Persónuvernd segir vinnslu Landspítalans og Íslenskrar erfðagreiningar  vegna öflunar samþykkis COVID-19-sjúklinga fyrir notkun blóðsýna í þágu vísindarannsóknarinnar hafi ekki samrýmst persónuverndarlögum. Íslensk erfðagreining kveðst engan glæp hafa framið og kveðst skoða að hætta að aðstoða stjórnvöld við raðgreiningar þar til málið vinnist fyrir dómstólum.

„Athugun Persónuverndar var hafin í tilefni af ábendingum um töku blóðsýna á Landspítala samkvæmt fyrirmælum gefnum 3. apríl 2020. Samkvæmt ábendingunum var um að ræða sýni sem tekin voru úr öllum COVID-19-sjúklingum sem lágu inni eða komu á göngudeild Landspítala vegna COVID-19 á tilteknu tímabili og sem í kjölfarið voru send erfðarannsóknarfyrirtækinu Íslenskri erfðagreiningu,“ segir Persónuvernd.

Þá segir að blóðsýnin hafi verið send Íslenskri erfðagreiningu áður en viðbót við vísindarannsókn á vegum fyrirtækisins var samþykkt. Um var að ræða rannsóknina rannsóknina Faraldsfræði SARS-CoV-2-veirunnar og áhrif erfða og undirliggjandi sjúkdóma á COVID-19-sjúkdóminn sem hún veldur“.

Þessu er hafnað í yfirlýsingu frá Íslenskri erfðagreiningu.

„Íslensk erfðagreining mótmælir þeirri ákvörðun Persónuverndar að með þjónustu við heilbrigðisyfirvöld  í Covid-19 faraldrinum hafi fyrirtækið framið glæp. Íslensk erfðagreining mun leita þess að fá þessari ákvörðun hnekkt fyrir dómstólum,“ segir í yfirlýsingu fyrirtækisins.

„Þegar farsóttin barst til Íslands hentu starfsmenn fyrirtækisins frá sér öðrum verkefnum og snéru sér alfarið að því að styðja við sóttvarnir í landinu og nýttu til þess sérþekkingu, hugvit og tæki sem hvergi var annars staðar að fá. Ekkert af því sem fyrirtækið gerði var án þess að það væri borið undir sóttvarnarlækni og hlyti blessun hans,“ segir áfram í yfirlýsingunni.

Búa til nýjan skilning

Enn fremur segir ÍE að þegar faraldur af áður óþekktum sjúkdómi gangi yfir byggist framkvæmd læknisfræðinnar meðal annars á því að afla gagna sem séu sett í samhengi og túlkuð til þess að búa til nýjan skilning á sjúkdóminum.

„Án þess að afla upplýsinga um sjúkdóminn á kerfisbundinn hátt er læknisfræðin ekki að sinna sínu þjónustuhlutverki. Í byrjun apríl 2020 leit Covid-19  mjög ógnvekjandi út og mjög brýnt fyrir heilbrigðisþjónustuna að átta sig á því hversu víða veiran hefði farið um samfélagið. Til að ganga úr skugga um það var ákveðið af sóttvarnarlækni eftir samráð við Íslenska erfðagreiningu að kanna hversu stór hundraðshluti landsmanna hefði myndað mótefni gegn veirunni. Til þess að það væri hægt varð að skoða mótefni í blóði þeirra sem höfðu smitast og sýkst alvarlega. Í þeim tilgangi voru tekin sýni úr einstaklingum sem lágu sýktir inn á Landspítala. Þetta var gert í þeim tilgangi að skilja stöðu faraldursins í landinu svo hægt væri að sníða aðgerðir eftir vexti,“ segir Íslensk erfðagreining.

„Nú hefur Persónuvernd komist að þeirri niðurstöðu að sýnin hafi á engan hátt tengst sóttvarnarátaki og þar með hafi fyrirtækið brotið gegn persónuverndarlögum,“ segir enn í yfirlýsingu ÍE. Þetta stangist á við álit sóttvarnarlæknis, landlæknis og yfirlæknis smitsjúkdómadeildar Landspítalans. „Þegar það er álitamál hvort um sé að ræða vísindarannsókn á heilbrigðissviði er það samkvæmt lögum um vísindarannsóknir ekki Persónuverndar að skera úr um það.“

Að lokum kveðst Íslensk erfðagreining munu leita leiða þess að fá ákvörðun Persónuverndar hnekkt fyrir dómstólum.

„Þangað til að það hefur tekist er ekki ljóst hvort það sé skynsamlegt af fyrirtækinu að halda áfram að þjónusta sóttvarnaryfirvöld með því að raðgreina veiruna. Ef það var glæpur sem við frömdum er fullt eins líklegt að það sé glæpur sem við erum að fremja núna því við erum með raðgreiningunni að afla gagna sem við setjum í samhengi til þess að sækja nýja þekkingu og aðstoða þannig sóttvarnaryfirvöld í baráttunni við veiruna.“