Ísland er eitt eldvirkasta svæði jarðar. Því veldur staðsetning landsins á flekaskilum en undir úthafshryggnum er einnig möttulstrókur eða heitur reitur sem miðlar bergkviku frá iðrum jarðar til yfirborðs. Alls eru hérlendis í kringum 130 eldfjöll í rúmlega 40 eldstöðvakerfum sem er ótrúlegur fjöldi miðað við stærð landsins og hér verða eldgos að meðaltali á 3–6 ára fresti. Tæplega tuttugu þeirra hafa gosið á nútíma en Grímsvötn, Hekla og Krafla eru þær eldstöðvar sem oftast hafa gosið. Rekbelti Atlantshafshryggjarins liggur í gegnum Reykjanesskaga, sem er nánast allur eldbrunnið svæði með fjölda eldfjalla og hraunbreiðum. Þarna hafa orðið fjölmörg forsöguleg eldsumbrot en þar til eldgos braust út í Geldingadal þann 19. mars sl. hafði ekki gosið á Reykjanesskaga í nær 800 ár. Þótt gosið þyki lítið er það einkar tilkomumikið. Um er að ræða hraungos sem hófst á um 250 m langri sprungu sem á eru nokkrir klepragígar og er einn þeirra langstærstur og stækkar jafnt og þétt. Út úr honum vellur 1.200 gráðu heit kvika sem dreifist um botn Geldingadals. Á fyrstu viku umbrotanna hefur hraunflæðið verið á bilinu 5–7 rúmmetrar á sek. og hraunbreiðan, sem aðallega er helluhraun og stöðugt þykknar, þekur nú um 15 hektara.

Það er ógleymanleg upplifun að sjá eldgos með eigin augum og gosið í Geldingadal er þar engin undantekning. Reyndar er þetta netta gos sérlega tilkomumikið því í fjöllunum sem umlykja Geldingadal er boðið upp á stúkusæti með frábæru útsýni yfir gosstöðvarnar. Þangað er auðveldast að komast af malbikuðum Suðurstrandarvegi milli Grindavíkur og Ísólfsskála. Stefnt er á Nátthagakrika suðvestan gosstöðvanna og þaðan upp á Fagradalsfjall. Gönguleiðin er ójöfn og sums staðar brött en var góðu heilli stikuð nú í vikunni. Stikaða leiðin að gosstöðvunum er nálægt 3,5 km og gangan tekur um 1,5 klst., en hún er er mun lengri (24 km báðar leiðir) ef leggja verður bílum við Grindavík. Aðrar en lengri gönguleiðir eru frá fjallinu Þorbirni við Bláa Lónið, að norðan frá Keili eða austan úr Krýsuvík. Þar sem Geldingadalur er afskekktur og gangan á fótinn yfir hraungrýti og ójöfnur þá er mikilvægt að vera vel búinn. Öflug ljós eru nauðsynleg fyrir kvöld- eða næturgöngu. Enginn ætti þó að vera svikinn af þessu stórkostlega sjónarspili þegar Reykjanesið ræskir sig djúpt úr iðrum sínum eftir langan svefn.

Gosið er afar tilkomumikið séð úr lofti. Mynd: ÓMB.
Gígurinn er engin smásmíði og stækkar með hverjum deginum. Myndin er tekin um miðja nótt í aðeins 100 metra fjarlægð frá eldtungunum. Mynd: TG