Hæstiréttur hafnaði í dag endurupptöku á máli Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og Tryggva Jónssonar. Þannig er ákvörðun endurupptökunefndar hafnað sem féllst á beiðnir þeirra um endurupptöku málsins í apríl 2018.

Málið snýr að skattalagabrotum Jóns Ásgeirs, Trausta og Kristínar Jóhannesdóttur í tengslum við rekstur Baugs og fjárfestingafélagsins Gaums. Árið 2007 voru þau dæmd til að greiða sektir fyrir brotin og árið 2012 voru þau aftur dæmd til refsingar og greiðslu sekta og sakarkostnaðar.

Jón Ásgeir og Tryggvi lögðu málið fyrir Mannréttindadómstól Evrópu árið 2017 á þeim grundvelli að brotið hefði verið gegn rétti þeirra með því að vera saksóttir og refsað tvívegis vegna sömu eða efnislega sömu háttsemi í tveimur aðskildum málum. Dómstóllinn komst að þeirri niðurstöðu að íslenska ríkið hefði brotið gegn þeim í meðferð málanna.

Í dómi Hæstaréttar í dag kom fram að dómstóllinn hafi úrskurðarvald um ákvarðanir endurupptökunefndar. Þá var vísað til þess að með aðild að mannréttindasáttmála Evrópu séu samningsríkin ekki þjóðréttarlega skuldbundin til að tryggja þeim sem Mannréttindadómstóll Evrópu telur að brotið hafi verið gegn við meðferð máls fyrir innlendum dómstólum rétt til að fá málið endurupptekið.

Fram kemur í tilkynningu á vef Hæstaréttar að hvergi í íslenskum lögum væri „mælt berum orðum fyrir heimild til endurupptöku máls að gengnum dómi mannréttindadómstólsins. Endurupptaka yrði því ekki reist á beinni lagaheimild.“

Gestur Jónsson, verjandi Jóns Ásgeirs.

„Þetta er auðvitað staða sem er alvarleg ef við höfum gengist undir það að virða sáttmála eins og Mannréttindasáttmála Evrópu en höfum ekki gert það sem þarf til þess að tryggja það að þegnarnir fái að njóta þessara réttinda,“ segir Gestur Jónsson, verjandi Jóns Ásgeirs í samtali við Fréttablaðið.

Honum þyki undarlegt að dómurinn hafi fallið og segir Mannréttindasáttmálann gildandi lög á Íslandi. „Hann er ekki bara einhver sáttmáli úti í Evrópu, þetta er hluti af íslenskri löggjöf. Alþingi setti Mannréttindasáttmálann sem hluta af Íslenskum lögum árið 1994. Og í þeim ákvæðum felst meðal annars það að íslenska ríkið skuldbindur sig til þess að tryggja þegnum sínum það að þeir fá notið þeirra réttinda sem Mannréttindadómstóll Evrópu segja að séu innifalin í þessum sáttmála og það þýðir það að við erum skuldbundin til þess að fylgja eftir þeim réttindum sem Jón Ásgeir og Tryggvi fengu staðfest að þeir ættu með þessum dómi mannréttindadómstólsins 2017.“