Tæplega þriðjungur vinnandi fólks glímir við erfiða fjárhagsstöðu og á erfitt með að ná endum saman samkvæmt nýrri könnun sem Varða – Rannsóknarstofnun vinnumarkaðarins hefur framkvæmt og verður kynnt í dag.

Könnunin sýnir að staðan hefur versnað síðasta árið. Einhleypt fólk og konur sem starfa hjá hinu opinbera hafa það verr en áður.

Tæplega tíundi hluti launafólks býr við skort á efnislegum gæðum. Um fjórir af hverjum tíu gætu ekki mætt óvæntum 80 þúsund króna útgjöldum án þess að stofna til skuldar, samkvæmt niðurstöðum könnunarinnar.

„Það er gríðarlega alvarlegt að sjá að fjárhagsstaða launafólks versnar milli ára og ástandið er verst hjá einstæðum foreldrum,“ segir Kristín Heba Gísladóttir, framkvæmdastjóri Vörðu.

Sex af tíu í vandræðum

Sex af hverjum tíu í hópi einstæðra foreldra sem eru á vinnumarkaði eiga erfitt með að ná endum saman. Tveir af hverjum tíu búa við skort á efnislegum gæðum samkvæmt könnuninni. Sérstaklega var spurt um áhrif heimsfaraldursins á launafólk. Ríflega helmingur finnur fyrir meira álagi í starfi vegna faraldursins. Hlutfallið er hæst meðal kvenna sem vinna hjá ríki og sveitarfélögum þar sem sjö af hverjum tíu sögðust finna fyrir því að álagið hafi aukist.

Andlegri heilsu launafólks fer ekki síst hrakandi milli ára. Ríflega þrjár af hverjum tíu konum og tæplega þrír af hverjum tíu körlum mælast með slæma andlega heilsu, sem er mun meira en í sambærilegri könnun sem gerð var fyrir ári. Þá mældist andleg heilsa slæm hjá um tveimur af hverjum tíu.

„Könnun Vörðu veitir skýra innsýn í veruleika launafólks sem hefur tekið á sig þungar byrðir í heimsfaraldrinum, hvort sem litið er til fjárhagslegra þátta eða hrakandi andlegrar heilsu,“ segir Drífa Snædal, forseti Alþýðusambands Íslands.

„Enn á ný fáum við sönnur þess að sumt fullvinnandi fólk nær ekki endum saman og getur ekki mætt óvæntum útgjöldum. Það er verk að vinna í næstu kjarasamningum og í félagslegri umgjörð samfélagsins,“ bætir Drífa við.

Gagnrýna aðgerðaleysi stjórnvalda

Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB, segir að niðurstöðurnar segi ekki bara sögu um fullorðna einstaklinga á vinnumarkaði heldur sögu fjölda barna sem búi við ófullnægjandi lífsskilyrði vegna aðgerðaleysis stjórnvalda.

„Foreldrar þeirra barna eru líklegri til að glíma við andleg veikindi, þau fá sjaldnar næringarríka máltíð og nauðsynlegan fatnað en önnur börn, búa frekar við skort og líklegri til að þurfa að flytja oft. Þeirra hagur verður ekki tryggður með því að halda áfram á þeirri braut að lækka skatta á þá ríkustu, viðhalda kerfum þar sem örfáir einstaklingar græða á sameiginlegum auðlindum eða með aðhalds- og niðurskurðarkröfu á mikilvægar stofnanir, heilbrigðis- og félagsþjónustu og menntakerfið.,“ segir Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB.

Könnun Vörðu var gerð rafrænt dagana 24. nóvember til 9. desember 2021 meðal félaga í aðildarfélögum Alþýðusambands Íslands og BSRB og bárust alls 8.768 svör sem voru vigtuð eftir kyni og aðildarfélögum til að endurspegla betur þýðið.