Björk Eiðsdóttir
bjork@frettabladid.is
Laugardagur 22. ágúst 2020
10.00 GMT

Hreyfingin Black Lives Matter hefur verið áberandi í umræðunni að undanförnu í kjölfar mótmæla sem staðið hafa yfir í bandarískum stórborgum.

Opinbert markmið hreyfingarinnar sem hrundið var af stað fyrir sjö árum er að hvetja til ofbeldislausrar borgaralegrar óhlýðni í mótmælaskyni við lögregluofbeldi og allt fordómadrifið ofbeldi gagnvart svörtu fólki.

Flestum er enn í fersku minni mótmælahrinan sem fór af stað í Minneapolis snemmsumars eftir að George Floyd lést í andnauð þegar hvítur lögreglumaður hélt honum niðri í götunni með hnénu og þrengdi þannig að hálsi hans. Mótmælahrinan náði til fjölda bandarískra borga og hefur krafan um að kastljósinu sé beint að lögregluofbeldi gagnvart svörtum einstaklingum og kynþáttamisrétti í Bandaríkjunum almennt, aldrei verið háværari.


Réttlæti fyrir George Floyd

George Floyd, nafn sem stór hluti heimsbyggðarinnar nú þekkir, lést þann 25. maí síðastliðinn. Daginn eftir, þegar myndskeið af handtökunni varð opinbert, var öllum fjórum lögreglumönnunum sem hlut áttu að máli vikið úr starfi. Nú hefur sá sem þrengdi að öndunarvegi George með þeim afleiðingum að hann lést, Derek Chauvin, verið ákærður fyrir manndráp og hinir þrír fyrir aðild sína að málinu.

Breonna Taylor, 26 ára sjúkrahússtarfsmaður var skotin til bana af lögreglu á heimili sínu í Louisville, Kentucky.

Annað mál sem fékk minni athygli á sínum tíma en hefur nú náð upp á yfirborðið í bandarískum fjölmiðlum og verið uppspretta mótmæla í borginni Louisville í Kentucky, þar sem atvikið átti sér stað, og víðar er andlát Breonnu Taylor.


Andlát Breonnu Taylor


Þann 13. mars síðastliðinn var Breonna Taylor, 26 ára svört kona, starfsmaður sjúkrahúsa borgarinnar, sofandi heima hjá sér ásamt kærasta sínum, Kenneth Walker. Þau stóðu upp úr rúminu rétt eftir miðnætti þegar þau heyrðu bankað harkalega á útidyrahurðina. Eftir stutt samskipti við þá sem við dyrnar stóðu, skaut Kenneth úr byssu sinni og lögreglan sem hafði bankað á dyrnar svaraði í sömu mynt, skaut þó nokkrum skotum, sem einhver lentu í Breonnu.

Samkvæmt kærastanum, Kenn­eth, hóstaði Breonna og barðist við að ná andanum í alla vega fimm mínútur eftir að hún var skotin. Samkvæmt The Louisville Courier Journal fékk hún aftur á móti enga aðstoð fyrr en um 20 mínútum eftir að skot lögreglunnar hæfðu hana.

Leitarheimild vegna sendingar


Ástæða þess að lögreglan bankaði upp á heimili parsins er sú að hún hafði haft til rannsóknar tvo menn grunaða um fíkniefnasölu. Dómari hafði gefið út leitarheimild í íbúð Breonnu þar sem grunur lék á að annar mannanna hefði notað íbúðina til að taka á móti sendingum.

Dómarinn skrifaði upp á svokallaða „no-knock warrant“ eða leitarheimild sem gefur lögreglunni leyfi til að fara inn í húsnæði án viðvörunar og án þess að kynna sig sem lögreglu.


Dómarinn skrifaði upp á svokallaða „no-knock warrant“ eða leitarheimild sem gefur lögreglunni leyfi til að fara inn í húsnæði án viðvörunar og án þess að kynna sig sem lögreglu.


Engin fíkniefni fundust í íbúðinni og eftir að mótmælin vegna andláts Breonnu hófust í lok maí hefur þessi tegund leitarheimildar verið bönnuð og nú hefur einum lögreglumannanna verið sagt upp störfum.

Hver skaut fyrst?


Lögreglan í Louisville hefur haldið því fram að lögregluþjónarnir hafi ekki hafið skothríð fyrr en Kenneth hafi skotið í átt að þeim og ein kúlnanna lent í hné lögreglumanns, sem síðar jafnaði sig.

Jafnframt heldur lögreglan því fram að jafnvel þó leyfi hafi verið fyrir því að fara inn án þess að kynna sig eða banka hafi þeir bankað oft og kynnt sig sem lögreglu áður en farið var inn í íbúðina. Kenneth hefur aftur á móti sagt að vissulega hafi þau vaknað við hávært bank og spurt hver væri þar en aldrei heyrt tilkynningu um að það væri lögreglan. Samkvæmt lögreglunni brutu þeir sér leið í gegnum útidyrahurðina og lentu þá undir eins í skothríð sem þeir svöruðu með því að skjóta á móti.

Leikkonan Amy Schumer birti þessa mynd á instagram reikningi sínum á dögunum þar sem hún fer fram á að lögreglumennirnir sem skutu Breonnu, verði handteknir. Mynd/instagram

Engin ákæra


Eins og fyrr segir var einum lögreglumannanna, Brett Hankison, sagt upp störfum. Hinir tveir, Jon Mattingly og Myles Cosgrove, hafa verið færðir til í starfi en enginn þeirra hefur verið ákærður fyrir glæp. Málið er enn til rannsóknar hjá saksóknara Kentucky-fylkis og FBI. Móðir Breonnu hefur jafnframt höfðað mál gegn lögreglumönnunum þremur sem áttu hlut að máli.

Kenneth Walker, 27 ára gamall eftirlifandi kærasti Breonnu, var handtekinn á staðnum og í framhaldi ákærður fyrir tilraun til manndráps eftir að hafa skotið einn lögreglumannanna í fótinn. Fallið var frá ákærunni þann 22. maí eftir að yfirvöld fundu fyrir auknum þrýstingi frá mótmælendum.

Frá blaðamannafundi fjölskyldu Breonnu; lögmenn fjölskyldunnar, Benjamin Crump og Lonita Baker, ásamt móðurinni Tamika Palmer. mynd/Getty

Faðir Kenneth og alnafni sagði í Louisville Courier Journal nú um miðjan mánuðinn að hvorki sonur hans né kærasta hans til margra ára hefðu verið fíkniefnasalar. Þau hafi bæði verið í vinnu og löghlýðnir borgarar. Hefðu þau vitað að lögreglan væri við dyrnar hefðu þau hleypt henni inn án vandræða, lögreglan hafi aftur á móti gerst sek um hryllileg mistök.


Ættingjarnir ósáttir


Ættingjar Breonnu og lögfræðingar halda því fram að lögreglan hafi aldrei kynnt sig sem slíka og benda jafnframt á að Kenneth hafi haft leyfi fyrir byssunni sem hann skaut úr. Hann hafi óttast um líf þeirra og haldið að um innbrot væri að ræða.


Símtal við neyðarlínuna styður þessa skýringu en þar segir Kenn­eth: „Það sparkaði einhver upp hurðinni og skaut kærustuna mína.“ Fjölskyldan hefur jafnframt lýst yfir undrun sinni yfir því að lögreglan hafi ákveðið að framkvæma leitina um miðja nótt enda hafi þá þegar verið búið að handtaka þann grunaða í málinu.

Það sem hefur áunnist


Mál Breonnu hefur loks náð athygli um öll Bandaríkin en sumir vilja meina að það hafi tekið þennan tíma vegna COVID-19 faraldursins.

Þann 11. júní voru heimildir lögreglu til að fara inn á heimili án þess að banka eða kynna sig bannaðar.

Þann 23. júlí var lögreglumanninum Brett Hankison sagt upp störfum.

Borgarstjóri Louisville, Greg Fischer, hefur tilkynnt að um fleiri breytingar verði að ræða og meðal annars verði tilnefndur nýr lögreglustjóri, lögreglumönnum verði gert að bera myndavélar á sér við húsleit og eftirlit með lögreglumönnum borgarinnar verði aukið.

Nú fimm mánuðum eftir dauða Breonnu átti fjölskylda hennar fund við fyrsta svarta yfirmann dómsmála í Kentucky, Daniel Cameron, og ítrekaði kröfu sína um að lögreglumennirnir yrðu sóttir til saka. Tamika Palmer, móðir Breonnu, lét hafa eftir sér á blaðamannafundi við tilefnið: „Þetta er orðið stærra en Breonna, stærra en Black Lives. Við þurfum að finna leið til að laga borgina, græða sárin.“

Fjölmiðlakonan Oprah Winfrey hefur aldeilis látið til sín taka í baráttunni fyrir réttlæti til handa Breonnu. Tímarit hennar O breytti út af vananum í fyrsta sinn á tuttugu ára útgáfuferli og birti ekki mynd af Opruh sjálfri á forsíðunni heldur er Breonna forsíðufyrirsætan á septembertölublaðinu sem út er komið.

Nú í september, í fyrsta sinn í 20 ára sögu O tímaritsins, prýðir Oprah Winfrey ekki forsíðu blaðsins.

Forsíðutextinn er á þessa leið: Breonna Taylor, fædd 5. júní 1993 – myrt af lögreglu 13. mars 2020. Hennar líf skiptir máli.

En Oprah bætti um betur og lét í byrjun mánaðarins setja upp 26 auglýsingaskilti í Louisville, jafn mörg og árin sem Breonna lifði. Skiltin skarta téðri forsíðumynd af Breonnu ásamt ákallinu: „Farið fram á að lögreglumennirnir sem komu að morðinu á Breonnu Taylor verði handteknir og sóttir til saka!“

Oprah Winfrey lét setja upp 26 auglýsingaskilti í Louisville, heimabæ Breonnu, með ákalli um réttlæti henni til handa. Fréttablaðið/Getty
Athugasemdir