Hollt mataræði skiptir okkur miklu máli. Jafnvel svo miklu að það getur haldið ýmsum sjúkdómum og kvillum í skefjum. Berglind Sigmarsdóttir, athafnakona og eigandi veitingastaðarins Gott, getur tekið undir það. Sonur hennar greindist með Tourette-sjúkdóm um 10 ára aldur. Kækir hans trufluðu hann í skóla og daglegu lífi og var það mataræðið sem breytti öllu til muna. Hún hefur gefið út tvær bækur ásamt eiginmanni sínum með uppskriftum að hreinu fæði.

„Sonur minn var greindur með ADHD fyrir. Hann var orkumikill í leikskóla og gekk svo vel í skóla framan af en þegar Tourette-sjúkdómurinn fer að láta á sér kræla verður allt mun erfiðara. Hann átti erfitt með að sitja kyrr og vera almennt til friðs, eins og ætlast er til í skólanum. Hann er mjög flottur strákur, skapandi og skemmtilegur en þetta kassalaga kerfi hentaði honum illa,“ segir Berglind.

„Hann byrjaði einn daginn að fá einhverja kæki og við vissum ekki hvað það var. Taugalæknir greindi hann með Tourette en það var ekkert annað í boði til að halda kækjunum niðri en sljóvgandi lyf. Það eru ekki til nein sérstök lyf við Tourette nema þessi, sem sljóvga einstaklinginn og róa kippina og kækina niður. Fyrir mér var það aldrei eitthvað sem ég vildi einu sinni prófa. Ég tók þá ákvörðun að prófa mataræðið áður.“

Berglind fór á stúfana og aflaði sér upplýsinga um sjúkdóminn. Keypti bækur og fletti upp á netinu. Á þessum tíma fyrir tæpum tíu árum var talsvert minna úrval af fæði sem fæst víða í dag, eins og glútenlaust eða sykurlaust fæði, og merkingar á vörum voru lélegar.

„Ég breytti því eldhúsinu í rannsóknarstofu og bjó allt til frá grunni, þannig að ég vissi hvað væri í öllu,“ segir Berglind.

„Það er alltaf talað um nokkra hluti sem eru að valda fólki vandræðum í mataræðinu, það er sykur, glúten, mjólkurvörur og ger. En svo er þetta mjög mismunandi eftir fólki. Ég er yfirleitt mjög ýkt þegar ég dett í svona gír svo ég ákvað bara að taka allt út sem gæti verið að valda einhverju. Tók litarefni, rotvarnarefni og öll gerviefni út. Þetta var algjörlega hreint fæði. Það þarf ekkert að vera eitthvað heilsuduft, það getur bara verið kjötsúpa, gerð úr heilnæmu hráefni. Þannig varð bókin til þegar ég ákvað að taka þetta saman og skrifa sögu sonar míns.“

Líkaminn er flókið fyrirbæri og það er engin skyndilausn þegar kemur að því að bæta heilsu. Það tekur tíma fyrir líkamann að taka breytingum og finna mun. Það er kannski þess vegna sem fólk gefst upp, það vill sjá niðurstöður strax eins og að taka eina pillu. Svo var það eitt kvöldið þegar Eurovision prýddi skjái landsmanna að það kom bersýnilega í ljós hversu mikið mataræðið hafði að segja.

„Ég sætti fordómum fyrir þetta, hversu hræðilegt þetta væri nú fyrir greyið barnið, hann mætti aldrei fá neitt. Þar sem ég ákvað að setja hann ekki á lyf var ég spurð hvort það væri ekki ábyrgðarleysi. Ég spyr bara, hvernig getur það verið ábyrgðarleysi að gefa barninu sínu holla fæðu? Ég hafði alltaf búið til sér fyrir hann. Við reyndum auðvitað öll í fjölskyldunni að taka þátt í þessu með honum svo hann væri ekki einn. Á þessu Eurovision-kvöldi gafst ég bara upp og lét undan. Sonur minn fékk að kafa í snakkskálina og nammið og allt sem var á boðstólum,“ segir Berglind.

„Hann varð svo veikur þetta kvöld. Hann fékk svo mikla kæki að hann náði ekki andanum. Hann lá bara í gólfinu, eftir eina kvöldstund af sukki. Þá sáum við raunverulega álagið á hann. Daginn eftir kastaði hann upp og það var meira að segja hringt frá skólanum til að athuga hvað hefði komið fyrir því kækirnir voru svo miklir. Hann gat bara ekki verið í skólanum og lært. Þarna sá hann sjálfur líka hvað þetta þýddi mikið fyrir hann. Eftir þetta var hann miklu meira til í þetta. Nokkrum mánuðum seinna var hann laus við þessa kæki.“

Sonur Berglindar er enn laus við kækina og borðar að mestu hreint fæði. Hann þolir hins vegar ýmislegt betur en þegar hann var yngri en finnur þegar hann þarf að taka til í mataræðinu.

„Ég veit ekki hvort mataræði getur haft áhrif á alla sjúkdóma eða greiningar en ég veit að hreint fæði myndi t.d. henta einstaklingum með ADHD betur. Þetta snýst allt um að hjálpa líkamanum að ná ákveðnu jafnvægi, þar spilar svefn t.d. líka inn í. Ég tel að það sé hægt að lækna líðan að mörgu leyti með því að borða heilnæmt fæði. Það eru alltaf að koma fram fleiri og fleiri rannsóknir sem sýna fram á tengsl milli þarmaflóru og geðheilbrigðis. Ég held að læknar séu í auknum mæli að taka undir þetta. Auðvitað er fullt af fólki sem þarf lyf og þau hjálpa mörgum. En það er líka fullt af fólki sem getur bjargað sér án þeirra. Það þyrfti meiri aðstoð hvað það varðar frá heilbrigðiskerfinu. Ég myndi vilja sjá að foreldrum yrði hjálpað með mataræði og heildrænar lausnir áður en gripið er til lyfja. Það er mikilvægt að við hjálpum þessum börnum sem eru með ADHD að komast í gegnum skólakerfið með heila sjálfsmynd. Ef ég hefði farið yfir með syni mínum öll Mentor-skilaboðin sem hann fékk frá skólanum og skammað hann í hvert skipti hefði það brotið hann niður. Það er rosalega erfitt að passa ekki inn í kerfið og vera gagnrýndur stöðugt fyrir að vera ekki að fara eftir þessum „gyllta þjóðvegi“ sem kerfið gerir okkur að fara eftir. En eru það ekki frumkvöðlarnir og oft skemmtilegustu karakterarnir sem fá að dafna bara eins og þeir eru?“

Sjá einnig: Er eðlilegt fólk til?

Umfjöllunina má finna í heild sinni í Tilverunni í Fréttablaði dagsins. 

Tilveran er sérstakur fréttakafli sem snýr að heilsu og samfélagslegum málum.