Örn Pálma­son er kominn aftur til Úkraínu en hann flúði landið í lok febrúar nokkrum dögum eftir inn­rás Rússa. Örn hefur starfað í Úkraínu síðan 2018 við fram­leiðslu á vörum úr endur­nýttu timbri. Hann rekur verk­stæði í vestur­hluta landsins ná­lægt borginni I­va­no-Frankivsk.

„Þegar það voru tvær vikur liðnar af stríðinu og það var komið í ljós hverjir af okkar starfs­mönnum myndu fara í herinn og hverjir ekki þá var komin svona ó­þreyja í menn. Þeir vildu frekar vinna heldur en að sitja bara og fylgjast með hörmungum. Ég var til í að taka sénsinn með þeim og við settum þetta bara í gang,“ segir Örn.

Hann flaug frá Ís­landi til Var­sjár síðustu helgi og keyrði svo þaðan yfir til Úkraínu. Hann segir ferða­lagið hafa gengið nokkuð greið­lega og að­eins tekið um klukku­tíma að komast yfir landa­mærin.

„Þetta er orðið mjög breytt. Þegar ég yfir­gaf landið nokkrum dögum eftir að stríðið byrjaði þá voru varð­póstar út um allt. Maður var stoppaður út um allt og tékkað á pappírum og maður sá her­menn út um allt. Núna sér maður miklu minna af þessu, það er búið að koma upp fullt af skot­byrgjum hérna en það eru ekki verðir,“ segir Örn og bætir við að hann sé þó enn stoppaður reglu­lega og beðinn um að sýna pappíra.

Búið er að ræsa aftur vinnuvélarnar á verkstæði Arnar og félaga.
Mynd/Aðsend

Mikið mannfall á báðum hliðum

Að sögn Arnar er mann­fallið byrjað að bíta á Úkraínu­mönnum en ljóst er að mikið hefur mætt á úkraínska hernum eftir tæpa þrjá mánuði af linnu­lausum á­tökum á fjölda víg­stöðva.

„En þetta fólk ber sig af­skap­lega vel. Það er mikill húmor í Úkraínu­mönnum en það kraumar alveg mikill harmur. Því nú eru byrjaðar að koma fréttir frá víg­vellinum og það eru flestir ein­hvern veginn tengdir ein­hverjum sem eru fallnir.“

Úkraínski herinn birtir ekki opin­berar tölur um mann­fall en að sögn tíma­ritsins TIME er talið að Úkraínu­menn hafi misst 10 prósent af her­afla sínum, um 25.000 manns síðan í febrúar.

Breska varnar­mála­ráðu­neytið telur Rússa hafa misst þriðjung af þeim her­afla sem þeir sendu til Úkraínu en úkraínska varnar­mála­ráðu­neytið segir Rússa hafa misst 27.900 manns.

Örn er nú búinn að ræsa vinnu­vélarnar á verk­stæði sínu aftur og byrjaður að fram­leiða vörur á­samt sam­starfs­fé­lögum sínum.

„Við erum nú að fram­leiða garð­hús­gögn úr þessum eðal endur­unna við sem við ætluðum að flytja til Ís­lands. En sumarið er nú svo stutt á Ís­landi að væntan­lega náum við ekki sumrinu þar. Þannig þau fara væntan­lega niður til Hollands og Dan­merkur,“ segir Örn og bætir við að hann ætli að reyna að senda gám til Ís­lands í næstu viku.

Úkraínskir kollegar Arnar á verkstæðinu.
Mynd/Aðsend

Listaverk úr stríðsgögnum

Spurður um hvort hann hafi ekkert í­hugað að færa sig yfir í brota­járnið og nýta yfir­gefin stríðstól Rússa í eitt­hvað upp­byggi­legt segir hann:

„Það getur meira en verið, ég er alveg viss um það. Hér er hefð fyrir því að gera lista­verk úr rúss­neskum stríðs­gögnum. En það er rosa­legur bar­áttu­hugur í þessari þjóð og þeir eru alveg sann­færðir um það að þeir ætli að vinna Rússa, þetta er bara spurning um tíma.“

Örn segir Rússa ekki hafa sent sprengjur þangað sem hann er staddur í nokkurn tíma. Hann verður þó var við af­leiðingar stríðsins á mörgum sviðum, engin götu­lýsing sé á nóttunni og út­göngu­bann eftir klukkan ellefu. Spurður hvort hann telji sig vera öruggan segir hann:

„Það er ekkert öruggt að fara inn í land þar sem það er stríð en ég tel það fyrir mig að það séu meiri líkur en minni að ég sé í skjóli.“