Lögmannafélag Íslands fór langt út fyrir lagaskyldu sína og þá rannsóknarskyldu sem hvílir á félaginu við mat sitt á hvort Atli Helgason fengi lögmannsréttindi sín að nýju. Þetta er niðurstaða Héraðsdóms Reykjaness sem í síðustu viku ákvað að Atli mætti starfa sem lögmaður, líkt og Fréttablaðið greindi frá. Atli missti réttindi sín þegar hann réði Einari Erni Birgissyni bana árið 2000, og hlaut fyrir það sextán ára fangelsisdóm. Ríkissaksóknari hefur áfrýjað úrskurði héraðsdóms til Landsréttar.

Atli fékk uppreist æru árið 2015 en óflekkað mannorð er meðal skilyrða þess að hafa málflutningsréttindi. Annað skilyrði er að lögmenn hafi ekki farið í gjaldþrot, en þeir geta óskað eftir undanþágu frá því skilyrði eftir að hafa haft forræði á búi sínu í þrjú ár í samfleytt. Atli fór í gjaldþrot árið 2001 en hefur haft forræði á fjármunum sínum síðastliðin fjórtán ár. 

Skoðuðu fjárhaginn átján ár aftur í tímann

Lögmannafélagið hóf frumkvæðisrannsókn á persónulegum högum Atla eftir að hann óskaði eftir undanþágu frá skilyrðum félagsins um gjaldþrot lögmanna. Rannsóknin sneri fyrst og fremst að brotum Atla árið 2000, kaupum hans á tveimur fasteignum árið 2016, setu hans í stjórn einkahlutafélagsins Versus og hvort Atla hafi „tekist að setja afbrot sitt í rétt samhengi og læra af því.“ 

Félagið skoðaði fjármál Atla allt að átján ár aftur í tímann, meðal annars með því að kalla eftir öllum hans skattframtölum og gögnum frá skiptastjóra og Þjóðskjalasafni, áður en það synjaði beiðni hans um meðmæli. Atli kærði ákvörðunina til héraðsdóms og sagði að stuðst hafi verið við ólögmæt sjónarmið, meðal annars með því að að skoða fjárhagsstöðu hans svo langt aftur í tímann. Í dag sé hann í góðri stöðu fjárhagslega, og hvorki neytt fíkniefna né áfengs í hátt í tuttugu ár.

Héraðsdómur tók undir að synjunin hafi verið byggð á ómálefnalegnum sjónarmiðum, auk þess sem engin lagastoð heimili félaginu að rannsaka persónulega hagi fólks. Þannig hafi stjórn Lögmannafélagsins farið langt út fyrir valdsvið sitt.

Brotið svívirðilegt en hefur afplánað sinn dóm

Dómari talar nokkuð tæpitungulaust um rannsókn Lögmannafélagsins, en tekur sérstaklega fram að brot Atla hafi verið svívirðilegt. Hins vegar verði að líta til þess að sautján ár séu frá því að Atli hlaut dóminn, hann hafi afplánað sína refsingu og ekki orðið uppvís af refsiverðri háttsemi, auk þess sem hann hafi haft forræði á búi sínu í tæp fjórtán ár. Því sé rétt að verða við kröfu hans um endurheimt lögmannsréttinda. 

Atli lagði fram beiðni um að fá lögmannsréttindi sín endurheimt árið 2016. Hann dró beiðnina til baka í kjölfar fjölmiðlaumfjöllunar og lýsti því yfir að hún hefði endurvakið þjáningar aðstandenda Einars Arnar. Fréttablaðinu er ekki kunnugt um hvers vegna hann ákvað að sækja um réttindin að nýju. 

Lögmannafélagið hefur áður beitt sér gegn Atla, en það var þegar hann sat í stjórn Versus lögmanna, en lögum samkvæmt mega ólöglærðir ekki vera skráðir eigendur í lögmannsstofum. Fór félagið þá fram á að allir starfsmenn Versus yrðu sviptir réttindum sínum, og var það í fyrsta sinn sem félagið beitir sér gegn félagsmönnum sínum.

Niðurstaðan var sú að þrír lögmenn Versus voru áminntir vegna málsins. Í kjölfarið kom í ljós að þrír ólöglærðir einstaklingar væru í stjórn lögmannsstofunnar Lögmenn Lækjargötu sem er í eigu formanns Lögmannafélagsins, Reimars Snæfells Péturssonar, og var skráningu félagsins breytt eftir umfjöllun um málið.

Atli Helgason var sem fyrr segir dæmdur í sextán ára fangelsi fyrir morðið á Einari Erni Birgissyni, þann 8. nóvember árið 2000. Dómur féll í málinu árið 2001 og var Atli í framhaldinu sviptur lögmannsréttindum sínum.