Mér finnst ég aldrei hafa tekið sérstaka ákvörðun um að skrifa endilega glæpasögur. Ég las rosalega mikið sem krakki og bókasafnið á Akranesi var nánast mitt annað heimili,“ svarar Eva Björg, aðspurð hvenær áhuginn á hinum myrku hliðum mannlegs eðlis hafi kviknað.

„Mér var stundum skutlað heim af starfsfólki safnsins á kvöldin,“ segir hún og hlær.

„Ég kláraði fyrstu heilu söguna sem unglingur þegar ég tók þátt í smásagnakeppni í skólanum. Reyndar fór ég þá beint í glæp, en í sögunni myrti stelpa bestu vinkonu sína,“ segir hún og svo virðist sem snemma hafi þráðurinn verið valinn.

Í háskóla lagði Eva fyrir sig félagsfræði þar sem hún sat meðal annars kúrs í afbrotafræði og fjallaði í framhaldi um fanga í BA-ritgerð sinni.

„Ritgerðin fjallaði um hvort betrunarvist hefði áhrif á endurkomur fanga, en ég gerði samanburð á Íslandi og löndum eins og Bandaríkjunum þar sem fangelsi eru meira hugsuð sem refsivist.


Morð óskiljanlegt flestum


„Ég held ég hafi alltaf haft mikinn áhuga á mannlegri hegðun og fólki almennt. Það að drepa einhvern er ýktasta formið sem mannleg hegðun býður upp á og ég held að flestir hafi gríðarlegan áhuga á því, það er fyrir okkur svo óskiljanlegt að einhver geti myrt aðra manneskju,“ segir hún.

„Það að drepa einhvern er ýktasta formið sem mannleg hegðun býður upp á og ég held að flestir hafi gríðarlegan áhuga á því, það er fyrir okkur svo óskiljanlegt að einhver geti myrt aðra manneskju.".

„Við viljum flest leitast við að skilja hvernig slíkt getur gerst og mér finnst gaman að sökkva mér í það,“ segir Eva og bætir við að svo óhugsandi glæpur sé þó í raun nær okkur en við höldum.

„Við hugsum að við gætum ómögulega framið slíkan glæp, en svo hefur sagan sýnt að fleiri eru færir um að fremja hræðilega glæpi en við höldum. Ef við til að mynda horfum á seinni heimsstyrjöldina og sjáum hversu hræðilega hluti fólk gerði – einfaldlega því það hafði leyfi til þess frá yfirvaldi.“


Eva Björg minnist jafnframt á hina frægu rannsókn sem gerð var við Stanford háskóla árið 1971, The Stanford Prison Experiment. „Þar var hópi háskólanema skipt í tvennt, helmingurinn var fangaverðir og hinn helmingurinn fangar. Eftir nokkra daga þurfti að stöðva rannsóknina því fangaverðirnir voru orðnir svo brútal – því þeir fengu leyfi,“ rifjar hún upp.

„Ég held því að fólk sé fært um að gera mikið meira en það heldur,“ segir hún með áherslu.

Það er mannlegt eðli og hvers það er megnugt, sem augljóslega er ástríða Evu en hún segir góðar glæpasögur að sínu mati þurfa að búa yfir sterkri baksögu.

„Það þurfa að vera raunhæfar ástæður fyrir glæpunum svo lesendur skilji hvernig þetta gat leitt til slíks atviks.“


Skrifar tvö þúsund orð á dag


Fyrsta bók Evu Bjargar, Marrið í stiganum, kom út árið 2018 en hafði verið tæpt ár í vinnslu.

„Ég vissi ekkert hvort ég hefði það í mér að skrifa heila bók, hafði oft skrifað brot. En þegar ég lauk mastersnámi í alþjóðafræði í Þrándheimi og flutti heim, ákvað ég að setjast við skriftir og lauk bókinni á níu mánuðum.“

Við heimflutninga réði Eva Björg sig sem flugfreyju hjá Wow Air, enda sannfærð um að það starf gæfi henni rými til að skrifa.

„Ég var með tvö börn og gat þannig skrifað í vaktafríum og tekið tölvuna með mér út í stopp.“ Aðspurð hvort hún hafi setið uppi á hótelherbergjum hingað og þangað um heiminn og skrifað um glæpi á Íslandi svarar Eva: „Á milli þess sem maður var að versla,“ og skellir upp úr.

„Ég vann við flugið svona átta til tíu daga í mánuði og átti svo gott frí inn á milli sem ég nýtti til að skrifa.“

Til að klára bókina setti Eva sér markmið um tvö þúsund orð á dag. „Ég las einhvers staðar að Stephen King hefði gert það og hélt mig við það og það endaði í bók,“ segir hún í léttum tón.

„Stundum var maður allan daginn að ná upp í markmiðið en stundum kemur það bara á tveimur tímum. En það er sama hvað maður skrifar – það er alltaf góð æfing.“

„Ég las einhvers staðar að Stephen King hefði gert það og hélt mig við það og það endaði í bók.“

Bók og barn í sama mánuði


Um sama leyti og handritið að fyrstu bók Evu var tilbúið auglýsti bókaútgáfan Veröld samkeppni um ný bókmenntaverðlaun, Svartfuglinn, sem stofnað hafði verið til í samstarfi við glæpasagnahöfundana Yrsu Sigurðardóttur og Ragnar Jónasson.

Samkeppnin er fyrir höfunda sem ekki hafa áður sent frá sér glæpasögu svo hún passaði vel fyrir frumraun Evu, sem tók þátt og bar sigur úr býtum. Með sigrinum hlaut Eva útgáfusamning hér á landi, peningaverðlaun en einnig samning við umboðsmann í Bretlandi.

Skemmst er frá því að segja að Marrið í stiganum varð metsölubók hér á landi og fljótlega keypti breskt forlag útgáfuréttinn og í kjölfarið hafa fylgt samningar víða um heim og bókin verið þýdd á ensku og frönsku og næst stendur til að þýða hana á þýsku.

Mars mánuður árið 2018 var viðburðarríkur í lífi Evu sem fékk þá bæði í hendur bók og barn. Fréttablaðið/Ernir

„Ég fékk þarna bók og barn í sama mánuði í mars 2018,“ segir Eva, sem var í fæðingarorlofi með sitt þriðja barn þegar bókin kom út.

„Ég vissi ekkert þegar ég byrjaði á þessu og þekkti þennan útgáfubransa ekkert. En mér skilst að það sé nauðsynlegt að vera með góðan umboðsmann erlendis og það er líklega þess vegna sem hlutirnir hafa gerst tiltölulega hratt. Umboðsmaður minn, David Haedley, hefur tvisvar verið kosinn einn af hundrað áhrifamestu mönnum í breskri bókaútgáfu. Ég var því mjög heppin að hafa komist að hjá honum, en áttaði mig lítið á því á sínum tíma.“


Fylgist með að heiman


Eva segir velgengnina enn heldur óraunverulega, ekki síst þar sem heimsfaraldur hafi fest alla heima við lengi.

„Þetta er búið að vera svolítið fjarlægt manni, en bókin kom út í Bretlandi árið 2019 á sama tíma og Covid skall á. Svo ég hef setið heima við tölvuna og fylgst með því sem er að gerast erlendis. Þetta er óraunverulegt enn þá en á þessum tíma hef ég farið í einn túr á bókaráðstefnu í Frakklandi. Þar var sérstakt að hitta fullt af frönskumælandi fólki sem hafði lesið bókina og vildi myndir af sér með mér.“

„Þetta er búið að vera svolítið fjarlægt manni, en bókin kom út í Bretlandi árið 2019 á sama tíma og Covid skall á."

Í vor var tilkynnt að Marrið í stiganum hefði hlotið Gullrýtinginn, ein virtustu glæpasagnaverðlaun Bretlands, en bókin var eina þýðingin sem tilnefnd var.

„Þetta eru nokkrir rýtingar sem eru veittir í verðlaun. Minn rýtingur heitir New Blood Dagger, svo er annar sem heitir Gold Dagger.“


Eva er fremur hógvær þegar hún er spurð um viðurkenninguna.

„Það er vissulega gott að geta sett þennan stimpil á bækurnar og bókin hefur selst vel úti. Þau Arnaldur og Yrsa ruddu slóðina fyrir marga hér heima, enda urðu íslenskar glæpasögur vinsælar úti og hafa gengið rosalega vel.“

Eftir fæðingarorlofið sneri Eva ekki aftur í flugið því samningarnir erlendis gerðu henni kleift að einbeita sér að ritstörfum og það hefur hún svo sannarlega gert, enda komnar út fjórar bækur og sú nýjasta, Þú sérð mig ekki, kom út nú í mánuðinum.


„Nú tek ég ár frá ári og sé til hvort ég geti leyft mér að starfa áfram við ástríðu mína, en ég upplifi skrifin ekki eins og vinnu þó að í aðra röndina reyni ég að líta á skrifin sem vinnu sem ég sinni á dagvinnutíma.“


Frjálsari hendur í spennusögu


Nýjustu bókina flokkar Eva fremur sem spennusögu en glæpasögu, þó í henni sé framið morð eins og í fyrri bókum hennar.


„Mig langaði að skrifa spennusögu þar sem allt byrjar í lagi en á endanum gerist eitthvað hræðilegt. Maður hefur frjálsari hendur í slíkri sögu, heldur en í lögreglusögu þar sem allt umhverfið við rannsókn sakamála er orðið svo tæknivætt,“ segir Eva og viðurkennir að við skrif glæpasögu sé nauðsyn að viða að sér miklu af upplýsingum um störf lögreglu.

„Maður þarf að hafa einhvern innanbúðarmann í löggunni og ég er með nokkra sem ég get leitað til. Svo hef ég haft samband við Pétur Guðmann réttarmeinafræðing, til dæmis til að fá upplýsingar um það hvernig lík myndi líta út eftir að hafa legið í gjótu í sjö mánuði.“

„Maður þarf að hafa einhvern innanbúðarmann í löggunni og ég er með nokkra sem ég get leitað til."

Sögusvið fyrstu þriggja bóka Evu eru æskuslóðir hennar á Akranesi en í þeirri nýjustu hefur það færst á Snæfellsnesið, en þangað á hún jafnframt sterka tengingu.

„Fjölskylda mín á bústað á Arnarstapa, Snæfellsnesi og þar kviknaði áhugi minn á öllu yfirnáttúrulegu og draugalegu,“ segir Eva sem alltaf hefur haft frjótt ímyndunarafl.

„Jökullinn og hraunið og myndirnar í því – þessi sérstaka orka á Snæfellsnesinu, vona ég að skili sér í bókinni.“


Bókaútgáfa er persónuleg

Aðspurð segist Eva fá töluverð viðbrögð frá erlendum lesendum bóka sinna.

„Svo í hvert sinn sem ný bók kemur út hringir fjölskyldan reglulega og segir mér frá hinum og þessum sem hafi lesið hana og sagt þeim frá,“ segir hún í léttum tón.

„Að gefa út bók er mjög persónulegt. Maður er kannski í heilt ár að skrifa hana og svo er hún gefin út og ekkert heyrist strax og maður bara bíður óþreyjufullur. Því er ég mjög þakklát þegar ég heyri eitthvað jákvætt.“