Nína Richter
Laugardagur 1. október 2022
08.00 GMT

Joseph Mount er staddur á heimili sínu á Englandi og viðtalið við Fréttablaðið fer fram á Zoom. Hann mætir tuttugu mínútum of seinn, hrokkinhærður og klæddur í útivistarvesti, þremur dögum fyrir fertugsafmælið sitt. Undirrituð er slegin út af laginu og var búin að afskrifa viðtalið þann daginn, tínir minnisbók og penna klaufalega upp úr töskunni á meðan viðtalið hrekkur óvænt í gang.

Joseph er hins vegar rólegur í fasi og lítið sem bendir til þess við fyrstu sýn að hér á ferðinni aðalsöngvari í heimsþekktri popphljómsveit. Hann lýsir Íslandi sem gömlum vini, virðist finnast hálf hversdagslegt að vera að koma hingað enn eina ferðina til að spila á Airwaves. „Ég hef spilað þarna þrisvar og líka nokkrum sinnum heimsótt Ísland í fríinu,“ segir hann.

Heimsendatilfinning í hitanum

Joseph er búsettur á Englandi ásamt unnustu og tveimur sonum. Sumarið var það heitasta í London síðan mælingar hófust og hann segir tilfinninguna hafa verið öfugsnúna, að fara frá London til að spila á áfangastöðum í Evrópu þar sem var kaldara en heima.

„Kærastan mín sendi mér myndir að heiman, af hitamæli sem sýndi fjörutíu gráður,“ segir hann og ítrekar að þó að vissulega hafi verið gott að koma fram á tónlistarhátíðum á ný eftir heimsfaraldurinn, hafi hitinn verið viðstöðulaus og kveikt innra með honum heimsendatilfinningu, eins og hann orðar það.

Aðspurður nánar út í þá tilfinningu berst talið að kolefnisspori tónlistarbransans. Joseph segir að allir ættu að vera meðvitaðir um eigin umhverfisáhrif, óháð starfsvettvangi.

Breska sveitin Metronomy tryllir lýðinn á Airwaves-hátíðinni í Reykjavík í byrjun nóvember og mun vafalaust leika efni af nýjustu plötunni, Small World.
Mynd/Matilda Hill-Jenkins

„Hvað sem þú ert að gera þarftu að vera meðvitaður um þín persónulegu umhverfisáhrif. Þegar kemur að okkur sem hljómsveit, þá erum við 12 manns og ferðumst um á einni rútu. Við erum síðan með lítinn sendiferðabíl sem ber græjurnar okkar. Á stóra skalanum í þessum bransa erum við með mjög létt kolefnisspor,“ segir hann. „En allar þessar litlu sveitir eru með minnsta sporið.“

Auðvelt að benda á aðra

Joseph segir Metronomy gera sitt besta til að afþakka einnota plastílát á ferðalögum. „Við afþökkum til dæmis litlar vatnsflöskur og fáum stóra tanka í staðinn. Maður vill ekki hljóma eins og algjör klisja, en það er auðvelt að færa ábyrgðina eitthvert annað,“ segir hann.

„En það er mjög augljóst bil á milli þess hvernig einhver eins og ég notar jarðefnaeldsneyti, og svo hins vegar hvernig tónlistarfólk á einkaþotum ferðast um, eða ferðast um með risastórt teymi og búnað,“ segir Joseph.

Hann segir að þannig sé grundvallarmunur sé á því hvernig einhver eins og hann sjálfur mengi, og svo þess hvernig forríkir tónlistarmenn haga sínum málum. „Fólk eins og ég er meðvitaðra og með meiri áhyggjur en einhver eins og Drake. Ég held að vandamálið liggi þar.“

Sköpun lykillinn að lofslagsmálunum

Tónlistarbransinn hefur breyst með þróun streymisveita og megintekjur tónlistarfólks eru koma frá sölu tónleikamiða og varnings, í stað þess að selja tónlistina á formi á borð við geisladiska. Aðspurður hvort að tónlistarbransinn sé hugsanlega að flytja fólk í stað varnings, svarar Joseph játandi. „Og þegar við tölum um neyðarástand í loftslagsmálum og skapandi greinum, endum við á því að hugsa um að ef borgir væru með betra og grænna samgöngukerfi væri hægt að ferja fólk til og frá tónleikum á vistvænni máta. Einnig, ef fólk væri tilbúið að greiða meira fyrir tónlistina væri ekki sama pressan á einhverjum eins og mér að ferðast um heiminn og túra,“ segir Joseph sposkur. „Þú getur, eins og ég sagði, alltaf ýtt vandamálinu eitthvert annað,“ segir hann og hlær.


Fólk eins og ég er meðvitaðra og með meiri áhyggjur en einhver eins og Drake. Ég held að vandamálið liggi þar.


Joseph segir að eðlilega vilji menn sýna ábyrgð. „En á hinn veginn virka skapandi greinar þannig að þær hvetja fólk til að fá nýjar hugmyndir og í nýjum hugmyndum liggja allar lausnir í loftslagsmálum.
Það er erfitt að leggja afdráttarlaust mat á virði þess að finna innblásturinn,“ segir hann. „Aftur á móti, ef við myndum skattleggja flugbransann meira myndi það samt alveg hjálpa líka.“

„Hittaravæðing“ á streymisveitum

Tæknin og tónlistin eiga náið samband og þróun hefur áhrif á neyslumynstur tónlistarunnenda. Metronomy hafa gefið frá sér plötur sem undirrituð myndi lýsa sem sterkum heilsteyptum verkum. Gott dæmi er The English Riviera, þriðja plata sveitarinnar sem kom út árið 2011 sem var tilnefnd hinna virtu Mercury tónlistarverðlauna. Platan er unnin inn í sterkt þema, sjónrænt og hljóðrænt.

Joseph svarar spurningu hvort að hann sé ofurmeðvitaður um þessi breyttu neyslumynstur, að stór hluti hlustenda muni jafnvel aðeins heyra „hittarana“ á sjálfvirkum vinsældalistum á Spotify.

Ef ég væri yngri myndi ég hafa meiri áhyggjur af því og hugsa meira um það. En ég er hálfnaður með ferilinn minn, býst ég við. Ég þarf ekki að hafa áhyggjur á sama hátt og einhver sem er alveg nýr í bransanum,“ útskýrir hann.

Joseph Mount hefur ekki miklar áhyggjur af breyttu neyslumynstri í tónlistarbransanum. Ef hann væri yngri hefði hann meiri áhyggjur, segir hann.
Mynd/Matilda Hill-Jenkins

„Þetta veltur annars á því í hvernig skapi ég er. Tækni hefur alltaf átt þetta ofsalega nána samband við tónlist og svo hafa mismunandi miðlunarform mikil áhrif á tónlist. Ég held að almennt séu áhrifin jákvæð og ég held að tónlistarmenn séu mjög snjallir í að nýta það á skapandi og ánægjulegan máta.“

Nágranninn minn, Paul

Joseph lítur upp og bregst við nágranna sínum sem bankar á rúðuna hjá honum. Nágranninn talar með þykkum cockney-hreim sem minnir á Whitechapel hverfið í London. Joseph afsakar sig og fer að útskýra fyrir nágrannanum Paul að hann sé í símanum. Paul er greinilega eldri en Joseph, og biður hann að hafa alls engar áhyggjur og segist ætla að reyna að koma morguninn eftir klukkan níu að klára eitthvað mál. Joseph þakkar honum kærlega fyrir og sest aftur fyrir framan vefmyndavélina. „Fyrirgefðu, þetta var nágranni minn Paul,“ segir hann og hlær áður en hann snýr sér aftur að efninu.

„En ég held að á vissan hátt geti tæknin hvatt tónlistarfólk til að gera spennandi hluti en á hinn veginn geta áhrif tækninnar farið að stjórna of miklu, og mér líður eins og fólk eins og ég sé hugsanlega að græða minna á þeirri þróun sem hefur orðið hjá Tiktok og Spotify,“ segir hann.

Instagram og Myspace mikilvægast

Joseph ítrekar að sér finnist það ekki ósanngjarnt, heldur sé það bara eins og hver önnur staðreynd „Instagram var gríðarlega mikilvægt fyrir minn tónlistarferil. Það leikur sennilega minna hlutverk hjá tónlistarmönnum en áður,“ segir hann. Að sögn Joseph var MySpace mikilvægasti samfélagsmiðillinn þegar kom að velgengni Metronomy. „Það var þegar ég var að byrja. Instagram veitir tónlistarfólki hins vegar mjög beina tengingu við aðdáendur. Ef þú auglýsir tónleikaferðalag á Instagram er rosalega skýrt samband milli þeirra sem skoða efnið og þeirra sem kaupa miðana,“ segir hann.

„En með öllum þessum mismunandi samfélagsmiðlum hafa þeir orðið svolítið gráðugir. Instagram er orðinn frekar leiðinlegur og ruglingslegur staður með allar þessar kostuðu kynningar. Þú getur séð að fólk hættir að nota miðilinn“

Auðvaldsþróun samfélagsmiðla

Joseph vitnar í því samhengi til fyrirlesturs sem hann sótti á háskólaárunum. „Hann það fjallaði um hvernig listamenn eru markvisst notaðir af yfirvöldum í borgarendurnýjun [e. gentrification].“ Hann vísar til þróunar í austurhluta London, þegar fasteignaeigendur buðu listamönnum stórar vöruskemmur á spottprís. Listamennirnir byggðu upp hverfið, byggðu upp kaffihúsarekstur og mannlíf, sem Joseph segir að hafi laðað að ríkt fólk og hækkað fasteignaverðið.

„Ég sé sömu þróun á Instagram. Það var frábær staður fyrir listamenn til að byrja á. Fólk notaði það á skapandi máta og jók þannig virði miðilsins. Síðan kom peningafólkið inn...“ segir hann.

Joseph segir nota samfélagsmiðla mun minna en áður. „Þegar ég er að túra eða kynna plötu nota ég það slatta, en ég er með Tiktok núna og ég sé fyrir mér að nota það mun meira í kynningu á næstu plötu. En ef þú ert í einhverri tegund af miðlun, þá held ég að þú hljótir að vera vakandi fyrir því sem er að gerast í þessum heimi.“

Íslandsdvölin óráðin

Hvað Íslandsdvölina í þetta sinn segir Joseph plönin óráðin. „Olugbenga Adelekan, bassistinn okkar er að koma með fjölskyldunni til Íslands nokkrum dögum fyrir Airwaves,“ segir Joseph. „Ég ætlaði upphaflega að gera slíkt hið sama en sé ekki fram á að geta það. Ég mun aftur gera eitthvað skemmtilegt í nágrenni höfuðborgarinnar en ég hef þegar gert allt þetta klassíska, farið gullna hringinn og það allt,“ segir hann. „Ég veit ekki hversu lengi ég dvel á Íslandi. Ég man að ég fékk voða góða fiskisúpu við höfnina síðast. Ég hugsa að ég geri bara eitthvað svipað þegar ég mæti.“

Athugasemdir