Ingunn Lára Kristjánsdóttir
ingunnlara@frettabladid.is
Laugardagur 19. september 2020
09.00 GMT

Þjóðverjinn Heinz Bernhard Sommer og Rúmeninn Victor Sorin Epifanov voru dæmdir í sjö ára fangelsi, fyrir tilraun til að smygla fjöru­tíu kílóum af am­feta­míni og fimm kílóum af kókaíni í bílnum. Landsréttur staðfesti þennan dóm þann 11. september.

Heinz hyggst sækja um áfrýjunarleyfi til Hæstaréttar að sögn verjanda hans, Þorgils Þorgilssonar. Þetta er eitt stærsta fíkni­efna­mál sem komið hefur á borð lög­reglu hér á landi, en um var að ræða mörg hundruð þúsund sölu­skammta sem reynt var að smygla inn í landið.

Sagan er hin undarlegasta og teygir sig yfir tvö ár og níu lönd. Skuldugur bankamaður, sköllóttur vaxtarræktarmaður, falin fíkniefni í leynihólfi, 21 þúsund evrur í reiðufé, tveir menn sem reynast vera einn og hinn sami og draumaferð í Bláa lónið sem aldrei varð af.

Mennirnir höfðu ferðast saman víða um Evrópu og fóru meðal annars til Oslóar.

Einn eða tveir höfuðpaurar

Tveir dularfullir menn, kallaðir A og B í dómskjölum, voru nefndir í skýrslutöku Heinz og Victors. Talið er að þeir séu höfuðpaurar fíkniefnasmyglsins. Margt er óljóst með mennina og telur lögregla að þetta gæti jafnvel verið einn maður, en ekki tveir.

Victor sagði við lögreglu að rúmenskur maður búsettur í Þýskalandi, þessi sem er kallaður B, hafi staðið að baki ferðalaginu til Íslands og er hann því talinn tengjast innflutningi fíkniefnanna. Vict­or lýsti manninum fyrir lögreglu og sagði hann rúmlega þrítugan, sköllóttan og sterkbyggðan. Hann tók þó fram að hann vissi ekki rétt nafn hans, því hann hefði aldrei séð persónuskilríki hans.

„Lítið sem ekkert er vitað um B, eða hvort hann er í raun og veru til.“
Fréttablaðið/Getty images

Sá sköllótti á að hafa ráðið Victor í verkefni á Íslandi, en þar sem Vict­or er ekki með ökuréttindi þurftu þeir að finna ökumann. Það gerðu þeir í gegnum byggingamann, þennan sem kallaður er A, en hann hafði átt í samskiptum bæði við Heinz og Victor.

Victor hafði áður unnið fyrir byggingamanninn sem verktaki og Heinz hafði verið beðinn um að sjá um bókhald byggingafyrirtækisins. Þannig á Heinz að hafa blandast inn í málið, en hann var fenginn inn í verkefnið sem ökumaður.

„Lítið sem ekkert er vitað um B, eða hvort hann er í raun og veru til,“ segir í dómskjölum. Lögreglufulltrúi og rannsóknarlögregla sögðu ekki hafa reynst unnt að fá staðfest hjá lögreglu í Þýskalandi að sá maður væri þar til. Vísbendingar séu um að sá sköllótti (B) sé í raun byggingamaðurinn (A).

Fyrrverandi bankastarfsmaður í skuld

Heinz er þýskur ríkisborgari á eftirlaunum og fyrrverandi bankastarfsmaður. Hann sagði fyrir dómi að hann væri talsvert skuldugur vegna skatta. Hann hafi ekki haft mikið að gera þegar hann kynntist Victori árið 2018. Þeir þekktust vel en væru þó ekki góðir vinir, en hefðu kynnst í gegnum sameiginlegan vin í tengslum við byggingafyrirtæki.

Drukku bjór í Reykjavík

Victor og Heinz fóru saman til Íslands í fyrsta sinn í ágúst árið 2018 með Norrænu. Heinz segist ekki hafa fundist neitt undarlegt eða grunsamlegt við ferðina. Í Reykjavík hafi þeir drukkið bjór, skoðað sig um og annað í þeim dúr. Þá nefnir hann að Victor hafi hitt frænda sinn sem var staddur á Íslandi en búsettur í Bandaríkjunum.

Eftir fyrri Íslandsferðina ferðuðust Heinz og Victor saman til annarra Evrópulanda, þar á meðal til Spánar, Sviss og Noregs. Segja þeir þessar ferðir hafa verið ýmist vegna vinnu eða frís, en Victor hafi hitt einhverja aðra menn í þeim ferðum án Heinz.

Heinz og Victor ferðast tvisvar saman til og frá Íslandi með Norrænu í Mini Cooper bílnum.
Fréttablaðið

21 þúsund evrur

Victor fór í eina ferð til Íslands án Heinz í tengslum við verkefni fyrir byggingamanninn. Ekkert hafi hins vegar orðið af því verkefni. Þá hafi sá sköllótti sett sig í samband við Victor og beðið hann um að sækja peninga fyrir sig úr því að hann væri á Íslandi.

Hitti Victor ungan mann sem lét hann fá umslag með 21 þúsund evrum í reiðufé og fékk Victor að eiga tvö þúsund.

Ætluðu í Bláa lónið

Áður en lagt var af stað í seinni Íslandsferðina fékk Heinz ný föt og nýja skó og var tjáð að öll ferðin væri bókuð, með gistingu í Reykjavík í fimm nætur. Hann átti að fá 100 evrur frá byggingamanninum í upphafi ferðarinnar og 300 frá Vict­ori í lok ferðar.

Hann hefði ekki grunað að það væru fíkniefni í bílnum og hefði staðið í þeirri meiningu að hann væri að fara í frí.

„Á leiðinni til Íslands hefðu ákærði og meðákærði rætt saman um hitt og þetta, en meðákærði hefði aðallega verið að segja honum til við aksturinn. Ákærði hefði ætlað að vera í fríi, fara í búðir og skoða sig um í Reykjavík, og hefðu hann og meðákærði rætt það sín á milli að þeir ætluðu að fara í Bláa lónið,“ segir í dómskjölum.

Victor gaf þá skýringu að þeir tveir hafi átt að sækja peninga fyrir þann sköllótta, þar sem of dýrt væri að senda þá á milli landa í gegnum Western Union.

Framburður mannanna var nokkuð á reiki, ósamrýmanlegur og ósannfærandi á köflum, að mati dómsins. Enn fremur taldi dómurinn skýringar mannanna vart geta staðist, að þeir hafi ekki vitað af fíkniefnunum í leynihólfi bílsins.

Mennirnir ræddu sín á milli að þeir ætluðu að fara í Bláa lónið.
Fréttablaðið/Valli

Sérútbúið hólf í Mini Cooper

Fíkniefnunum hafði verið komið fyrir í sérútbúnu og lokuðu hólfi, undir farangursgeymslu aftan í bílnum. Hólfið var læst með raflokum, sem voru tengdar við stýrisbúnað með þráðlausu aðgengi eða fjarstýringarbúnaði. Lögreglan komst inn í hólfið með því að fjarlægja ytri afturstuðara og opna rennispjald sem búið var að koma fyrir á innri stuðara.

Lögreglan fékk efnaverkfræðing til að skoða og meta ástand hólfsins. Hann sagði ómögulegt að segja nákvæmlega til um hvenær umrætt geymsluhólf hafi verið útbúið, en miðað við ástandið hafi breytingar verið gerðar á bílnum á tímabilinu janúar til júlí 2018.

Staðsetningarbúnaður með holl­ensku símakorti fannst einnig falinn í mælaborði bílsins. Bíllinn var skráður á Victor Sorin í þýskri ökutækjaskrá. Samkvæmt upplýsingum sem lögreglan aflaði hafði bílnum verið ekið frá Þýskalandi til Danmerkur um landamærin á Suður-Jótlandi áður en lagt var í síðari Íslandsförina.

Austin Mini Cooper bíllinn.
Mynd: Héraðssaksóknari / Lögreglan á Austurlandi
Lögregla þurfti að fjarlægja stuðarann til að komast að leynihólfinu.
Mynd: Héraðssaksóknari / Lögreglan á Austurlandi

Tímalína

2018

  • Janúar - júlí — Efnaverkfræðingur telur að á þessum tíma hafi verið gerðar breytingar á bílnum til að koma fyrir sérútbúnu hólfi.
  • 2. - 9. ágúst — Heinz og Victor ferðast saman til og frá Íslandi með Norrænu í Mini Cooper bílnum. Þeir gista í Reykjavík.

2019

  • Janúar – febrúar — Bíllinn geymdur í Hollandi.
  • 14. & 15. febrúar — Ferðast til Basel í Sviss.
  • 17. maí — Fara á bílnum til Oslóar í Noregi.
  • 5. - 8. júlí — Ferðast til og frá Malaga á Spáni með flugi um Düsseldorf í Þýskalandi.
  • 11. - 17 júlí —Victor kemur með farþegaflugi til Íslands frá Þýskalandi. Dvelur á gistiheimili í Reykjavík. Hann er í fylgd með tveimur erlendum mönnum sem komu til landsins þann 12. og 13. júlí. Allir þrír fljúga saman til Amsterdam í Hollandi. Misræmi er í fjölda ferðataska þeirra við komu og brottför frá landinu að sögn lögreglu.
  • 16. júlí — Einn ferðafélaga Victors sendir 1.680 evrur á Heinz í gegnum Western Union á Íslandi. Victor sendir einnig sömu upphæð á rúmenska konu sem talin er vera eiginkona A.
  • Nokkrum vikum fyrir Íslandsferð —Victor minnist á Íslandsferð við Heinz en gefur ekki upp nákvæma dagsetningu.
Victor hitti tvo erlenda menn á Íslandi í júlí í fyrra. Misræmi var í fjölda ferðataska þeirra við komu og brottför frá landinu að sögn lögreglu.
  • 28. júlí —Heinz segir að Victor hafa mætt heim til sín þennan dag og spurt hann hvort hann væri búinn að pakka. Þeir væru á leiðinni til Danmerkur og þaðan til Íslands.
  • 30. júlí — Heinz og Victor sigla með ferjunni Norrænu frá Hirsthals í Danmörku með viðkomu í Þórshöfn í Færeyjum. Í ferjunni hafa þeir með sér Austin Mini Cooper fólksbifreið, sama bíl og þeir höfðu áður ferðast með, nema með öðrum skráningarmerkjum.
  • 1. ágúst — Koma til Seyðisfjarðar og eru eru stöðvaðir af tollgæslu. Heinz keyrir bílinn og Victor er farþegi. Bíllinn er tekinn til skoðunar og finnur fíkniefnahundur lykt í afturhluta bílsins. Við frekari leit finnast fíkniefni. Skýrslur teknar af mönnunum.
  • 3. ágúst — Úrskurðaðir í gæsluvarðhald.
  • 15. ágúst — Gefa skýrslur með réttarstöðu sakbornings í annað sinn.
  • 19. ágúst — Haldlagðar ljósmyndir bornar undir Heinz og Victor.
  • 21. ágúst & 20. September — Rannsóknarstofa staðfestir að efnin séu amfetamín og kókaín.
  • 28. ágúst — Mennirnir gefa skýrslur í þriðja sinn. Þeim ber saman um að þeir hefðu ekki vitað af fíkniefnunum í bílnum.
  • 23. október — Ákæra frá héraðssaksóknara.

2020

  • 10. febrúar — Dæmdir í sjö ára fangelsi.
  • 11. September — Landsréttur staðfestir dóm Héraðsdóms.
Landsréttur staðfesti sjö ára fangelsisdóm yfir mönnunum tveimur.
Athugasemdir