Ég er verkfræðingur og hef farið úr einu í annað má segja. En ég tók meistaragráðu í efnaverkfræði með næringarfræði og lífefnafræði sem grunn.“

Ragnheiður lærði í Danmörku en tók við starfi á Keldnaholti við heimkomuna.

„Þá fór ég að vinna með plastefni og svo málma og endaði á að taka doktorsgráðu við Danska Tækniháskólann um tæringu málma. Í beinu framhaldi af doktorsprófinu fór ég í MBA-nám við Háskóla Íslands.“

Ragnheiður starfaði á Keldnaholti og síðan á Orkustofnun þar til hún fór að vinna að eigin sprotafyrirtækjum en meðfram því starfaði hún sem stundakennari við Háskóla Íslands og birti fræðigreinar.

„Þegar ég sá stöðu rektors auglýsta fannst mér það spennandi áskorun enda er ég sannfærð um að landbúnaður eigi sér bjarta framtíð hér á landi auk þess sem svo margt er að gerast í umhverfis- og loftslagsmálum.“


Hundrað og þrjátíu ára saga


Ragnheiður segir sögu skólans ríka en árið 1889 var stofnaður Búnaðarskóli á Hvanneyri sem svo varð að Bændaskólanum árið 1907. Það var svo fjörutíu árum síðar sem kennsla í búvísindum hófst á háskólastigi.

„Þetta er því orðin rúmlega 130 ára saga og segja má að það hafi ríkt mikil framsýni þarna 1947 þegar nám hófst á háskólastigi. Í dag erum við með búfræðina á framhaldsskólastigi og búvísindin á háskólastigi. Þetta var samtvinnað frá upphafi og styður vel hvort við annað. Það komast færri að en vilja í búfræðina og hefur það lengi verið þannig. Ungir bændur hafa verið að biðja okkur að taka fleiri inn en það er í raun verklegi hlutinn sem er flöskuhálsinn í því,“ segir Ragnheiður.

Nú er einn bekkur tekinn inn í búfræðinni en unnið er í því að taka inn fleiri nemendur í fjarnám í haust.

Ragnheiður I Þórarinsdóttir rektor er sannfærð um að tækifærin liggi í nýsköun. Mynd/Aðsend

Ragnheiður segir starfsmenn skólans hafa tamið sér nýjar vinnuaðferðir á liðnu ári, en á vormánuðum 2020 var kennsla færð í fjarkennslu á einni nóttu.

„Lærdómsferlið var krefjandi og kennarar, nemendur og starfsmenn lögðu hart að sér til að láta hlutina ganga upp,“ segir hún.

Þrettán þjóðlönd

„Hér hefur verið mikil aukning í bæði fjölda starfsfólks og nemenda og ég taldi það um daginn að á þessum litla vinnustað er fólk frá þrettán þjóðlöndum. Bæði hefur gengið vel að fá fólk til starfa hjá okkur og við höfum fengið mikið af styrkjum frá samkeppnissjóðum hér og erlendis,“ segir Ragnheiður en styrkir úr samkeppnissjóðum hafa hátt í þrefaldast og með auknum styrkjum hefur verið hægt að ráða inn fleiri sérfræðinga og bæta við doktorsnemum.

„Sem dæmi þá hafa sjö doktorsnemendur útskrifast frá upphafi en nú stunda fimmtán doktorsnám við skólann.“

Landbúnaðarháskóli Íslands tók til starfa árið 2005 með sameiningu Landbúnaðarháskólans á Hvanneyri, Garðyrkjuskóla ríkisins á Reykjum og Rannsóknastofnunar landbúnaðarins, Keldnaholti. Í byrjun síðasta árs voru gerðar ákveðnar breytingar á skipulagi skólans og litu þrjár nýjar fagdeildir dagsins ljós: Ræktun og fæða, Náttúra og skógur og Skipulag og hönnun og er kennt á Hvanneyri, Keldum og á Reykjum.


Land orðið mikil auðlind


„Krafan er alltaf að aukast í framleiðsluferlinu og Ísland með allar þessar auðlindir og orðstír í útflutningi býr að ótal tækifærum. Ég sé fyrir mér að landbúnaður muni vaxa mikið á næstu árum hér enda er land orðið svo mikil auðlind og við getum nýtt okkar mikið betur. Við erum rík þjóð og við tökum ýmsu sem gefnu. Þegar okkur vantar vatn er einfaldlega opnuð ný borhola á meðan aðrir þurfa að kreista meira úr þeirri sem er fyrir.

„Ég sé fyrir mér að landbúnaður muni vaxa mikið á næstu árum hér enda er land orðið svo mikil auðlind og við getum nýtt okkar mikið betur."

Hollenskir gróðurhúsabændur sögðu mér til að mynda að þar væri landið undir gróðurhúsið jafndýrt og gróðurhúsið sjálft með öllum græjunum,“ útskýrir Ragnheiður sem segist sjá gríðarleg tækifæri í ræktun hér á landi.

„Við tókum það saman að hér er ræktað undir gleri á um tuttugu hekturum en á meðan er talan í Hollandi 10 þúsund hektarar.“

Ragnheiður segir sjálfvirkni vera mikið að taka yfir og þannig fækki störfum í landbúnaði um leið og framleiðslan aukist. „Launakostnaður hér á landi er hár miðað við önnur lönd svo ef við ætlum að vera samkeppnishæf við innflutning þarf að horfa til þess. Það er blákaldur veruleikinn.“

Samfélagið á Hvanneyri er einstakt þar sem eru stúdentagarðar, kúabú, stærðar reiðhöll og sauðfjárbú. Mynd/Aðsend

Ragnheiður segir samfélagið á Hvanneyri einstakt.

„Við erum á votlendissvæði þar sem ríkir alþjóðleg fuglavernd en fáir vita af þessu. Þetta skapar okkur mikla sérstöðu sem við eigum eftir að nýta betur og vinna áfram með Umhverfisstofnun. Okkur langar að hægt sé að koma og skoða fuglana á meðan verndun þeirra er gætt. Hér er 300 manna byggð, skóli og Landbúnaðarsafn. Svo það er ýmislegt í gangi hér. Ég held að flestir keyri bara framhjá Hvanneyri án þess að beygja hingað inn og fatta ekki að hér er ýmislegt að skoða.“

Lambakjötið of ódýrt


Á Hvanneyri er boðið upp á stúdentagarða og búsetuúræði af ýmsum stærðum. „Hér er jafnframt leikskóli og grunnskóli svo fjölskyldufólk með yngri börn getur varla fundið neitt betra.“

„Við höfum verið í góðu samstarfi við atvinnu- og nýsköpunarráðuneytið og höfum meðal annars unnið skýrslu um fæðuöryggi sem mun leggja grunninn að mótun fæðuöryggisstefnu fyrir Ísland sem hingað til hefur ekki verið til. Við höfum líka verið að taka út stöðu sauðfjárbænda sem hefur verið slæm. Að mínu mati greiðum við alltof lítið fyrir lambakjötið og bændur fá ekki upp í framleiðslukostnaðinn,“ segir hún.

Ragnheiður segir mikinn áhuga meðal unga fólksins á bændastarfinu en erfitt sé að byrja á búskap frá grunni. Mynd/Aðsend

Ragnheiður segir ekki vanta áhugann á bændastarfinu en erfitt geti verið að byrja frá grunni.

„Það er eitt að taka við skuldlitlu búi en annað að starta frá grunni. En svo eru tækifærin í frumhráefnisframleiðslu gríðarleg og mikil nýsköpun í gangi. Í fæðuöryggisskýrslunni kom fram að um eitt prósent korns til manneldis er framleitt hér á landi en gæti verið mikið meira,“ segir Ragnheiður og bendir á tækifærin þar.

Tækifæri í skordýrum og þörungum


„Svo ef maður horfir á nýju fyrirtækin í þörungaframleiðslu, en þar höfum við sem skóli til dæmis enn ekki haslað okkur völl. En þarna þarf að mennta fólk og efla það svið ef upp koma fleiri og fleiri fyrirtæki í þörungaræktun. Svo finnst mér skordýraræktun líka mjög spennandi í fóðurhráefni og það er heilmikið um að vera í því á alþjóðlegu sviði. Ef þú ert með hugmynd og ert nógu sniðugur þá eru til peningar og tækifærin eru endalaus,“ segir Ragnheiður og bendir á nýsköpun í ferðatengdum landbúnaði eins og til dæmis Friðheima í Reykholti og Garð í Eyjafirði.

„Ef þú ert með hugmynd og ert nógu sniðugur þá eru til peningar og tækifærin eru endalaus.“

Mikið er lagt upp úr aðstöðu skólans enda segir hún engan sækja í spennandi nám ef aðstaðan sé léleg. „Þú færð ekki unga fólkið nema með fyrsta flokks aðstöðu, það eru gerðar kröfur þegar fólk velur sér háskóla. Við erum að reyna að standast þær,“ segir Ragnheiður og bendir á að á Hvanneyri sé kúabú, reiðhöll fyrir um 80 hross og sauðfjárbú.

„Íslenskur landbúnaður á bjarta framtíð og mun vafalítið spila stórt hlutverk í íslenskri matvælaframleiðslu fyrir innanlandsmarkað og aukins útflutnings. Áskoranir eru margar en tækifærin fylgja þeim og drög að landbúnaðarstefnu, vinna við gerð loftslagsstefnu, aukinn áhugi og almenn umræða um landbúnað, umhverfis-, loftslags- og skipulagsmál fylla okkur öll bjartsýni, enda landið okkar gjöfult á auðlindir og landið þekkt fyrir hreinleika og gæðaafurðir,“ segir hún að lokum.