Sjúkratryggingum Íslands hefur borist átta umsóknir um bætur vegna aukaverkana í kjölfar bólusetninga gegn covid-19.

Á sama tíma hefur Lyfjastofnun fengið 3,011 tilkynningar um aukaverkanir, þar af 191 alvarlegar. Berglind Karlsdóttir, deildarstjóri hjá Sjúkratryggingum Íslands, segir að allur gangur á alvarleika málanna átta sem hafa komið inn á þeirra borð. „Við sjáum allt frá yfirliði upp í blóðtappa,“ segir Berglind. Engar umsóknir hafa borist um bætur vegna tímabundnar lömunar en bótaskyldan vegna bólusetninga við covid-19 var rýmkuð með lagabreytingu um áramótin.

„Bótaskyldan er víðtækari að því leyti að almennt eru bara sjaldgæfar og alvarlegar aukaverkanir tryggðar. Það var tekið út varðandi covid-19 bólusetninguna. Eina skilyrðið er að tjónið nái lágmarksbótum sem er í kringum 121 þúsund krónur. Það getur verið bæði líkamlegt tjón eða vinnutjón svo dæmi séu tekin,“ segir Berglind.

Samkvæmt Rúnu Hauksdóttur Hvannberg, forstjóra Lyfjastofnunar, er erfitt fyrir stofnunina að meta hvort eitthvað af þeim aukaverkunum sem hafa tilkynntar séu líklegar til að vera langvarandi og eða valda örorku enda SÍ að meta það.

Af þeim alvarlegu aukaverkunum sem hafa verið tilkynntar eru blóðtappar algengastir. „Það eru þarna andlát og það hafa verið gerðar tvær úttektir á því. Það eru blóðtappar, tímabundin lömun og andlitslömun. Blóðtapparnir eru kannski stærsti einstaki þátturinn fyrir utan andlát í þessum flokki,“ segir Rúna.

Rúna Hauksdóttir Hvannberg, forstjóri Lyfjastofnunar.
Arnaldur Halldórsson

Skilyrði fyrir bótum eru orsakatengsl milli bólusetninga og tjóns en það mat hefur ekki átti sér stað á þeim umsóknum sem SÍ hefur fengið.

„Þetta eru það nýlegar umsóknir. Þetta er sjúklingatrygging sem nær til allra aukaverkana og slysa í heilbrigðisþjónustu þannig það er frekar langur afgreiðslutími. Það er ekki komið að því að við samþykkjum bótaskyldu,“ segir Berglind.

Hægt að fá tugi milljóna í skaðabætur vegna veikinda í kjölfar bólusetninga

Árið 2015 greiddi íslenska ríkið þremur ungum stúlkum um tíu milljónir króna hverri vegna aukaverkana í kjölfar bólusetningar við svínainflúensu. Stúlkurnar fengu drómasýki eftir bólusetninguna og var örorka þeirra metin 75 prósent, sem er hámarks örorka.

Aðspurð segir Berglind of snemmt að meta hvort einhverjir af þeim sem hafa sótt um bætur gætu verið að horfa fram á langvarandi örorku eða veikindi.

„Það eru engar rannsóknir sem við vitum um núna um að það liggi fyrir einhver langvarandi slappleiki eftir bólusetningu gegn Covid-19. Niðurstaðan í kringum drómasýkimálin er byggð á rannsóknum erlendis sem sýndi fram á þau tengsl. Það er það verkefni sem bíður Sjúkratrygginga, að meta orsakatengsl og tjón,“ segir Berglind.

Samkvæmt lögum um sjúklingatryggingu greiða Sjúkratryggingar bætur til þeirra sem verða fyrir líkams­tjóni vegna bólu­setningar. Bóta­skyldan nær til þeirra sem eru bólusettir af íslenskum heilbrigðisyfirvöldum og nær til tjóns sem hlýst af eigin­leikum bólu­efnisins eða rangri með­höndlun þess. Tjón vegna bólu­setninga á árinu 2021 þarf að nema að lág­marki 121.047 krónum svo bóta­skylda geti verið fyrir hendi. Hámarksgreiðsla á þessu ári er 12,1 milljón króna.

Lára gerir ráð fyrir að mörg tilfellana sem eru að koma upp séu tímabundin.
Fréttablaðið/Valgarður Gíslason

Hæstaréttarlögmaðurinn Lára V. Júlíusdóttir telur líklegt að veikindaréttur fólks á almennum markaði nái vel utan um veikindi vegna bólusetninga og þess vegna séu bótamálin hjá SÍ svona fá.

„Veikindaréttur fólks á almennum markaði er í raun réttur óháð tilefni veikinda. Fólk byrjar á því að nýta sér veikindaréttinn frá atvinnurekanda áður en nokkuð annað gerist. Atvinnurekandi hafnar ekki þessum greiðslum, jafnvel þótt slys eða atvik kunni að vera bótaskylt annars staðar frá,“ segir Lára. „Ég geri ráð fyrir að mörg þessara tilfella sem eru að koma upp séu tímabundin tilfelli. Eitthvað sem kemur upp í tengslum við sprautuna og fólk er óvinnufært í einhverjar vikur eða mánuði, en þessi réttur nær utan um þetta að mestu leyti,“ bætir hún við.

Í framhaldi af þeim rétti getur fólk sótt í greiðslur frá sjúkrasjóði stéttarfélaganna. „Það getur verið allt frá fjórum mánuðum og upp í átta mánuði eða lengri tíma. Þannig að fólk leitar fyrst í þetta áður en kemur að því að það fari að leita eftir bótum á grundvelli laga um sjúklingatryggingu. Fólk á ekki rétt á margföldum bótum en það fær tjón sitt bætt,“ segir Lára.Berglind býst við því að fleiri umsóknir um bætur muni berast SÍ fyrir árslok en hún segir ekki ólíklegt að fólk viti ekki af rétti sínum til að sækja bætur vegna tjóns í kjölfar bólusetningar.