoti markaðsráðandi stöðu sína.
Fréttablaðið/Stefán Karlsson