Sayed Hashem Qureshi sótti um hæli á Íslandi eftir að hafa flúið heimaland sitt Afganistan þar sem hann sætti ofsóknum. „Ég ólst upp í stríði allt mitt líf. Ég lærði í stríði. Þegar ég fór úr húsi þá vissi ég ekki hvort ég myndi koma aftur heim.“Hann segir pabba sinn hafa verið fyrirmynd sína.

„Hann vann erfiðisvinnu alla sína ævi og lagði sig allan fram við að kenna okkur og ala okkur vel upp. Það er erfitt núna, það hafa allir áhyggjur af stríðinu. Margt fólk sér ekki tilganginn í að mennta sig, það veit ekki hvað það getur gert með menntunina og það veit ekki hvenær það mun deyja.“

Fyrsti gesturinn

Sayed komst til Íslands eftir langt ferðalag og sótti um hæli. „Þegar ég var að leita að lögreglumanni á flugvellinum var ég í svo miklu uppnámi að ég gat ekki talað við neinn. Ég hafði aldrei í lífinu verið í þessari stöðu áður,“ segir hann.

Eftir að hann var búinn að gefa sig fram við lögregluna var hann færður á farsóttarheimili Rauða krossins. „Ég vissi ekki hvert var verið að taka mig en ég endaði á þessu hóteli í kringum miðnætti,“ segir hann. „Ég var svo þreyttur og vildi bara fara í sturtu og sofa. En það var ekkert heitt vatn því hótelið hafði verið ónotað svo lengi. Þá var mér sagt að ég væri fyrsti gesturinn á hótelinu.“

Sayed vissi í fyrstu ekki hvað hann væri að gera á þessu hóteli eða hvað hann þyrfti að dvelja þar lengi. „Eftir sjö daga á hótelinu spyr ég hvað ég þurfi að vera lengi. Þá er mér sagt að ég sé í sóttkví. Ég vissi ekki hvað það var, ég hafði aldrei farið í sóttkví áður. Mér var sagt að ég þyrfti að eyða þarna tveimur vikum. Þessar tvær vikur kenndu mér mikið.“

Af hverju ekki ég?

Sayed vann gjarnan við sjálfboðaliðastörf í heimalandi sínu og hann fann fyrir mikilli samhyggð með starfsfólki Rauða krossins. „Þau voru svo góð og vinaleg. Við byrjuðum að tala saman og ég veit ekki hvort að það hafi verið ég eða þau eða hvað en við vorum með einhverja tengingu. Mér leið eins og ég væri í fjölskyldu. Frá því ég hitti þau fyrst leið mér alltaf eins og ég hefði þekkt þau lengi.“

„Í einangruninni hitti ég Gerði. Hún er 68 ára og er hér að hjálpa fólki. Hún þekkir mig ekki en hún brosir breitt til mín. Hún gleðst yfir því að sjá annað fólk brosa. Og ég segi við sjálfan mig, ef hún getur gert þetta á hennar aldri, af hverju ekki ég? Hún er fyrirmyndin mín.“Gylfi Þór Þorsteinsson, forstöðumanni farsóttahúsa Rauða krossins, segir Sayed hafa veitt starfsfólkinu mikla hjálp við að eiga samskipti við þá gesti sem komu á hótelið á meðan hann dvaldi þar.

„Hann var hérna hjá okkur í tvær vikur og á meðan komu fleiri hælisleitendur og erlendir ferðamenn í hús sem töluðu tungumál sem við gátum ekki fengið túlka fyrir einn, tveir og þrír. Hann talar einhver átta tungumál þannig hann gat leiðbeint okkur og hjálpað okkur með allskonar hluti á meðan hann var hérna í sóttkví,“ segir Gylfi.

Líður og bíður

Eftir dvöl sína á hótelinu var Sayed fluttur í flóttamannabúðirnar í Ásbrú. „Fyrsta daginn minn þar spurði ég: hvar er skrifstofa Rauða krossins?“ Hann fór beinustu leið þangað og skráði sig sem sjálfboðaliði. „Ég sagði þeim að ég væri hér og ég væri til í að gera hvað sem er. Mig langaði ekki til að vera í búðunum allan daginn.“

Tæpum tveimur mánuðum seinna flutti Sayed í félagsíbúð í Reykjavík og færði þá sjálfboðaliðakrafta sína til Rauða krossins í Hafnarfirði. „Þá voru tveir mánuðir liðnir síðan ég fór af sóttkvíarhótelinu og ég hafði ekkert hitt þau síðan þá. Ég gekk oft fram hjá húsinu en ég gat ekki séð þau og ég vildi ekki trufla þau. Ég var ekki viss hvort þau myndu eftir mér,“ segir hann.

Eftir fimm og hálfan mánuð á Íslandi fékk Sayed úthlutaða íslenska kennitölu og flutti í eigin húsnæði. Stuttu síðar fékk hann símtal. „Ég svara og heyri þá í Gylfa. Hann hafði fundið mig fimm og hálfum mánuði seinna. Margir höfðu dvalist á sóttkvíarhótelinu síðan þá og ég hélt að þau myndu ekki muna eftir mér. En hann sagði að hann þyrfti að tala við mig.“

Sayed ásamt samstarfsfólki sínu Öddu Þóreyjardóttur og Gerði Helgadóttur
Aðsend mynd

Endurfundir

Farsóttahúsin voru farin af stað aftur og það vantaði starfsfólk. Þá varð Gylfa hugsað til Sayed, sem hafði veitt þeim svo mikla hjálp þegar hann dvaldi sjálfur á sóttkvíarhótelinu. Það reyndist þó ekki auðvelt að finna hann.

„Þegar hann kom hingað var hann ekki með neitt símanúmer, tölvupóst eða neitt, þannig að ég þurfti einhvern veginn að hafa uppi á honum án þess þó að vita í rauninni nokkuð um hann,“ segir Gylfi. „Þannig að ég fékk aðstoð Útlendingastofnunar og okkar tengli hjá lögreglunni við að reyna að finna símanúmerið hans. Svo hringdi ég bara í hann og réði hann.“

Sayed var þá nýkominn með íslenska kennitölu og þar með atvinnuleyfi. „Ég gat unnið, ég var kominn með dvalarleyfi og kennitölu. Ég spurði ekki einu sinni hvort þetta væri launavinna, mig langaði bara til að vinna fyrir þau. Sama þó þetta væri sjálfboðaliðastarf.“

Sayed langaði til þess að endurgjalda starfsfólkinu þá góðmennsku sem það hafði sýnt honum. „Mig hafði lengi dreymt um að klæðast Rauða kross búningnum. Þetta var besti dagur lífs míns,“ segir hann.

Skrifað í skýin

Þannig var það að aðeins hálfu ári eftir að hafa sjálfur dvalið í sóttkvíarhótelinu var Sayed kominn í vinnu þar. Honum leið strax eins og heima hjá sér. „Ég þekkti reglurnar og ég átti auðvelt með að setja mig í spor gestanna og skilja hvernig þeim líður þegar þeir gista hérna,“ segir hann.

Sayed segir það ómetanlegt að hafa fengið að kynnast fólkinu á sóttkvíarhótelinu og segir það hafa breytt lífi sínu til hins betra. „Þetta er fólkið sem gerði mig að þeirri manneskju sem ég er núna og ég er svo glaður að vera með þeim,“ segir hann.

Sayed átti oft erfitt þegar hann dvaldi sjálfur á sóttkvíarhótelinu en segir að starfsfólkið hafi skipt sköpum fyrir hann. Hann segist vera glaður að geta gefið af sér á ný og trúir varla heppni sinni. „Það var eins og þetta væri skrifað í skýin.“