„Ég samgleðst Erlu Bolladóttur vegna niðurstöðu héraðsdóms á þriðjudaginn og sú ákvörðun hefur verið tekin eftir samráð mitt og dómsmálaráðherra að ríkið mun ekki áfrýja þessari niðurstöðu til Landsréttar,“ segir Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.

Með úrskurðinum sem héraðsdómur felldi úr gildi á þriðjudaginn var Erlu synjað um endurupptöku á hennar þætti í Guð­mundar- og Geir­finns­málum í febrúar 2017. Hún er sú eina af þeim sex ein­stak­lingum sem hlutu dóma í Guð­mundar- og Geir­finns­málum árið 1980, sem ekki hefur fengið mál sitt endur­upp­tekið.

Leita leiða til flýtimeðferðar málsins

Katrín segir það vilja ríkisins að endanleg niðurstaða fáist í þessi mál sem fyrst og til skoðunar séu leiðir til að koma málinu í flýtimeðferð hjá endurupptökudómi með það fyrir augum.

„Ef málið kemst fyrir Hæstarétt myndi ég telja að það ætti að vera þar í algerum forgangi,“ segir Katrín.

„Ef málið kemst fyrir Hæstarétt myndi ég telja að það ætti að vera þar í algerum forgangi.“

Þá segir Katrín dóma Landsréttar fyrir jólin og nú dómur Erlu, sýna að dómstólaleiðin geti í sjálfu sér orðið mikilvægt lóð á vogarskálarnar í lúkningu þessara mála.

„Ég myndi halda að þessir dómar bæði Landsréttar í lok síðasta árs og nú þessi dómur í máli Erlu þýði að við séum að færast nær lúkningu á þessum málum,“ segir hún og vísar sérstaklega til dómsorða framkominna dóma og viðurkenningarinnar sem í þeim felst.

„Þessi dómstólaleið er þannig í raun hluti af uppgjöri málsins,“ segir hún.

Um þau orð Ragnars Aðalsteinssonar, lögmanns Erlu, að ríkið gangi strax til samninga um bætur segir Katrín: „Það er auðvitað sá munur á málum Erlu annars vegar og hinna að í máli Erlu liggi ekki fyrir sýknudómur og út frá gildandi lögum er er örðugt um vik að bjóða fram bætur meðan dómur um sök fyrir rangar sakargiftir liggur óhaggaður.“

Af þessari ástæðu leggur Katrín þess í stað áherslu á að leitað verði leiða til að flýta málinu eins og kostur er, fyrst hjá endurupptökudómi og svo hjá Hæstarétti.

Með úr­skurðinum sem felldur var úr gildi á þriðjudag synjaði endur­upp­töku­nefnd Erlu um endur­upp­töku á hennar þætti í Guð­­mundar- og Geir­­finns­­málum í febrúar 2017. Hún er sú eina af þeim sex ein­stak­lingum sem hlutu dóma í Guð­­mundar- og Geir­­finns­­málum árið 1980, sem ekki hefur fengið mál sitt endur­­­upp­­­tekið.

Mál hennar fer því til endur­­­upp­­töku­­dóms til nýrrar með­­ferðar og úr­­­skurðar um hvort skil­yrði eru fyrir því að endur­­­upp­­­taka hennar þátt í Geir­­finns­­málinu.

Dómurinn gefur leiðbeiningu um endurpptöku

Í for­sendum hins ný­upp­kveðna dóms héraðs­dóms er þó að finna nokkuð skýrar leið­beiningar réttarins um endur­upp­tökuna en þar segir meðal annars:

„Liggur því að mati dómsins ekki lengur ljóst fyrir að sak­felling stefnanda í dómi Hæsta­réttar í máli nr. 214/1978 teljist styðjast við næg sönnunar­gögn sem ekki verði vefengd með skyn­sam­legum rökum og hafi því borið að heimila endur­upp­töku á máli hennar.“

Þessar for­sendur verða ekki skyldar öðru vísi en svo að héraðs­dómur telji skil­yrði til endur­upp­töku upp­fyllt og því beri að endur­upp­taka málið.

Grundvöllur sakfellingar brostinn

Erla var dæmd í Hæsta­rétti árið 1980 fyrir rangar sakar­­giftir með því að hafa sam­­mælst um það með Kristjáni Viðari Júlíus­­syni og Sæ­vari Marínó Ciesi­elski að þau myndu bera sakir á fjóra menn, kennda við skemmti­­staðinn Klúbbinn, færu spjótin að beinast að þeim sjálfum vegna hvarfs Geir­­finns Einars­­sonar.

Í for­sendum hins ný­upp­kveðna héraðs­dóms segir að mat endur­upp­töku­nefndar á á­liti réttar­sál­fræðinga og skýrslum sem þeir gáfu um álit sitt, hafi ekki verið for­svaran­legt.

Byggt var á niður­stöðum réttar­sál­fræðinganna í málum annarra sak­borninga en í máli Erlu dugði ekki álit þeirra um að játningar Erlu væru ó­á­ræðan­legar.

Í dóminum segir að niður­stöður réttar­sál­fræðingana, „hljóti að hafa þýðingu við mat á því hvort sönnunar­gögn hafi hér verið rangt metin, eins og gilt hafi um aðra þætti málsins.“

„Telur dómurinn þó að þegar á allt er litið þá sé málum nú svo komið að stefnandi verði að njóta vafans.“

Þá segir einnig að sak­felling Erlu fyrir fyrir rangar sakar­giftir, verði vart byggð á sama grunni og dómurinn yfir henni árið 1980 gerði, en þar er byggt á játningum um saman­tekin ráð sak­borninga um að bera rangar sakir á menn, færi grunur að beinast að þeim sjálfum. „En af hálfu endur­upp­töku­nefndar virðist ekki gerð við­hlítandi grein fyrir þýðingu þessa.“

Þá full­yrðir dómurinn að fram­burðir Erlu og annarra um ferð til Kefla­víkur og nafn­greinda menn þar, séu ráð­gáta, það er að segja hvernig þær frá­sagnir urðu til og tóku svo breytingum.

„Telur dómurinn þó að þegar á allt er litið þá sé málum nú svo komið að stefnandi verði að njóta vafans,“ segir í dóminum.