Í hverjum kosningum fer jöfnunarsætahringekjan af stað og snýst hring eftir hring fram á rauðamorgun. Þetta þýðir magasár fyrir margan frambjóðandann sem leggst jafnvel til hvílu óviss um sína framtíð. Eða þá að þeir róa taugarnar með sjússum og mæta síðan góðglaðir í sjónvarpsviðtöl, annað hvort inni eða úti.

Fáir þekkja þessa stöðu betur en Birgir Ármannsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, sem á að baki sex kosningar og aldrei í öruggu þingsæti. Oftast nær hefur hann ekki mælst inni í skoðanakönnunum og verið inn og út af þingi, eftir því sem tölurnar berast á kosninganótt.

„Ég hef komið mér upp skel því að þegar maður tekur þátt í stjórnmálum er ekkert fast í hendi,“ segir Birgir sem minnist aðeins einna kosninga þar sem hann var sannfærandi inni á þingi alla nóttina. En það var árið 2007 í góðum sigri flokksins. Hann neitar því að vera með stáltaugar en segist hafa öðlast ró gagnvart þessu með tímanum.

Birgir komst fyrst inn á þing í miklum hasar vorið 2003 og hefur haldið sæti sínu síðan, fyrst í Reykjavíkurkjördæmi suður og síðan norður. „Allt leit út fyrir að annað hvort ég eða Bjarni Benediktsson yrðum jöfnunarmaður flokksins á suðvesturhorninu og Bjarni komst inn á undan mér. Síðan fór hringekja af stað sem endaði með því að Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, borgarstjóri og forsætisráðherraefni Samfylkingarinnar, datt út og ég komst inn á endanum,“ segir Birgir.

Aðspurður um sína rútínu segist Birgir nýta hverja stund þar til kjörstöðum er lokað til að skrifa og hafa samband við kjósendur. Fyrstu tölurnar tekur hann á kosningavöku en restina heima í sjónvarpi eða tölvu. Hann segist vel geta sofið. „Ég hef upplifað að sofna utan þings og vakna í þingsæti.

„Það var góð tilfinning því ég var farinn að búa mig undir hið gagnstæða,“ segir hann. Birgir segist hvorki leggjast á bæn né viðhafa neins konar hjátrú á kosninganótt. „Maður bíður bara og treystir á skynsemi kjósenda,“ segir hann og brýnir fyrir öðrum frambjóðendum í sömu stöðu að reyna að halda ró sinni. „Vissulega er mikið í húfi en þetta er partur af því að taka þátt í stjórnmálum.“

Fyrir síðustu kosningar mældist Birgir aðeins inni í einni af tíu skoðanakönnunum og segist hann hafa hangið á nöglunum á bjargbrúninni alla nóttina. Endaði hann á því að verða kjördæmakjörinn.Enn og aftur er Birgir tæpur og mælist sjaldnast inni í könnunum. Hann segist þó vera brattur.

„Ég held að við eigum eftir að skila meiru á kjördag en kannanir gefa til kynna og ég verð bjartsýnn fram á síðasta andartak,“ segir hann.

Jóhanna María var aðeins 21 árs gömul og enn búsett í foreldrahúsum þegar hún var kjörin á þing.
Fréttablaðið/Vilhelm Gunnarsson

Rúmlega tvítug á þingi

Í kosningunum árið 2013 bætti Framsóknarflokkurinn undir forystu Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar við sig 10 prósentum og 10 þingsætum. Sópaðist inn á þing fólk sem átti ekki endilega von á því. Í Norðvesturkjördæmi fór flokkurinn úr einum í fjóra menn og fjórði maður Framsóknar var Jóhanna María Sigmundsdóttir. Jóhanna var aðeins 21 árs gömul og enn þá búsett í foreldrahúsum þegar hún var kjörin á þing. Sló hún nærri átta áratuga met Gunnars Thoroddsen sem var 23 ára kjörinn á þing. „Að vera alþingismaður er eins og að setjast á skólabekk á hverjum degi,“ sagði Jóhanna við Feyki. En henni ofbauð hegðun sumra þingmanna og gaf ekki kost á sér í kosningunum 2016.

Samúel Örn varð frægur eftir að hann datt ítrekað inn og út í kosningunum 2007.
Fréttablaðið/Vilhelm Gunnarsson

Ellefu atkvæði

Íþróttafréttamaðurinn Samúel Örn Erlingsson varð frægur í stjórnmálum í kosningunum árið 2007 þegar hann var inni eða úti alla nóttina og fréttamenn náðu af honum tali. En Samúel var þá annar maður Framsóknarflokksins í Suðvesturkjördæmi og endaði að lokum utan þings. „Það munaði aðeins 11 atkvæðum að ég hefði komist inn, sem er fjöldi leikmanna eins fótboltaliðs. Þetta var því kaldhæðni örlaganna má segja!“ sagði Samúel við Blaðið eftir kosningarnar. Þegar Lúðvík Geirsson, bæjarstjóri Hafnarfjarðar, lenti í sömu stöðu tveimur árum seinna sagðist hann vera „Samúel Örn þessara kosninga“.

Ráðherrarúlletta

Kosningarnar árið 2016 voru þær verstu fyrir Samfylkinguna og minnstu munaði að flokkurinn dytti af þingi. Um nóttina voru oddvitar flokksins á suðvesturhorninu allir í hringekjunni. Árni Páll Árnason, Össur Skarphéðinsson, Oddný Harðardóttir, sem öll höfðu gegnt ráðherraembættum, og Sigríður Ingibjörg Ingadóttir. Oddný, sem þá hafði nýlega tekið við sem formaður, endaði að lokum inni á þingi. Hún axlaði hins vegar ábyrgð á tapinu og sagði af sér formennsku eftir kosningarnar.

Oddný Harðardóttir.
Fréttablaðið/Pjetur Sigurðsson

Frambjóðendur sem gætu lent í hringekjunni

Birgir Ármannsson, Brynjar Níelsson, Óli Björn Kárason – Sjálfstæðisflokki

Hilda Jana Gísladóttir, Jóhann Páll Jóhannsson, Rósa Björk Brynjólfsdóttir – Samfylkingu

Ásmundur Einar Daðason, Lilja Alfreðsdóttir – Framsóknarflokki

Steinunn Þóra Árnadóttir, Orri Páll Jóhannsson – Vinstri grænum

Eiríkur Björn Björgvinsson, Guðmundur Gunnarsson – Viðreisn

Andrés Ingi Jónsson, Gísli Rafn Ólafsson – Pírötum

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, Birgir Þórarinsson – Miðflokki

Inga Sæland, Tómas A. Tómasson – Flokki fólksins

Gunnar Smári Egilsson, Katrín Baldursdóttir – Sósíalistaflokki