Könnun Gallup fyrir samtökin Icelandic Wildlife Fund (IWF), NASF og Laxinn lifi leiðir í ljós að 69 prósent Íslendinga telja að koma eigi fram á umbúðum eldislax hvort hann komi úr sjó­kvía­eldi eða landeldi.

Umhverfissinnar og þeir sem vilja vernda villta laxastofna á Íslandi telja sjókvíaeldi óæskilegt. Þetta á við um þá sem kosta könnun Gallup sem eru umhverfissjóðurinn Icelandic Wildlife Fund, NASF (Verndarsjóður villtra laxastofna) og félagið Laxinn lifi.

Úrtak könnunar Gallup var 1.587 manns, átján ára og eldri, af öllu landinu. Af þeim svöruðu 867, eða 54,6 prósent, spurningunni: Ertu sammála eða ósammála því að komi skuli fram á umbúðum eldislax hvort hann komi úr sjókvíaeldi eða laxeldi?

Gallup.

Ef litið er til svarenda í heild þá lýstu 42 prósent sig mjög sammála ofangreindri spurningu og 27 prósent sögðust frekar sammála. Þannig telja samtals 69 prósent að merkja skuli eldislax eftir eldisaðferð. Þá sögðust 28 prósent hvorki vera sammála né ósammála. Aðeins tvö prósent sögðust frekar ósammála og eitt prósent sagðist mjög ósammála.

Minnstur áhugi hjá Miðflokknum

Gallup greinir svörin meðal annars eftir búsetu, kyni, aldri og stjórnmálaskoðunum. Þar kemur til dæmis fram að stuðningur við upprunamerkingar er minnstur meðal kjósenda Miðflokksins. Af þessum hópi segjast þó 50 prósent annað hvort sammála eða mjög sammála því að merkja eigi umbúðirnar. Það eru síðan kjósendur Pírata sem lýsa mestum stuðningi við merkingarnar. Af þeim eru 84 prósent sammála eða mjög sammála.

„Það er mjög ánægjulegt að yfirgnæfandi meirihluti íslenskra neytenda vill fá þessa upprunamerkingu á umbúðir utan um eldislax. Rekjanleiki og upplýsingar um hvaða aðferðir eru notaðar við matvælaframleiðslu skiptir fólk greinilega máli,“ segir Jón Kaldal, talsmaður umhverfissjóðsins Icelandic Wildlife Fund, um niðurstöður könnunarinnar.

Jón Kaldal, talsmaður umhverfissjóðsins Icelandic Wildlife Fund.
Fréttablaðið/ERNIR.

Aðspurður hvort merkingarmálin séu í ólestri hvað snerti eldislax í verslunum segir Jón svo vera hjá framleiðendum og pökkunarfyrirtækjum sem dreifi til stórverslana. „Hinu ber að hrósa að margir veitingastaðir, ýmsar fiskbúðir og stöku kjörbúðir hafa sett upp merkimiða þar sem sést hvort eldislaxinn kemur úr sjókvíaeldi eða landeldi,“ tekur hann þó fram.

Stórmál fyrir náttúruna

„Hvort eldislaxinn komi úr sjókvíaeldi eða landeldi er stórmál fyrir þau okkar sem er umhugað um náttúruna og mannúðlega búskaparhætti,“ svarar Jón því hvaða máli þessar merkingar skipti.

Jón segir sjókvíaeldi vera mengandi iðnað sem skaði villta laxastofna og hann eigi við meiri háttar dýravelferðarvanda að glíma.

„Eldislaxinn á að stóru leyti ömurlega tíð í sjókvíunum. Um og yfir 20 prósent eldisdýranna þola ekki þá vist sem þeim er búin og drepast ýmist vegna lúsasmits eða vetrarsára. Þetta er óásættanleg aðferð við matvælaframleiðslu. Það er mikilvægt fyrir neytendur að geta sniðgengið þessa vöru og sent framleiðendum hennar þannig skýr skilaboð,“ segir Jón Kaldal.

Einar K. Guðfinnsson, formaður Landssambands fiskeldisstöðva.
Fréttablaðið/Eyþór Árnason.

Merkingar ekki samræmdar í dag

Einar K. Guðfinnsson, talsmaður Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, segist ekki vita nákvæmlega hvernig þessum merkingarmálum sé háttað. Þau séu ekki samræmd.

„Enda er það þannig að landeldi í heiminum er svo mikið brotabrot af heildarframleiðslunni,“ bendir Einar á. „Vel má vera að einhver landeldisfyrirtæki kjósi að merkja sig sérstaklega en almennt er það þannig að sá lax sem menn borða, hvort sem þeir kaupa hann á veitingastöðum eða í verslunum, er í 99 prósentum tilvika úr sjókvía­eldi.“