Fulltrúar lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu sitja fyrir svörum hjá allsherjar- og menntamálanefnd Alþingis í fyrramálið vegna aðgerða lögreglu gegn mótmælendum á Austurvelli.

„Þórhildur Sunna Ævarsdóttir bað um þennan fund og fékk til þess stuðning frá mér og Jóni Steindóri Valdimarssyni, en ef þrír þingmenn biðja um svona fund þá er hann haldinn,“ segir Guðmundur Andri Thorsson, varaformaður nefndarinnar. Hann segir að óskað hafi verið eftir fundinum í kjölfar harðræðis sem mótmælendur hafi verið beittir af hálfu lögreglu á Austurvelli um liðna helgi.

Mikil umræða hefur sprottið á samfélagsmiðlum vegna mótmæla hælisleitenda og samtakanna No borders á Austurvelli og hefur gagnrýni verið beint að lögreglu ýmist fyrir of mikla hörku eða of mikla linkind gagnvart mótmælendum.

Neikvæðar athugasemdir í garð hælisleitenda og mótmælenda hrannast upp í hundraðatali við færslur alþingismanna og annarra áhrifamanna á samfélagsmiðlum sem beina gagnrýni ýmist að borgaryfirvöldum, forsætisnefnd Alþingis eða lögreglu. Er það ekki síst meintur sóðaskapur og vanvirðing við styttuna af Jóni Sigurðssyni sem rennur mönnum til rifja.

Meðal þeirra sem kvatt hafa sér hljóðs í umræðunni eru Björn Bjarnason fyrrverandi dómsmálaráðherra, Helgi Magnús Gunnarsson vararíkissaksóknari, Hannes Hólmsteinn Gissurarson, prófessor í stjórnmálafræði, Ólafur Ísleifsson, þingmaður Miðflokksins, og Páll Magnússon, þingmaður Sjálfstæðisflokksins.

„Það er mjög ógeðfellt þetta sóðaskapstal því það er líka svo ósanngjarnt af því þau hafa bara gengið mjög vel um, ég hef tekið sérstaklega eftir því enda geng ég daglega þarna um og þetta er bara ósatt,“ segir Guðmundur Andri og bætir við. „Þetta er með prúðmannlegustu mótmælum sem ég man eftir.

Aðspurður segir Guðmundur að hann hafi ekki vitað af umræðum á Facebook síðu Páls Magnússonar um mótmælin á Austurvelli, en Páll er formaður allsherjar- og menntamálanefndar.

„Páll mun væntanlega stýra þessum fundi eins og öðrum fundum nefndarinnar,“ segir Guðmundur um fyrirhugaðan fund nefndarinnar með lögreglunni. „Hins vegar munum við væntanlega leiða fundinn, spyrja spurninga og reyfa málið. Svo standa þau fyrir máli sínu,“ segir Guðmundur og vísar til þeirra þingmanna sem óskuðu eftir fundi með lögreglunni. Hann segir að búast megi við að málið verði rætt vítt og breytt á fundinum enda sjái ekki fyrir endann á atburðarásinni. Þrír voru handteknir vegna mótmæla við þinghúsið í gær og þá þurfi einnig að ræða orðræðuna á samfélagsmiðlum.

Um áhrif stjórnmálafólks á innflytjendaumræðu

Fréttablaðið spurði Eirík Bergmann prófessor í stjórnmálafræði um þróun innflytjendaumræðu á Vesturlöndum á undanförnum áratugum og áhrif stjórnmálafólks á umræðuna. 

„Framan af héldu allflestir stjórnmálamenn, þvert yfir ásinn frá hægri til vinstri, fram þeim sjónarmiðum að mikilvægt væri að vestræn lýðræðisríki væru opin, byðu fólk velkomið og mikilvægt væri að virða mannréttindi.

Alla tíð hefur samt lifað á jaðrinum mun fjandsamlegri umræða í garð innflytjenda. Það hefur síðan smám saman verið að gerast að sú fjandsamlega umræða sem haldið var úti á jaðrinum hefur verið að færast inn í meginstraum stjórnmálanna. Stjórnmálaöfl sem hafa haldið úti miklu harðari afstöðu í garð aðkomufólks heldur en áður var talið ásættanlegt, hafa fengið miklu meiri stuðning.

Nú er svo komið að það eru fjölmargir sem tala í andstöðu við innflytjendur frá sjálfri valdamiðjunni. Þetta eru ekki lengur útskúfaðar raddir frá jaðri stjórnmálanna og það hefur allt annars konar áhrif á það hvernig umræðunni er tekið. Þegar valdafólk og þeir sem litið er upp til í samfélaginu halda úti slíkri umræðu, er miklu lægri þröskuldur fyrir fólk til að fylgja slíkum sjónarmiðum heldur en áður var. Það er hins vegar ekkert séríslenskt við þessa umræðu og ef eitthvað er þá er hún mun seinni á ferðinni hér á landi heldur en víða annars staðar.“