Mannréttindadómstóll Evrópu hefur fallist á að taka til efnismeðferðar tvö aðskilin mál einstaklinga sem sakfelldir voru í stóra markaðsmisnotkunarmáli Kaupþings. Ákvarðanir þessa efnis voru birtar á vef Mannréttindadómstóls Evrópu fyrr í vikunni.

Um er að ræða mál Ingólfs Helgasonar fyrrverandi forstjóra Kaupþings á Íslandi, sem var dæmdur í fjögurra og hálfs árs fangelsi fyrir markaðsmisnotkun í Hæstarétti haustið 2016 og mál Bjarkar Þórarinsdóttur sem var sakfelld fyrir tilraun til umboðssvika í sama dómi Hæstaréttar en ekki gerð sérstök refsing.

Umrætt sakamál er án efa stærsta sakamálið tengt hruninu. Níu fyrrverandi starfsmenn bankans voru ákærðir fyrir að hafa haft ólögmæt áhrif á verð hlutabréfa í bankanum frá haustinu 2007 og fram að falli bankans, með bæði kerfisbundnum og stórfelldum kaupum á bréfum í bankanum í krafti fjárhagslegs styrks hans.

Aðalmeðferð málsins tók yfir 20 daga þar sem hlýtt var á framburði yfir 50 vitna. Í héraði voru allir sakfelldir að öllu leyti eða hluta, nema Björk sem var sýknuð. Hins vegar voru öll sakfelld í Hæstarétti. Ingólfur fékk þyngsta dóminn, fjögur og hálft ár, en aðrir fengu skilorðsbundna dóma. Sigurður Einarsson og Hreiðar Már Sigurðsson höfðu þegar verið dæmdir til fangelsisvistar vegna annarra mála og var þeim báðum gerður hegningarauki. Sigurði eitt ár til viðbótar við fjögurra ára dóm sem hann hlaut í Al-Thani málinu og Hreiðari Má sex mánaða hegningarauki.

Í kæru sinni til MDE kvartar Björk undan því að ruglings hafi gætt bæði í héraði og í Hæstarétti á hlutverkum hennar sem annars vegar yfirmanns lánasviðs bankans og hins vegar sem nefndarmanns í lánanefnd bankans.

Þá hafi verið brotið á rétti hennar samkvæmt 7. gr. sáttmálans vegna óskýrleika þeirra réttarreglna sem voru grundvöllur sakfellingarinnar. Að lokum kvartar hún undan því að hafa ekki fengið réttláta málsmeðferð fyrir Hæstarétti vegna fjárhagslegra hagsmuna þriggja dómara sem dæmdu mál hennar og taps sem þeir urðu fyrir í bankahruninu.

Í kæru Ingólfs er einnig byggt á því að réttarreglur sem sakfelling hans byggðist á hafi verið óskýrar. Þá hafi beiðni hans um ráðgefandi álit EFTA dómstólsins á túlkun EES-reglna verið synjað og honum verið meinaður aðgangur að málsgögnum. Í fjórða lagi byggir hann á því að refsing hans hafi verið þyngd í Hæstarétti án þess að hlýtt væri að nýju á framburð hans og annarra vitna og að lokum hafi hann, líkt og Björk, ekki fengið réttláta málsmeðferð fyrir Hæstarétti vegna fjárhagslegra hagsmuna þriggja dómara sem dæmdu mál hennar og taps sem þeir urðu fyrir í bankahruninu.

Önnur mál vegna þessa stóra refsimáls eru nú þegar til meðferðar hjá MDE, þar á meðal mál Bjarka Diego, sem var dæmdur í tveggja og hálfs árs fangelsi fyrir umboðssvik, í starfi sínu sem framkvæmdastjóri útlána hjá Kaupþingi. Mál Magnúsar Guðmundssonar er einnig þar til meðferðar, en hann var sakfelldur fyrir aðild að sams konar brotum, þegar hann gegndi starfi bankastjóra Kaupþings í Lúxemborg.

Mannréttindadómstóllinn hefur þegar fjallað um Al-Thani mál Kaupþingsmanna og komst að þeirri niðurstöðu í fyrra að dómfelldu hefðu ekki notið réttlátrar málsmeðferðar, vegna þess að sonur eins dómarans í Hæstarétti hafi starfað hjá Kaupþingi og síðar hjá skilanefnd bankans. Málsmeðferðin hefði þó að öðru leyti ekki farið í bága við ákvæði Mannréttindasáttmálans.