Hvítrússneski stjórnarandstæðingurinn Svetlana Tsíkanovskaja kom hingað til lands í gær í heimsókn á vegum Guðlaugs Þórs Þórðarsonar utanríkisráðherra og fundaði með honum, auk þess sem hún hitti Steingrím J. Sigfússon forseta Alþingis og Katrínu Jakobsdóttur forsætisráðherra.

Tsíkanovskaja flúði frá heimalandi sínu í fyrra eftir forsetakosningar í ágúst, þar sem hún bauð sig fram gegn sitjandi forseta, Alexander Lúkasjenkó. Hún leitaði hælis í Litáen, en eiginmaður hennar Sergei er í fangelsi í heimalandinu.

Lúkasjenkó hefur farið með völd í landinu síðan 1994 og stjórnað með harðri hendi. Vesturlönd, þar með talið Ísland, segja kosningarnar ólögmætar og Lúkasjenkó hafa framið stórtækt kosningasvindl. Evrópusambandið hefur komið á refsiaðgerðum gegn Lúkasjenkó og stjórn hans.

Íslensk stjórnvöld hafa fordæmt aðgerðir stjórnarinnar gegn stjórnarandstæðingum og mótmælendum en fjöldi fólks hefur verið handtekinn og mótmæli barin niður.

„Það er mér mikill heiður að vera boðið hingað. Við erum að leita að bandamönnum því við verðum að horfa til framtíðar,“ segir Tsíkanov­skaja.

„Líkt og við segjum í Hvíta-Rússlandi, þá getur ein manneskja ekki gert mikið. Ég get ekki gert mikið ein, en get stigið stutt skref. Allir Hvít-Rússar geta stigið stutt skref. Ef milljónir stíga stutt skref komust við langt. Ísland er ekki eitt. Ísland, í samstarfi við Norðurlöndin, við Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu (ÖSE), við önnur lönd, getur haft raunveruleg áhrif á ástandið,“ segir Tsíkanovskaja, um möguleg áhrif Íslands á mál lands hennar.

Ég get ekki gert mikið ein, en get stigið stutt skref. Allir Hvít-Rússar geta stigið stutt skref. Ef milljónir stíga stutt skref komust við langt.

Flugvél með hvítrússneskum blaðamanni og stjórnarandstæðingi var neydd til að lenda í höfuðborginni Minsk og hann handtekinn í maí. Þá var hert mjög á refsi­aðgerðum ESB.

„Það mun koma í ljós hver viðbrögð stjórnarinnar verða. Þó verður að segja að það eru undanþágur frá refsiaðgerðunum. Í umræðunni um refsiaðgerðir, þá er sagt að fólkið muni þjást. Það má ekki gleymast að fólk er nú þegar að þjást – ekki vegna refsiaðgerða heldur vegna framgöngu stjórnarinnar, vegna ofbeldis. Fólk vill að þetta taki enda sem fyrst. Það eina sem dugar eru harðar refsiaðgerðir. Það sem við viljum núna, ef stjórnin heldur áfram að beita ofbeldi, er að undirbúnar verði enn frekari refsiaðgerðir,“ segir hún. „Við byrjuðum ekki í ágúst með harðar refsiaðgerðir. Við reyndum að ná til stjórnarinnar fyrst og koma á viðræðum, í gegnum ÖSE og á öðrum vettvangi.“ Lúkasjenkó og stjórn hans sýndu slíkum viðræðum lítinn áhuga og beittu frekar valdi.

Lúkasjenkó hefur ekki sýnt á sér neitt farasnið og hefur snúið sér í austurátt og leitað stuðnings hjá Rússum og Vladimír Pútín forseta. Tsíkanovskaja segir baráttuna hafa skipt um ham frá því sem var í haust, þegar fjöldamótmæli fóru fram víða um Hvíta-Rússland.

„Það eru ekki lengur stór mótmæli en á hverjum degi eru smærri, staðbundin mótmæli. Við setjum tákn okkar upp alls staðar. Lítil dagblöð eru útbreidd um landið, þar sem við gefum fólki réttar upplýsingar enda er allt flæðandi í stjórnaráróðri. Stjórnvöld lögðu sjálfstæða fjölmiðlun í rúst, en fólk þarf að fá að vita sannleikann. Sjálfboðaliðar okkar eru að störfum um allt land, þeir tala við fólk og útskýra fyrir því hvernig það getur beitt sér gegn stjórninni. Samstaða er um allsherjarverkfall, þegar tími er til kominn,“ segir Tsíkanovskaja að lokum.