Venju samkvæmt fer orðuveiting fram á Bessastöðum á morgun, nýársdag. Orðuveitingar standast misvel tímans tönn. Þeirra á meðal er orðuveiting til sex Þjóðverja árið 1977 sem vert er að rifja upp með tilliti til þeirra tímamóta sem urðu í Geirfinnsmálinu á árinu sem er að líða með sýknu fimm þeirra sem sakfelldir voru fyrir aðild að hvarfi Guðmundar og Geirfinns Einarssona.

„Abtilungsprasident a.D. Karl Schütz hefur starfað ásamt Rannsóknarnefnd í Sakadómi og unnið að lausn hins svokallaða Geirfinnsmáls. Eins og skýrt var frá á blaðamannafundi í Sakadómi Reykjavíkur 2. febrúar 1977 er mál þetta nú leyst og þrír menn hafa játað að hafa orðið Geirfinni Einarssyni að bana.“

Þannig hefst erindi til orðunefndar dagsett 15. febrúar 1977, með tillögu um að hinn þýski rannsóknarlögreglumaður Karl Schütz verði sæmdur fálkaorðu í þakklætisskyni fyrir lausn Geirfinnsmálsins, auk þýsks ráðuneytisstjóra, yfirmanns þýsku rannsóknarlögreglunnar og tveggja þýskra vísindamanna sem veittu tæknideild lögreglunnar aðstoð.

Erindið, sem birt er í heild á frettabladid.is er undirritað af þáverandi ríkissaksóknara og vararíkissaksóknara Þórði Björnssyni og Hallvarði Einvarðssyni, Halldóri Þorbjörnssyni yfirsakadómara, Erni Höskuldssyni dómarafulltrúa og Pétri Eggertz sendiherra. Sá síðastnefndi túlkaði fyrir Karl Schütz hér á landi.

Í bréfinu er þess getið að Schütz hafi ekki aðeins stuðlað að lausn Geirfinnsmálsins heldur einnig skólað íslenska rannsóknarlögreglumenn til og aðstoðað við lausn annarra mála, þeirra á meðal svokallaðs Miklubrautarmorðs.

Athygli vekur að erindið var sent til orðunefndar tveimur vikum eftir frægan blaðamannafund sem haldinn var í Sakadómi Reykjavíkur 2. febrúar 1977 þar sem Karl Schütz kynnti lausn Geirfinnsmálsins fyrir fjölmiðlum. Í bréfi frá sendiráði Íslands í Bonn, sem fékk tillöguna til umsagnar, segir meðal annars:

„Sendiráðið er algerlega sammála ráðuneytinu, að Karl Schütz eigi fullkomlega skilið að fá Íslensku fálkaorðuna og það stórriddarakross.“

Þegar á þessum bréfasendingum stóð var hvorki búið að birta mönnum ákærur né fella dóma á málin.

Þann 15. júlí 1977 sæmdi forseti Íslands Karl Schütz stórriddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu fyrir aðstoð við lausn Geirfinnsmálsins, níu dögum eftir að Kristján Viðar Júlíusson dró játningu sína í málinu til baka og rúmum fimm mánuðum áður en dómur féll í málinu.

Ráðning þýska rannsóknarlögreglumannsins Schütz hefur helst verið tengd við pólitískan þrýsting á lausn málsins. Rannsókn þess var í miklum hnút á fyrri hluta ársins 1976 og fjöldi manns sat í gæsluvarðhaldi í Síðumúlafangelsi. Auk ungmennanna sem handtekin voru í lok ársins 1975 höfðu fjórir menn bæst í hópinn; svokallaðir Klúbbmenn. Í byrjun febrúar þess árs hófst mikil atlaga að Ólafi Jóhannessyni dómsmálaráðherra bæði á síðum dagblaðsins Vísis og í umræðum á Alþingi. Var ráðherra sakaður um óeðlileg afskipti af málinu í þágu svokallaðra Klúbbmanna. Málið varð hið óþægilegasta fyrir Ólaf en mörg spjót stóðu á ríkisstjórninni um þessar mundir og lausn málsins varð mikið pólitískt kappsmál.

Ólafur beitti sér því fyrir því að fá aðstoð að utan og gekk sjálfur frá ráðningu Karls Schütz, þýsks rannsóknarlögreglumanns, sem kominn var á eftirlaun. Schütz kom til landsins í lok júlí og vann að rannsókn málsins um átta mánaða skeið.

Sjálfur sagði Schütz síðar að hann hefði verið ráðinn til Íslands til að bjarga ríkisstjórninni frá falli.

Af bréfum og öðrum gögnum orðunefndar sem varðveitt eru á Þjóðskjalasafni má sjá að farið var að viðra hugmyndir um að sæma Þjóðverjann fálkaorðu nokkru fyrir lausn málsins. Í óundirrituðu bréfi til dómsmálaráðherra lýsir bréfritari fyrirheitum sem hann hafði gefið Þjóðverjunum um orður tækist þeim að leysa málið.