Lífs­l­ík­­ur Band­­a­­ríkj­­a­m­ann­­a lækk­­uð­­u um eitt og hálft ár í fyrr­­a sam­­kvæmt nýj­­um töl­­um Nat­­i­­on­­al Cent­­er for He­­alth Stat­­ist­­ics, und­­ir­­stofn­­un sótt­v­arn­­a­­stofn­­un­­ar Band­­a­­ríkj­­ann­­a CDC. Lífs­l­ík­­ur hafa ekki lækk­­að jafn mik­­ið vest­­an­h­afs síð­­an í seinn­­i heims­­styrj­­öld og er far­­ald­­ur Co­v­id-19 hel­st­i sök­­u­d­ólg­­ur­­inn.

Band­­a­r­ískt barn sem fæð­­ist í dag, ef það lif­­ir öllu lífi sínu við þær að­­stæð­­ur sem voru í fyrr­­a, mæt­­i bú­­ast við því að ná 77,3 ára aldr­­i en var 78,8 ár árið 2019. Lífs­l­ík­­ur Band­­a­­ríkj­­a­m­ann­­a hafa ekki ver­­ið jafn lág­­ar síð­­an árið 2003. Lífs­l­ík­­ur eru þó mis­­jafn­­ar eft­­ir kyni. Árið 2019 voru lífs­l­ík­­ur þeirr­­a 81,4 en 80,2 nú.

Frá mót­mæl­um gegn lyfj­a­fyr­ir­tæk­um sem mót­mæl­end­ur vild­u að af­létt­u eink­a­leyf­um á ból­u­efn­um gegn Co­vid-19 í New York.
Fréttablaðið/AFP

Lífs­l­ík­­ur segj­­a þó ekki alla sög­­un­­a um æv­­i­­lengd fólks, þær eru frem­­ur vís­b­end­­ing um heils­­u­f­ar þjóð­­ar­­inn­­ar og varp­­a ljós­­i á erf­­ið­­leik­­a eða fram­f­ar­­ir í sam­­fé­l­ag­­in­­u. Um­­­fang lækk­­un­­ar­­inn­­ar er svo mik­­ið að vís­­ind­­a­­fólk er gátt­­að.

Fleir­i lét­ust af lifr­ar­sjúk­dóm­um, skorpu­lifur, morð­a og syk­ur­sýk­i í fyrr­a en árið þar á und­an en dán­ar­hlut­fall þeirr­a sem þjáð­ust af krabb­a­mein­i og hjart­a­sjúk­dóm­um lækk­að­i mill­i ára og sjálf­víg­um fækk­að­i.

Ópí­­óð­­a­f­ar­­ald­­ur­­inn veg­­ur þungt

Undan­f­arn­­a ár­­a­t­ug­­i hafa lífs­l­ík­­ur Band­­a­­ríkj­­a­m­ann­­a auk­­ist jafn og þétt. Þett­­a breytt­­ist þó árið 2014 þeg­­ar ó­p­í­­óð­­a­f­ar­­ald­­ur­­inn komst á flug, sem gerð­­i það að verk­­um að lífs­l­ík­­ur tóku að lækk­­a. Far­­ald­­ur Co­v­id-19 hef­­ur auk­­ið fjöld­­a of­­skammt­­a af völd­­um ó­p­í­­óð­­a og hafa þeir aldr­­ei ver­­ið fleir­­i.

Sam­­­kvæmt um­­­fjöll­­­un New York Tim­­­es er ekki lík­­­legt að lægr­­­i lífs­l­­ík­­­ur vegn­­­a Co­v­­id séu til fram­b­­úð­­­ar. Í spænsk­­­u veik­­­inn­­­i 1918 lækk­­­uð­­­u lífs­l­­ík­­­ur vest­­­an­h­­afs um 11,8 ár en voru orðn­­­ar líkt og fyr­­­ir far­­­ald­­­ur­­­inn árið eft­­­ir.