Félag sjúkrahúslækna, læknaráð Landspítala og Læknafélag Íslands gagnrýna að engar úrbætur hafi verið gerðar eftir skýrslu og tilmæli sérstaks starfshóps árið 2015 um úrvinnslu atvika innan heilbrigðiskerfisins en þau segja réttarstöðu heilbrigðisstarfsfólks óljósa auk þess sem afgreiðsla mála innan stjórnkerfisins er of tímafrek.

Í yfirlýsingu um málið kemur fram að Ísland sé eina norræna þjóðin sem ekki hefur innleitt löggjöf sem tekur til refsiábyrgðar heilbrigðisstarfsfólks þegar um alvarleg atvik er að ræða. Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu er nú með til rannsóknar eitt slíkt atvik þar sem hjúkrunarfræðingur er sakaður um að hafa orðið sjúkling að bana á geðdeild Landspítala fyrr í mánuðinum.

Hjúkrunarfræðingurinn, kona á sextugsaldri, var úrskurðuð í vikulangt gæsluvarðhald þann 25. ágúst síðastliðinn en í gær felldi Landsréttur úrskurðinn úr gildi. Að mati Landsréttar voru ekki slíkir rannsóknarhagsmunir í húfi til að hafa konuna áfram í haldi. Rannsókn málsins miðar vel að sögn lögreglu.

„Í ljósi þess gríðarlega álags sem hvílir á íslensku heilbrigðisstarfsfólki þurfa stjórnvöld að grípa til tafarlausra aðgerða til þess að koma í veg fyrir að einstakir heilbrigðisstarfsmenn séu lögsóttir og sakfelldir vegna kerfislægra vandamála, m.a. undirmönnunar, sem beinlínis eykur hættu á mistökum,“ segir í yfirlýsingunni.

Þá segir að það sé mikilvægt að koma á farvegi fyrir tilkynningar og samskipti sem taka tillit til sérstakra rannsóknarhagsmuna og viðurkenna þurfi refsiábyrgð vinnuveitenda, í stað þess að heilbrigðisstarfsmenn séu persónulega sóttir til saka. „Ábyrgð stjórnenda á kerfislægum mistökum vegna ófullnægjandi starfsaðstæðna, undirmönnunar og óhóflegs álags þarf að vera skýr.“

Félag sjúkrahúslækna, Læknaráð Landspítala og Læknafélag Íslands hefur óskað eftir að fá upplýsingar um stöðu málaflokksins innan stjórnkerfisins. Er erindinu beint til þeirra sem bera ábyrgð á málaflokknum og þeirra sem áttu fulltrúa í starfshóp velferðarráðuneytisins árið 2015.

Tillögur starfshóps Velferðarráðuneytisins 2015 voru eftirfarandi og spurningar um eftirfylgni þeirra.

  • Velferðarráðuneytið vinni reglugerð um viðbrögð og rannsókn Embættis landlæknis á óvæntum, alvarlegum atvikum og óvæntum dauðsföllum.

Hefur þessi reglugerð verið sett eða undirbúningur hafinn að vinnu hennar?

  • Ríkissaksóknari gefi út fyrirmæli til handa lögreglu um rannsókn óvæntra, alvarlegra atvika og óvæntra dauðsfalla.

Hafa þessi fyrirmæli verði gefin út eða undirbúningur hafinn að vinnu þeirra?

  • Unnar verði verklagsreglur hjá Embætti landlæknis og lögreglu þar sem samstarf þessara stjórnvalda verði nánar útfært varðandi rannsókn óvæntra, alvarlegra atvika í heilbrigðisþjónustu og óvæntra dauðsfalla.

Hafa þessar verklagsreglur verið settar eða undirbúningur hafinn að vinnu þeirra?

  • Mælt er með því að Embætti landlæknis og lögregla skipuleggi samstarf um rannsóknaraðgerðir, til dæmis með því að koma á fót vettvangsrannsóknarteymi.

Hefur þetta samstarf verið skipulagt og hefur verið komið á fót vettvangsrannsóknarteymi eða skoðað hvort tilefni sé til að koma því á laggirnar?

  • Skýra þarf nánar í lögum hvaða óvæntu dauðsföll ber að tilkynna til lögreglu.

Hefur verið skýrt nánar eða betur í lögum hvaða óvæntu dauðsföll eigi að tilkynna til lögreglu eða undirbúningur hafinn að slíkri vinnu?

  • Tekið verði upp samræmt skráningarkerfi um skráningu, úrvinnslu og eftirfylgd atvika um allt land.

Hefur samræmt skráningarkerfi verið innleitt eða undirbúningur hafinn að slíkri vinnu?

  • Innanríkisráðuneytið taki til skoðunar hvort rétt sé að bæta ákvæði um cumulativa hlutlæga refsiábyrgð í almenn hegningarlög.

Hefur ákvæði um ofangreinda hlutlæga refsiábyrgð verið endurskoðað í almennum hegningarlögum eða undirbúningur hafinn að þeirri vinnu?

  • Embætti landlæknis og lögreglu verði tryggt fjármagn til að ráðast í aðgerðir til að bæta verklag á þessu sviði.

Hafa embætti landlæknis og lögregla fengið sérstakt fjármagn til ráðast í ofangreindar úrbætur í þessum málaflokki eða hefur verið gert úttekt á því hvaða fjármuni gæti verið um að ræða?

Málþing um þessi mál verður á dagskrá á Læknadögum 2022 að undirlagi Félags sjúkrahúslækna og verður fulltrúa ráðuneyta og embætta boðin þátttaka.