Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra segir engan vafa leika á að þrýstingur alþjóðasamfélagsins hafi borið árangur á Filippseyjum. Önnur ályktun Íslands var samþykkt í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna í vikunni en nú í samstarfi við stjórnvöld í Maníla. Í júní var birt skýrsla Sameinuðu þjóðanna um „stríðið gegn fíkniefnum“ þar sem kom fram að þúsundir hefðu verið tekin af lífi án dóms og laga og án ábyrgðar.

„Sú ályktun sem Ísland lagði fram í fyrra sendi skýr skilaboð og var mikilvægt skref í að tryggja að stjórnvöld á Filippseyjum fyndu fyrir þrýstingi alþjóðasamfélagsins,“ segir Guðlaugur.

„Skýrslan sem útbúin var af hálfu skrifstofu mannréttindafulltrúa Sameinuðu þjóðanna og lögð fram í mannréttindaráðinu í sumar var bein afleiðing af fyrri ályktun okkar. Staðfesti skýrslan þannig málflutning þeirra sem lýst höfðu áhyggjum af alvarlegum mannréttindabrotum í hinu umdeilda „stríði gegn eiturlyfjum“ á Filippseyjum.“

Segir Guðlaugur að hin nýja ályktun staðfesti að málafylgja Íslands hafi haft þau áhrif að Filippseyjar hafi loks fengist að samningaborðinu.

Undirstrikar hann þó að langur vegur sé að bættri stöðu mannréttinda í landinu. „En það er okkar trú að samstarf við ríki um úrbætur í mannréttindamálum sé líklegast til árangurs – sé umrætt ríki tilbúið í slíkt samstarf.“

Amnesty, Mannréttindavaktin og fleiri hafa gagnrýnt Sameinuðu þjóðirnar fyrir að ganga ekki nógu langt. Rachel Chhoa-Howard hjá Amnesty, hefur bent á Camilo Cascolan, „arkítekt eiturlyfjastríðsins“, hafi nýlega verið gerður að ríkislögreglustjóra og orðræða Durterte sé enn mjög hörð. „Mitt starf er að hræða fólk, ógna fólki og drepa fólk,“ sagði Duterte í ræðu í mars. Þá hafi fjölmiðlakonan Maria Ressa verið dæmd fyrir meiðyrði og ABS-CBN sjónvarpsstöðinni lokað.

„Við vitum að ekki eru allir sáttir við að ekki skuli hafi verið gengið lengra og skil ég það vel, með hliðsjón af þeim mannréttindabrotum sem framin hafa verið,“ segir Guðlaugur. „Hitt liggur í augum uppi að ef samstarf við Filippseyjar um úrbætur í mannréttindamálum, þar sem Sameinuðu þjóðirnar fá skilgreint hlutverk, á að takast verður að nálgast verkefnið af raunsæi. Þess vegna skiptir miklu máli að frekara samstarf Filippseyja við Sameinuðu þjóðirnar hefur nú komist á.“

SAXoPicture-0AB85F18-46662080.jpg

Þúsundir hafa verið teknar af lífi án dóms og laga í eiturlyfjastríði Duterte forseta síðan 2016.

Segist hann sannfærður um að þessi leið sé hin rétta og geti leitt til úrbóta fyrir venjulegt fólk.

Með ályktuninni hafa stjórnvöld í Maníla skuldbundið sig til að vinna með mannréttindafulltrúanum að endurbótum.

Verkefnið sé til tveggja ára og feli í sér aðgerðir gegn refsileysi, gagnasöfnun um lögregluna, styrkingu frjálsra félagasamtaka, aðlögun löggjafar að hryðjuverkum og að aðgerðir gegn eiturlyfjum muni taka mið af mannréttindum.

„Standi stjórnvöld á Filippseyjum ekki við sín fyrirheit mun mannréttindafulltrúinn væntanlega upplýsa mannréttindaráðið um það.“

Aðspurður um hvort hægt verði að draga Duterte til ábyrgðar segir Guðlaugur að það sé á ábyrgð hvers ríkis að tryggja að farið sé að lögum og alþjóðaskuldbindingum.

„Ef stofnanir laga og réttar í viðkomandi ríkjum bregðast er það aftur á móti skylda alþjóðasamfélagsins að draga þá til ábyrgðar sem sök eiga á alvarlegum mannréttindabrotum. Við höfum hins vegar lagt upp með að reyna að bæta stöðuna núna og reyna þannig að koma í veg fyrir frekari blóðsúthellingar án dóms og laga,“ segir hann.