Ragnar Jón Hrólfsson
Sunnudagur 23. október 2022
13.00 GMT

Björn Steinar og Brynjólfur hafa rekið Plastplan frá 2019 en fyrirtækið sérhæfir sig í vöruhönnun og framleiðslu nytjahluta sem búnir eru til úr endurunnu plasti. Hugmyndin að fyrirtækinu kemur frá námsárum Björns þegar hann fór til Hollands í sérhæfingu eftir nám sitt sem vöruhönnuður.

„Þetta byggir allt á þekkingu sem ég fæ frá plastendurvinnslusamtökum sem heita Precious Plastic sem ég vann fyrir í Hollandi. Ég fór þangað til þess að sérhæfa mig eftir að ég útskrifaðist,“ segir Björn en hann kom með þessa þekkingu aftur til Íslands þar sem hann setti upp fræðslumiðstöð til að miðla henni áfram.

„Við opnuðum lítið fræðslusetur í tuttugu feta gámi til að bjóða fólki að koma með plast og ræða vandamálið sem hefur skapast í kringum það. En síðan föttuðum við að ef við ætluðum að hafa einhver raunveruleg áhrif þá yrðum við að sýna fram á hversu gott hráefni þetta getur verið og hvað hægt er að framleiða margt,“ segir hann en þeir félagar byrjuðu með þessu samstarfi sem síðar meir átti eftir að þróast út í Plastplan.

Hættum að framleiða nýtt plast

Björn segir það mikilvægt að samfélagið hætti að hugsa um plast eins og það hefur gert hingað til og því sé mikilvægt að hætta að framleiða það.

„Við verðum að hætta að framleiða nýtt plast og byrja að nýta það sem er þegar á yfirborðinu. En það hefur verið okkur hlutverk frá upphafi að sanna að það sé hægt að vinna eitthvað frábært úr endurunnu plasti til að skapa hvatann til að endurvinna,“ segir hann en gífurlegt magn af því plasti sem nú þegar er til er ekki notað til endurvinnslu.

„Ég held að það séu einhver 98 prósent af plasti sem eru ekki að fara í viðeigandi farveg. Það er talað um að bara 2 prósent af plasti fari í skilvirkt ferli sem þýðir að það er endurnýtt í jafn góða afurð og það sem upprunalega var,“ segir hann og bætir við: „Við viljum vera í þessum 2 prósentum að búa til raunveruleg verðmæti. Að taka til dæmis plastpoka og framleiða rúðusköfu,“ segir Björn. Sem dæmi um vöru sem Plastplan hefur framleitt úr pokum, filmum og öðru úrgangsplasti má nefna smellu sem var fyrsta afurð samstarfs Plastplan og 66°Norður. Hún var unnin úr plasti frá 66°Norður og stuðlar að aukinni hringrás. Smellan var hönnuð, þróuð, og framleidd á vinnustofu Plastplan á Granda með hjálp vöruhönnuðarins og tónlistarmannsins Loga Pedro.

Klemmurnar sem plastplan þróaði fyrir 66° Norður ásamt Loga Pedro.
Fréttablaðið/AntonBrink

Hráefnið kemur víða að

Samhliða tækjaþróun og framleiðslu eigin hönnunarvöru hefur Plastplan átt í samstarfi við ótal fyrirtæki með umhverfisvænar áherslur og hjálpað þeim að taka græn viðbótarskref í rekstri með hjálp plastendurvinnslu. Það felur í sér að Plastplan sækir plast til þeirra vikulega, þrífur, flokkar, kurlar og framleiðir svo nýja nytjahluti sem nýtast samstarfsaðilum.

„Við förum til dæmis í Íslenska gámafélagið til að sækja plast en einnig í textílverksmiðjur, þar sem við fáum oft mjög góða liti sem eru okkur mjög dýrmætir því yfirleitt er plast ýmist glært, svart eða grátt,“ segir Brynjólfur. Hann segir jafnframt að tekið hafi tíma að vinna traust fyrirtækja.

„Þegar við byrjuðum fyrst með starfsemina var mjög erfitt að ganga inn í fyrirtæki og fá frá þeim hrávöru. En við erum rosalega þakklátir þeim fyrirtækjum sem tóku vel í þetta á sínum tíma,“ segir Brynjólfur en þá hafi Plastplan ekki verið komið langt á veg hvað varðar tækjakost og framleiðslugetu.

„Þá vorum við að kynna hugmyndir um það sem við ætluðum að vera. Við vorum ekki með tilbúnar vörur eða búnir að hanna eða byggja tækjakostinn sem við erum með í dag. Við vorum bara með heimasmíðuð mót og það að fólk treysti okkur var algerlega frábært,“ segir Björn.

Plast sem búið er að vinna tæta og breyta í hráefni.
Fréttablaðið/AntonBrink

Mánudagar erfiðastir

Mikil vinna liggur að baki bæði því að sækja plastið sem vinna á úr og svo að koma því í viðunandi ástand. Þetta geri þeir Björn og Brynjólfur iðulega á mánudögum.

„Þá erum við að sækja plastið, flokka, þrífa það og kurla,“ segir Björn og bætir við:

„Við flokkum plastið í sjö flokka og svo helst eftir lit aukalega svo við erum kannski að flokka þetta í einhverja fjörutíu flokka og síðan kurlum við það allt hér til að geta stjórnað öllu sem kemur að hönnuninni,“ segir hann en þeir hafi verið nokkurn tíma að koma sér upp almennilegri aðstöðu til þess.

„Rýmið sjálft er búið að þróast mjög mikið síðan við komum hingað út á Granda,“ segir Björn. „Við gerum ekki annað en að byggja og rífa veggi, því það kemur einhver ný vél sem umbreytir öllu sem við vorum búnir að hanna þetta út frá. Það er alltaf nýtt rými sem þarf að loftræsta eða breyta.“

Þrívíddarprentari Plastplan getur mótað plast í nánast hvaða form sem er.
Fréttablaðið/AntonBrink

Þrívíddarprentarinn reynist vel

Björn og Brynjólfur hafa í þrjú ár unnið að því að hanna og smíða sinn eigin þrívíddarprentara en hann nýta þeir í dag til að móta plastið í hvaða form sem þeir vilja.

„Þetta er svona mesta nýsköpunin sem er í gangi hjá okkur um þessar mundir,“ segir Björn en þeir hafi fengið hjálp víðs vegar að við að setja prentarann saman og forrita hann. Þeir séu enn að finna sem besta nýtingu á hann.

„Við erum að vinna að því að læra á þessi tæki og reyna að fá það mesta út úr þeim. Við erum í ferli við að reyna að velja og greina hvað er að gefa okkur bestu útkomurnar. Lykillinn í þessu öllu er að við erum að reyna að læra af mistökunum og kosturinn við plastið er að ef við gerum mistök þá bara hökkum við það aftur og það fer hringinn.“

Björn hellir tættu plasti í þrívíddarprentarann.
Fréttablaðið/AntonBrink

Sjálfbærni er markmiðið

Björn og Brynjólfur segja að í framtíðinni vilji þeir stefna á frekari vöruþróun og sölu á eigin hönnun. „Á síðasta HönnunarMars vorum við í fyrsta skipti að prófa að selja okkar eigin vörur en við vorum þar með vörulínu sem heitir „Every­day“ og er hönnuð úr okkar eigin plasti fyrir fyrirtækið en ekki fyrir einhvern annan. Við erum með sjö vörur í sölu núna, allt frá stólum og kollum yfir í hillur,“ segir Brynjólfur en stefna fyrirtækisins sé að vera sjálfbært en ekki rekið á styrkjum.

„Við reynum að vera einhvers staðar á milli listar og nýsköpunar og höfum þá líka mestan áhuga á að halda áfram að þróa þessa sérstöðu sem við erum með. Að vera innlend framleiðsla með sjálfbæran efnivið og við erum með fjölbreytta þekkingu til þess að gera það sem við gerum. Að reka hönnunarstúdíó sem samt vinnur eingöngu úr endurunnu plasti. Þetta er mjög þröngur rammi en við erum stoltir af því að ná að láta þetta ganga upp,“ segir Björn að lokum.

Athugasemdir