„Fyrr í vikunni birtist um­­fjöllun dýra­verndunar­­sam­­taka um blóð­töku úr folalds­hryssum á ís­­lenskum bónda­bæjum, þar sem dregin var upp sláandi mynd af því sem full­yrt var að væri
al­­tíða á þeim bónda­bæjum sem selja blóð úr merum sínum. Ó­­hætt er að taka undir, að þau mynd­bönd sem sýnd voru í tengslum við um­­fjöllunina, veki óhug og að spurningar vakni um
hvort eins sé farið hjá öðrum bændum sem starfa í greininni,“ svona hefst yfir­­­lýsing vegna frétta af blóð­­merum frá lög­býlinu Lága­­felli í Austur Land­eyjum.

Þar segir að bærinn hafi verið dreginn að ó­­­sekju inn í sorg­­lega frétta­um­fjöllun um dýra­níð.

„Á bónda­bænum Lága­­felli í Austur Land­eyjum hefur verið stunduð ræktun hrossa sem sam­hliða hafa verið notuð í blóð­töku frá árinu 1985. Nú­verandi á­bú­endur bæjarins tóku við
búinu árið 2001 og hafa verið með allt að 80 hryssur í blóð­bú­­skap. Í dag eru 48 hryssur í því stóði sem notaðar eru í blóð­gjafir. Tekið skal sér­­stak­­lega fram að Lága­­fell er hvorki bær nr. 6 eða 38, sem mest af um­­ræddu mynd­efni kemur frá,“ segir í yfir­­­lýsingunni sem Frétta­blaðið fékk sent frá lög­manni lög­býlisins.

„Mikils mis­skilnings virðist gæta um hvernig fram­­kvæmd blóð­töku er á meiri­hluta þeirra bæja sem stunda blóð­bú­­skap. Ljóst er að lang­f­lestir bændur gæta þess í hví­vetna að komið sé fram við hrossin þeirra af um­­hyggju og virðingu. Á Lága­­felli fer blóð­­taka þannig fram að blóð er tekið úr hryssum á um 10 vikna tíma­bili á ári, sem hefst alla jafna í ágúst. . Utan þess tíma­bils ganga hrossin laus á svæði sem telur um 350 hektara. Um­­­sjón er þó vitan­­lega höfð með hrossunum allt árið um kring svo tryggt sé að ekkert ami að þeim og að þau skorti ekkert.
Meðal hryssa á búinu gefur af sér um fimm lítra viku­­lega og í fimm vikur.“

Þá segir einnig að áður en blóð­­taka er svo fram­­kvæmd eru merarnar blóð­­mældar af Ís­teka/dýra­­læknum. Séu blóð­­gildi og -bú­­skapur í lagi, er blóð dregið úr þeim hryssum sem sýna svörun.

„Þær sem ekki sýna svörun, eru sendar aftur í sýna­töku sem fer fram viku seinna. Þær sem sýna að hormónið sé til staðar gefa blóð. Merarnar eru stað­deyfðar á stungu­­stað af dýra­­lækni áður en blóð­­taka hefst. Tryggt er að fram­­kvæmdin sé eins streitu­­lítil og kostur er á og hafa á­bú­endur á Lága­­felli búið svo um hnútana að dýrin séu tamin/vanin við blóð­tökuna. Fol­öld fylgja merum í gegnum þar til gerðar rennur og í blóð­töku, til þess að draga úr á­lagi á bæði merar og fol­öld,“ segir þar enn fremur.

Hægt er að lesa yfir­­­lýsingu lög­býlisins í heild hér að neðan.

Yfir­lýsing vegna frétta af blóð­merum - Frá lög­býlinu Lága­felli í Austur Land­eyjum. Bærinn dreginn að ó­sekju inn í sorg­lega frétta­um­fjöllun um dýra­níð í greininni.

Fyrr í vikunni birtist um­fjöllun dýra­verndunar­sam­taka um blóð­töku úr folalds­hryssum á ís­lenskum bónda­bæjum, þar sem dregin var upp sláandi mynd af því sem full­yrt var að væri al­tíða á þeim bónda­bæjum sem selja blóð úr merum sínum. Ó­hætt er að taka undir, að þau mynd­bönd sem sýnd voru í tengslum við um­fjöllunina, veki óhug og að spurningar vakni um hvort eins sé farið hjá öðrum bændum sem starfa í greininni.

Á bónda­bænum Lága­felli í Austur Land­eyjum hefur verið stunduð ræktun hrossa sem sam­hliða hafa verið notuð í blóð­töku frá árinu 1985. Nú­verandi á­bú­endur bæjarins tóku við
búinu árið 2001 og hafa verið með allt að 80 hryssur í blóð­bú­skap. Í dag eru 48 hryssur í því stóði sem notaðar eru í blóð­gjafir. Tekið skal sér­stak­lega fram að Lága­fell er hvorki bær nr. 6 eða 38, sem mest af um­ræddu mynd­efni kemur frá.

Mikils mis­skilnings virðist gæta um hvernig fram­kvæmd blóð­töku er á meiri­hluta þeirra bæja sem stunda blóð­bú­skap. Ljóst er að lang­flestir bændur gæta þess í hví­vetna að komið sé fram við hrossin þeirra af um­hyggju og virðingu. Á Lága­felli fer blóð­taka þannig fram að blóð er tekið úr hryssum á um 10 vikna tíma­bili á ári, sem hefst alla jafna í ágúst. Utan þess tíma­bils ganga hrossin laus á svæði sem telur um 350 hektara. Um­sjón er þó vitan­lega höfð með hrossunum allt árið um kring svo tryggt sé að ekkert ami að þeim og að þau skorti ekkert. Meðal hryssa á búinu gefur af sér um fimm lítra viku­lega og í fimm vikur.

Áður en blóð­taka er svo fram­kvæmd eru merarnar blóð­mældar af Ís­teka/dýra­læknum. Séu blóð­gildi og -bú­skapur í lagi, er blóð dregið úr þeim hryssum sem sýna svörun. Þær sem ekki
sýna svörun, eru sendar aftur í sýna­töku sem fer fram viku seinna. Þær sem sýna að hormónið sé til staðar gefa blóð. Merarnar eru stað­deyfðar á stungu­stað af dýra­lækni áður en blóð­taka hefst. Tryggt er að fram­kvæmdin sé eins streitu­lítil og kostur er á og hafa á­bú­endur á Lága­felli búið svo um hnútana að dýrin séu tamin/vanin við blóð­tökuna. Fol­öld fylgja merum í gegnum þar til gerðar rennur og í blóð­töku, til þess að draga úr á­lagi á bæði merar og fol­öld.

Í réttinni er búið svo um hnútana að tryggt sé að hrossin geti hvorki valdið sér né öðrum tjóni. Þegar dýrunum er smalað inn í rétt og rennur er beitt á­höldum á borð við 150 cm. plast­rörum, til þess að beina hrossunum rétta leið. Vissu­lega er dýrunum stjakað með á­höldunum en dýrin eru aldrei slegin eða vís­vitandi meidd með nokkrum öðrum hætti. Rennur og básar, eru hafðir þröngir, til að minnka álag og streitu og svo þær nái ekki að snúa sér og slasa. Básinn er lokaður að framan, og merin kemur í básinn og tveimur rörum komið fyrir fyrir aftan þær svo þær bakki ekki út úr básnum og lendi við það undir eða yfir rör og beislur og slasi sig.

Böndin yfir þær eru eins konar axla­bönd, þeim til varnar. Ef hryssa prjónar upp, getur hún rifið úr sér nálina. Böndin og annar búnaður er því hugsaður til þess að verja þær fyrir ó­þarfa slysum og veita öryggi. Á Lága­felli er regla að við hvern bás stendur alltaf aðili sem fylgist með og róar merarnar á meðan á blóð­töku stendur. Dýra­læknir er alltaf á staðnum og hann er tryggir með­ferð og öryggi og segir fólki til í réttinni. Ár­lega fáum við eftir­lits­aðila sem fylgjast með holda­fari, heilsu og hófum, og högum. Fol­öldin eru alin upp við það að fylgja mæðrunum í básinn og gegnum rennurnar, spekjast og þekkja um­hverfið og mennina og eru yfir­leitt tamin í lok tíma­bils.

Dýra­læknir er alltaf á staðnum og tryggir, með­ferð, öryggi og segir fólki til í réttinni. Ár­lega koma eftir­lits­aðilar frá Ís­teka og MAST sem fylgjast með holda­fari, heilsu, hófum, og högum. Fol­öldin eru alin upp við það að fylgja mæðrunum í básinn og gegnum rennurnar. Við það spekjast þau og læra að þekkja um­hverfið og mennina í lok tíma­bils.

Á­bú­endur á Lága­felli treysta sér ekki til að meta að­stæður annarra bænda við blóð­tökur, en sannar­lega er mynd­bandið er afar ó­geð­fellt. Rétt er þó að vekja at­hygli á því, að ein­falt er að búa sögu sem á engan vegin við rök að styðjast, með því að klippa saman efni og setja það í búning til að hrella og hræða fólk. Á Lága­felli eins og öllum öðrum bónda­bæjum á Ís­landi hafa komið upp at­vik þar sem erfitt hefur verið að ráða fram úr, er varða með­ferð dýra. Slík at­vik þarf hins vegar alltaf að leysa með nær­gætni og virðingu fyrir dýrunum. Bar­smíðar á dýrum eru al­gjör­lega ó­líðandi og það væri ó­skandi að mál allra bænda sem brjóta lög um
vel­ferð dýra nr. 55/2013 yrðu rann­sökuð af MAST. Bæði mál blóð­bænda og annarra eftir­lits­skyldra aðila.

Ó­á­sættan­legt er með öllu að komið sé fram við dýr með þeim hætti, sem sjá mátti í mynd­bandinu. Dýra­vel­ferð skal á­vallt höfð í há­vegum þegar unnið er með dýr.