Ísland kemur til greina sem staður fyrir nýja ofurtölvu bresku veðurstofunnar sem byggð verður á árunum 2022 til 2032. Verður hún átjánfalt öflugri en núverandi tölva og langstærsta framkvæmd sem veðurstofan hefur farið í.

Áætlaður kostnaður við verkefnið í heild er 1,2 milljarðar punda eða tæpir 200 milljarðar króna samkvæmt breskum miðlum. Samkvæmt heimildum Fréttablaðsins væri raforkuþörfin 7 MW í upphafi en gæti síðar margfaldast. Nefndur hefur verið 14 ára þjónustusamningur og að fyrirhugað sé að ljúka málinu fyrir árið 2022.

Tölvan mun bæði geta reiknað út veðurspár með betri og afmarkaðri hætti en áður hefur verið hægt og verður hún einnig notuð til langtímarannsókna. Helsta viðfangsefnið er hlýnun jarðar og áhrif hennar langt inn í framtíðina.

Hingað til hafa allar ofurtölvur bresku veðurstofunnar verið í Bretlandi en nú verður breyting þar á. Slík tölva þarf mikla orku og því er leitað að stað á Evrópska efnahagssvæðinu til að hýsa tölvuna með tilliti til hreinna orkugjafa. Samkvæmt BBC er einkum horft til Íslands og Noregs.

Árið 2016 var ofurtölva frá dönsku veðurstofunni tekin í gagnið hér á Íslandi og eru upplýsingarnar samnýttar. Sú tölva þrefaldaði reiknigetu dönsku veðurstofunnar.

Árni Snorrason, forstjóri Veðurstofu Íslands, segir að Bretar hafi ekki haft samband varðandi uppsetningu ofurtölvu hér á landi. Reynslan af notkun dönsku ofurtölvunnar sé mjög góð. Veðurstofan sjái um innviðina, svo sem að afla rafmagns, kælingu og þess háttar. Danir sjái hins vegar um stýringuna og keyrsluna.

„Norðurlöndin hafa verið í samstarfi um veðurrannsóknir um nokkurra ára skeið og það hefur verið víkkað út til baltnesku landanna og síðan Írlands og Hollands,“ segir Árni. „Næsta skref í samstarfinu er að Norðmenn, Svíar og Finnar sjái um veðurreikninga fyrir Skandinavíu og baltnesku löndin. Svo erum við að undirbúa að keyra veðurspár fyrir Ísland, Danmörku, Holland og Írland. Það hefst 2023.“

Aðspurður segir Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra að utanríkisþjónustan fylgist með málinu. „Ég hef falið sendiráði okkar í London að fylgjast með þeim möguleikum sem hugsanlega geta opnast fyrir Íslendinga. Þarna er um að ræða stórt gagnaver sem þarf á mjög mikilli orku að halda. Þannig getur þetta verið talsvert tækifæri fyrir Ísland,“ segir utanríkisráðherrann.

Eyjólfur Magnús Kristinsson, forstjóri Advania Data Centers, staðfestir að félagið sé að skoða þátttöku í verkefninu sem óbeinn aðili, enda sé verkefnið af þeirri stærðargráðu að ólíklegt sé að íslenskt fyrirtæki gæti leitt það. „Það er of snemmt að segja fyrir um hversu líklegt þetta sé. Það væri frábært ef slíkt verkefni kæmi til Íslands, en það reynir á marga samkeppnisþætti á borð við orkuverð, bandvídd, pólitískan vilja og stöðugleika og fleira.“