Stjórnmálaleiðtogar í meðal annars Þýskalandi, Austurríki og Póllandi hafa rætt um möguleikann á því að beita Rússland nýjum þvingunum vegna hernáms þriggja úkraínskra herskipa í Asovshafi nærri Krímskaga á sunnudag. Sjóliðar í haldi Rússa voru úrskurðaðir í gæsluvarðhald í gær og Rússar birtu myndband af nokkrum þeirra tala máli Rússlands.

Íslendingar hvetja til stillingar

Talsverðar þvinganir hafa nú þegar verið innleiddar gegn Rússum frá því átök brutust út í Úkraínu og Krím­skagi var innlimaður árið 2014. Ísland tekur þátt í þessum þvingunar­aðgerðum sem leiddi meðal annars til þess að Rússar settu viðskiptabann á íslenskar vörur árið 2015.

Íslensk stjórnvöld hvetja til stillingar og til þess að frekari stigmögnun verði forðað. „Það er aðalatriðið að svo komnu máli - að friðsamlega verði leyst úr málum,“ segir Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra, aðspurður um möguleikann á frekari þvingunum gegn Rússum.

Þá segir ráðherra enn fremur að stjórnvöld hafi fordæmt hernaðaraðgerðir rússneskra stjórnvalda „sem voru brot á alþjóðalögum og samningum, og hvatt þau til að leysa úr haldi úkraínsku skipin og áhafnir þeirra.“ Atburðirnir og afleiðingarnar verði vafalaust ræddar á utanríkisráðherrafundum NATO og ÖSE í næstu viku.

Ýmsir íhuga þvinganir

Að því er kom fram í frétt Reuters í gær eru Þjóðverjar líklegir til þess að leiða baráttu fyrir frekari þvingunum. Norbert Röttgen, þingmaður Kristilegra demókrata og náinn bandamaður kanslara, sagði í gær að Evrópa gæti þurft að herða aðgerðir gegn Rússum.

Sams konar ummæli hafa Andrzej Duda, forseti Póllands, og Juri Luik, varnarmálaráðherra Eistlands, látið falla. Karin Kneissl, utanríkisráðherra Austurríkis sagði að Evrópusambandið myndi velta fyrir sér þvingunum á grundvelli staðreynda og þess hvernig málið þróast. Samkvæmt heimildum Reuters er búist við því að núgildandi þvinganir verði framlengdar í desember á fundi utanríkisráðherra ESB.

Rússar svara fyrir sig

Vladímír Pútín, forseti Rússlands, ræddi við Angelu Merkel, kanslara Þýskalands, í fyrrinótt og sagði Rússa ætla að sýna fram á að úkraínsku herskipin hafi siglt vísvitandi inn í landhelgi Rússa til þess að ögra þeim. Úkraínumenn hafa haldið þveröfugu fram og tekið fram að þeir hafi ekki einu sinni skotið til baka þegar rússnesku herskipin skutu á þau úkraínsku.

Rússneska leyniþjónustan (FSB) birti myndband í gær sem er væntanlega liður í þeim málflutningi sem Pútín talaði um. Þar mátti sjá þrjá úkraínska sjóliða, af þeim 24 sem Rússar hafa nú í haldi, ræða um atburðina á Asovshafi.

Einn, Andríj Drach, sagði að hann hefði verið á Níkopol, stórskotaskipi Úkraínumanna, og hefði fengið ítrekaðar viðvaranir um að skipið væri að sigla inn í rússneska landhelgi og brjóta þar með rússnesk lög. Undir þetta tóku hinir tveir, Serhíj Tsíjbisov og Volodíjmíjr Lísovíj. Sá síðarnefndi sagðist vísvitandi hafa hundsað beiðnir Rússa um að snúa við.

Íhor Voronsjenko, æðsti yfirmaður úkraínska sjóhersins, vefengdi frásögn mannanna í samtali við fréttamiðla þar í landi. „Ég þekki þessa sjóliða af Níkopol. Þeir hafa alltaf verið heiðarlegir og duglegir starfsmenn en það sem þeir segja í þessu myndbandi er ósatt,“ sagði yfirmaðurinn og bætti við að sjóliðarnir hefðu sagt ósatt vegna þess að þeir sættu þrýstingi, ef til vill pyntingum.

Herlög í Úkraínu

Herlög eru nú í gildi í Úkraínu vegna málsins eftir tilskipun forseta og samþykkt þingsins. Þau gilda í þeim fylkjum Úkraínu sem eiga annaðhvort landamæri að Rússlandi eða liggja við Asovshaf eða Svartahaf. 

Þá hefur þingið jafnframt samþykkt að forsetakosningar fari fram 31. mars en utanríkisráðherra Rússlands hafði áður sagt að yfirvöld í Úkraínu vildu setja herlög til þess að beina sjónum borgara frá komandi forsetakosningum. Með því að stytta gildistíma herlaga úr sextíu dögum í þrjátíu og samþykkja strax dagsetningu forsetakosninga hefur þessum ásökunum verið svarað.

Dómstóll í Símferopol á Krímskaga úrskurðaði tvo sjóliða af 24 í tveggja mánaða gæsluvarðhald í gær. Búist er við því að þeir verði ákærðir og fari fyrir dóm. Enn átti eftir að taka fyrir mál gegn allnokkrum sjóliðum þegar þessi frétt var skrifuð.