Hjálparsími Rauða krossins, 1717, verður opinn allan sólarhringinn yfir öll jólin. Jólin eru erfiður tími fyrir marga og það er algengt að fólk finni fyrir erfiðum tilfinningum, svo það getur verið gott að geta talað við einhvern sem hlustar í trúnaði.

„Hjálparsími Rauða krossins, 1717, er hjálparlína og netspjall sem er opið allan sólarhringinn, alla daga ársins. Hlutverk 1717 er að veita sálrænan stuðning og vera til að staðar fyrir þá sem þurfa að ræða við einhvern í trúnaði,“ segir Hanna Ruth Ólafsdóttir, verkefnastjóri hjá hjálparsímanum. „Það kostar ekkert að hringja og símtalið kemur ekki fram á símareikningnum. Við notumst við virka hlustun og bendum fólki á úrræði sem gætu hentað viðkomandi, þurfi þeir á frekari stuðningi að halda. Þetta er í rauninni nokkurs konar sálræn fyrsta hjálp. Starfsfólkið sem svarar er sjálfboðaliðar með mjög fjölbreyttan bakgrunn, en allir fá viðeigandi fræðslu og menntun til að sinna starfinu.“

Einmanaleiki, sorg, og söknuður

Álagið er mjög misjafnt eftir dögum, en almennt tökum við á móti 15-20 þúsund samtölum á ári. Þeim fjölgaði mikið í faraldrinum og ég myndi segja að við séum ennþá að fá inn fleiri samtöl að meðaltali núna en fyrir hann,“ segir Hanna. „Almennt helst álagið svo nokkuð jafnt yfir jól og áramót og ef eitthvað er þá fjölgar þeim kannski frekar í janúar, þegar hátíðarhöldin eru yfirstaðin. En eðli símtalanna breytist þegar jólin nálgast.

Þegar nær dregur jólum fer fólk sem hefur kannski misst ástvin eða upplifað missi og sorg að finna meira fyrir söknuði og að fá ekki að upplifa jólin með sínum ástvini. Í desember talar fólk mikið um einmanaleika, sorg, söknuð og fjárhagsáhyggjur,“ útskýrir Hanna.

„Við fáum samt mjög fjölbreytt mál til okkar og mottóið okkar er að það er ekkert vandamál of lítið og ekkert vandamál of stórt,“ segir Hanna. „Algengustu ástæðurnar fyrir því að fólk hefur samband eru líklega kvíði og einmanaleiki og svo líka þegar fólk er komið í svo mikla vanlíðan að það er farið að upplifa sjálfsvígshugsanir.

En fólk hringir líka bara til að tala um daginn og veginn og það getur stundum verið mjög mikilvægt að geta talað við einhvern um veðrið eða hvað á að fá sér í kvöldmat,“ segir Hanna. „Það þarf alls ekki að vera þannig að fólki líði mjög illa til að hafa samband. Við hvetjum alla sem vilja tala við einhvern hlutlausan í trúnaði til að hafa samband, annað hvort í síma eða gegnum netspjallið okkar. Það er alltaf að verða meira um að fólk nýti netspjallið, sérstaklega ungt fólk, en við höfum fundið mikla fjölgun meðal barna og unglinga sem hafa samband eftir að faraldurinn hófst, sem er áhugavert.“

Full þjónusta öll jólin

„Við erum með góðan, öflugan og fjölbreyttan hóp sjálfboðaliða sem eiga það sameiginlegt að vilja vera til staðar fyrir aðra, meðal annars á aðfangadagskvöld,“ segir Hanna. „Það er eiginlega furðu auðvelt að manna símann yfir þennan tíma. Fólk sem velst inn í svona verkefni er svo tilbúið að gefa af sér og vera til staðar og er meðvitað um að þetta geti verið erfiður tími fyrir marga og því sé mikilvægt að einhver sé til staðar. Það er opið alla hátíðisdaga eins og áður hjá 1717 yfir jólin.

Við erum þarna til að hlusta og vera til staðar fyrir fólk sem þarf á einhverjum að halda,“ segir Hanna. „Það er oft gott að geta talað um sín mál við einhvern sem dæmir mann ekki og þekkir mann ekkert.“

Mikilvægt að rækta geðheilsuna

„Það hafa orðið ýmsar jákvæðar breytingar varðandi geðheilbrigðisþjónustu að undanförnu, til dæmis eru sálfræðingar og geðteymi komin á heilsugæslur, en það mætti alltaf gera meira til að hjálpa fólki sem líður illa,“ segir Hanna. „Það mætti til dæmis kannski leggja áherslu á geðrækt strax í grunnskólum. Það ætti að leggja jafn mikla áherslu á að rækta geðið eins og líkamann. Fólk þarf að huga vel að sinni geðheilsu, rækta með sér þrautseigju og koma sér upp góðum bjargráðum til að komast í gegnum erfiða tíma.

Ég held að það sé mikilvægt að vekja athygli á þessu og það er einmitt það sem við höfum verið að gera í Geðlestinni, sem er samstarfsverkefni Hjálparsímans 1717 og Geðhjálpar, en markmið hennar er að heimsækja alla skóla landsins,“ segir Hanna. „Þar er lögð áhersla á mikilvægi þess að rækta geðið, en það eru ákveðnir þættir sem er hægt að huga að til að koma sér upp betri geðheilsu og meira þoli fyrir mótlæti.

Við hvetjum fólk líka til að huga að sínum nánustu og reyna sérstaklega að huga að ættingjum og ástvinum sem gætu verið einmana eða liðið illa um jólin,“ segir Hanna. „Það skiptir miklu máli fyrir geðheilsu og geðrækt að halda tengslum og rækta þau.“