Komið hafa upp nokkur tilvik á síðustu vikum þar sem fullorðnir aðilar hafa verið að greiða ungmennum á grunnskólaaldri peninga fyrir kynferðislegar ljósmyndir. Leið þeirra að samskiptum við ungmennin er í flestum tilvikum í gegnum spjall á netinu og þá helst Snapchat og Instagram auk þess sem Tik tok og appið Telegram hafa verið nefnd.

Samskiptin eiga sér stað þannig að börnum eru boðnar á bilinu 5.000-10.000 krónur fyrir myndina og fer upphæðin eftir því hvað sést á myndinni og hversu skýr hún er. Greiðslur hafa farið fram í gegnum öpp eins og Aur og Kass.

Þetta kemur fram í bréfi sem skóla- og frístundasvið Reykjavíkurborgar hefur sent til foreldra og forsjáraðila en það var sent í samstarfi við Samfok, samtök foreldra grunnskólabarna í Reykjavík, og Heimili og skóla.

Nota myndirnar gegn börnunum

Í bréfinu kemur fram að vitað er að fullorðnir aðilar sem kaupa ljósmyndir af börnum noti myndirnar stundum gegn þeim til að fá þau til að senda fleiri og grófari myndir. Eins reyni þessir aðilar stundum að nálgast börn á frekari hátt m.a. með því að gefa þeim gjafir og bjóðast til að gera þeim einhverskonar greiða. Þegar slíkt á sér stað er viðkomandi að reyna að mynda persónulegt samband við ungmennin, búa til sameiginlegt leyndarmál og aðilinn á þá inni hjá þeim fyrir vikið.

„Þetta er því miður þekkt leið í kynferðisbrotamálum gegn börnum, að bjóða þeim sælgæti, peninga eða aðrar gjafir til að vinna sér inn traust og velvilja. Það getur því reynst barni erfiðara að neita viðkomandi um kynferðislega greiða ef það hefur þegið gjafir eða peninga frá viðkomandi. Barnið getur upplifað skömm yfir fyrri samskiptum og því getur það reynst barni erfitt að segja frá því sem hefur gerst. Fullorðnir eru í valdastöðu gagnvart börnum og ábyrgðin er alfarið í höndum hins fullorðna aðila," stendur í bréfinu.

Börn gera sér ekki grein fyrir hættunni

Kolbrún Hrund Sigurgeirsdóttir, verkefnastjóri Jafnréttisskólans, segir í samtali við Fréttablaðið að í ljósi þess að nokkur tilvik hafi komið upp á skömmum tíma hafi þeim þótt ástæða til að ýta við fólki. Erfitt sé fyrir foreldra og aðra að bregðast við ef þeir viti ekki af vandanum.

„Þetta er eins og segir í bréfinu ný birtingarmynd. Þetta er ekki eitthvað sem er bundið við hverfi heldur er þetta eitthvað sem er að gerast á netinu. Það er mikilvægt að við sinnum þessu forvarnarstarfi stöðugt og að fólk leiti hjálpar til að setja slík mál í réttan farveg."

Hún segir að börnin geri sér oft ekki grein fyrir hættunni sem að fylgi því að senda slíkar myndir. „Þau eru jafnvel bara að taka myndir af öðrum en þeim sjálfum en eru ekki að gera sér grein fyrir því hvað þau eru að hleypa ókunnugum nálægt sér. Fyrir þeim er þetta bara „easy money", án þess að þau átti sig á afleiðingunum," segir Kolbrún.

Mikilvægt að stöðva aðgengi þessara aðila

Í bréfinu er brýnt fyrir foreldrum að mikilvægt sé að stöðva aðgengi þessara aðila að börnunum og að ræða við börnin um þennan veruleika. Foreldrar geti farið yfir reikningsyfirlit barna sinna og athugað hvort ókunnugir aðilar hafa verið að leggja inn á börnin.

„Barnið þarf að átta sig á hættunni án þess að það upplifi skömm. Það getur reynst fullorðnum auðvelt að afvegaleiða börn og börnin bera ekki ábyrgð á því. Reynið því frekar að mynda öruggt rými fyrir ykkar barn til að segja frá ef það þekkir til slíkra mála eða hefur orðið fyrir slíku sjálft."

Hrefna Sigurjónsdóttir, framkvæmdastjóri Heimilis og skóla, segir í samtali við Fréttablaðið að það sé gríðarlega mikilvægt að eiga samtalið um Internetið reglulega og hvers konar staður það er. „Þetta forvarnarstarf þarf stöðugt að vera í gangi." Eins segir hún að slík mál hafi færst í aukarnar í faraldrinum og því sé sérstök ástæða til að fylgjast með hvað börn eru að gera á netinu.

Ef börn segja frá eða þið hafið upplýsingar eða grun um mál af þessum toga þá getur verið um að ræða brot á hegningarlögum. Því ber að tilkynna málið tafarlaust til lögreglu og barnaverndar í síma 411 9200.