Kuldatíð hefur ríkt norðan heiða undanfarið, sem leiðir til þess að endurnar í fuglaparadísinni Mývatnssveit halda í sér eggjunum. Dráttur verður á að sælkerar með rétt til hlunnindanýtingar fái notið andareggjanna, sem alla jafna eru bragðmeiri en hænuegg.

Eggin eru að mestu tekin úr hreiðrum í varphólmum í vatninu og hefur eggjatakan numið þúsundum, jafnvel tugþúsundum, enda skarta fáir staðir eins miklum og fjölbreyttum hópi anda og Mývatnssveit. Sólveig Pétursdóttir, sem þekkir vel til varps í Vogum við austurbakka vatnsins, segir að þegar kalt sé í veðri eins og nú og gróður skammt á veg kominn fresti endurnar varpi. Horfir nú í að fyrsta varpferðin verði farin upp úr næstu mánaðamótum, nokkru seinna en í venjulegu árferði.

„Það er hvönnin sem skýlir hreiðrunum best, endurnar leita í að verpa undir hvönn eða í sinu. Svo fer húsöndin inn í holur hér og þar,“ segir Sólveig.

Húsöndin er friðuð sem og fleiri tegundir og gæta Mývetningar þess að skilja eftir nóg af eggjum í hverju hreiðri hjá tegundum sem ekki eru friðaðar. Dæmi eru um að margar endur verpi í sama hreiður, jafnvel 40 eggjum. Engin önd getur haldið hita á svo mörgum eggjum, hvað þá komið mjög stórum ungahópi á legg. Þess vegna líta Mývetningar sem ganga andavarp í sveitinni svo á sem þeir séu ekki aðeins að færa björg í bú með nýtingu auðlindar, heldur gengur fólk varpið til hagsbóta fyrir andastofninn. Eggin eru sem dæmi soðin, steikt, kæst eða nýtt í bakstur.

„Það er mjög sérstök stemmning, sérstaklega þegar margir ganga varp saman,“ segir Sólveig.

Matvælastofnun hefur gefið út vegna fuglaflensunnar sem borist hefur til landsins að þeir sem nýti egg villtra fugla ættu að spritta heldur sínar vandlega eftir að hafa farið í hreiðrin og meðhöndlað eggin. Þá sé gott að þvo egg að lokinni töku og varast beri fuglahræ. Sólveig telur að flestir muni haga eggjatöku í samræmi við þessi tilmæli.

Einn siður varpgöngu er að snæða glæný og hrá andaregg í njóla. Í ljósi fuglaflensunnar er fremur líklegt, að sögn Sólveigar, að neyslu hráu eggjanna verði skotið á frest.